Η σημασία της διατήρησης
Ο αλιευτικός κλάδος της ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παγκοσμίως με ετήσια παραγωγή 6,9 περίπου εκατομμύρια τόνους αλιευμάτων. Η αλιεία και η μεταποίηση αλιευτικών προϊόντων απασχολούν περισσότερα από 400.000 άτομα.
Προτεραιότητα της αλιευτικής πολιτικής της ΕΕ είναι η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της ανταγωνιστικότητας του αλιευτικού κλάδου και της διατήρησης βιώσιμων ιχθυαποθεμάτων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Το διάστημα 2007-2013, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας μπορεί να δαπανήσει 3,85 δις ευρώ για τις προτεραιότητες που έχει καθορίσει κάθε κράτος μέλος με βάση τις πρωταρχικές ανάγκες του. Τα κονδύλια μπορούν να διατεθούν για τη θαλάσσια αλιεία και την αλιεία εσωτερικών υδάτων, τις επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας, τις οργανώσεις παραγωγών, τους κλάδους μεταποίησης και εμπορίας, καθώς και για τη διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων σε αλιευτικές κοινότητες.
Η αλιευτική πολιτική της ΕΕ συμβάλλει στην προστασία των αλιευτικών πόρων για διασφάλιση του μέλλοντος.
Ο αποτελεσματικός έλεγχος της εφαρμογής της νομοθεσίας είναι καθοριστικής σημασίας
Προκειμένου να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τους περιορισμούς στην αλιεία προς όφελος της μακροπρόθεσμης επιβίωσης των ιχθυαποθεμάτων, η ΕΕ ίδρυσε το 2005 την Κοινοτική Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας, η οποία εδρεύει προς το παρόν στις Βρυξέλλες, αλλά πρόκειται να μεταφερθεί τον Ιούλιο του 2008 στη μόνιμη έδρα της στο Βίγκο της Ισπανίας, το μεγαλύτερο αλιευτικό λιμάνι της Ευρώπης. Κύρια αρμοδιότητά της είναι ο συντονισμός του ελέγχου της εφαρμογής των κανόνων για την πρόληψη της υπεραλίευσης και την προστασία άλλων μορφών της θαλάσσιας ζωής. Αναλαμβάνει επίσης την επιμόρφωση των επιθεωρητών και τη διοργάνωση κοινών αποστολών επιθεωρητών από διάφορα κράτη μέλη.
Διεθνής συνεργασία και συνδρομή
Οι αλιευτικές συμφωνίες με χώρες εκτός ΕΕ και οι διαπραγματεύσεις με περιφερειακές και διεθνείς αλιευτικές οργανώσεις διασφαλίζουν τη μη υπεραλίευση όχι μόνο στα ύδατα της ΕΕ, αλλά και παγκοσμίως. Συγχρόνως, παρέχουν στους κοινοτικούς αλιείς πρόσβαση στην υπερπόντια αλιεία. Όσον αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες, η ΕΕ πληρώνει για την παραχώρ̼img src="http://europa.eu/images/language/lang_de3.gif" alt="Deutsch" width="18" align="bottom" border="0" height="13" lang="de" />·ση δικαιωμάτων πρόσβασης. Τα χρήματα που συγκεντρώνονται με αυτόν τον τρόπο επενδύονται κυρίως στον αλιευτικό κλάδο αυτών των χωρών, καθώς και στην ανάπτυξη των αλιευτικών αποθεμάτων τους.
Η πετρελαϊκή βιομηχανία αποτελεί σημαντική πηγή απασχόλησης για τη ναυτιλιακή οικονομία.
Ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας
Η υδατοκαλλιέργεια μπορεί να αντισταθμίσει τη μείωση των αποθεμάτων άγριων ψαριών. Ήδη, το 19% του όγκου αλιευμάτων της ΕΕ προέρχεται από ιχθυοτροφεία. Τα μαλάκια, τα μύδια, η ιριδίζουσα πέστροφα και ο σολομός είναι σε γενικές γραμμές τα κυριότερα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας, αν και σε ορισμένες χώρες σημαντική θέση κατέχουν ο κυπρίνος και οι σπαρίδες.
Η ανάπτυξη του κλάδου της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ υστερεί σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τα συμπληρωματικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αξιοποίηση του δυναμικού του συγκεκριμένου κλάδου. Ανάμεσα στις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος της υδατοκαλλιέργειας είναι η έλλειψη χώρου και υδάτων καλής ποιότητας, καθώς και η ανάγκη τήρησης αυστηρών κανόνων για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Ο ευρωπαϊκός κλάδος της υδατοκαλλιέργειας βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών βιώσιμης ανάπτυξης παγκοσμίως, από την άποψη τόσο των κοινωνικών όσο και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, με αποτέλεσμα να γίνεται δυσκολότερος ο ανταγωνισμός με τους παραγωγούς άλλων χωρών, κυρίως στην Ασία και τη Νότια Αμερική.
Η θαλάσσια διάσταση
Η θαλάσσια επικράτεια της ΕΕ, η οποία υπερτερεί της χερσαίας, καταλαμβάνει την πρώτη θέση παγκοσμίως. Η ΕΕ διαθέτει 1.200 λιμένες και τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο του κόσμου, ενώ το 90% περίπου του εξωτερικού εμπορίου και το 40% του εσωτερικού εμπορίου διεξάγονται δια θαλάσσης.
Οι παράκτιες περιφέρειες συμμετέχουν στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) της ΕΕ με ποσοστό άνω του 40% και αποτελούν τόπο κατοικίας για το 60% του πληθυσμού της. Επίσης, το 5% περίπου του ΑΕΠ προέρχεται άμεσα από βιομηχανικούς τομείς και υπηρεσίες που σχετίζονται με τη θάλασσα. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται αν ληφθούν υπόψη η έμμεση συμμετοχή άλλων τομέων, όπως του τουρισμού.
Παρόλο που οι πολιτικές για την αλιεία και το περιβάλλον θεωρούνταν για μερικά χρόνια ως δύο όψεις του ιδίου νομίσματος, η ΕΕ υιοθετεί τώρα μια ευρύτερη προσέγγιση που καλύπτει όλες της χρήσεις του θαλάσσιου χώρου. Στόχος είναι η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της Ευρώπης στους τομείς της θαλάσσιας έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας. Η προσέγγιση αυτή συμφωνεί πλήρως με την ατζέντα της Λισαβόνας για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και ανάπτυξη, καθώς και με την πρωταρχική δέσμευση της ΕΕ για οικονομική ανάπτυξη που δεν θα αποβεί εις βάρος της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Η ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική περιλαμβάνει τις θαλάσσιες μεταφορές, την ανταγωνιστικότητα των ναυτιλιακών επιχειρήσεων, την απασχόληση, την επιστημονική έρευνα, την αλιεία και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Για να τονίσει τη σπουδαιότητα του συγκεκριμένου τομέα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιέρωσε την Ευρωπαϊκή Ημέρα για τη Θάλασσα που θα γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 20 Μαΐου, αρχής γενομένης το 2008.
