You are here:

Θαλάσσια πολιτική και αλιεία

Η ζωή πολλών Ευρωπαίων είναι άμεσα συνυφασμένη με τη θάλασσα και τους θαλάσσιους πόρους – την αλιεία, κυρίως, αλλά και την ενέργεια που παράγεται χάρη στα υπεράκτια αιολικά πάρκα και τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. O εμπορικός στόλος της ΕΕ αναπτύσσει δραστηριότητα σε όλους τους ωκεανούς της υφηλίου. Οι παράκτιες περιοχές αποτελούν πόλο έλξης για τον τουρισμό - ακόμη μια σημαντική πηγή εισοδήματος.

Με δεδομένη τη σπουδαιότητα των θαλάσσιων πόρων, οφείλουμε να δείχνουμε υπευθυνότητα στον τρόπο με τον οποίο τους χρησιμοποιούμε, λαμβάνοντας μέτρα κατά της υπεραλίευσης και μεριμνώντας ώστε η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου να μη βλάπτουν το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον.

Αλιεία - η σημασία της διατήρησης

Η αλιευτική βιομηχανία της ΕΕ είναι η τέταρτη σε μέγεθος παγκοσμίως, με συνολικά αλιεύματα περίπου 6,4 εκατ. τόνους ετησίως. Η αλιεία και η μεταποίηση αλιευτικών προϊόντων δίνουν εργασία σε περισσότερα από 350.000 άτομα.

Η ΕΕ καταβάλλει κάθε προσπάθεια για μια βιώσιμη αλιεία, από οικονομική όσο και περιβαλλοντική άποψη, προστατεύοντας τα συμφέροντα των καταναλωτών και, παράλληλα, συνεκτιμώντας τις ανάγκες των αλιέων.

Η μεταρρύθμιση της κοινής αλιευτικής πολιτικής της ΕΕ που τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2014 θέτει ακριβώς αυτούς τους στόχους: να εξασφαλίσει ικανοποιητικό επίπεδο εισοδημάτων για τους αλιείς, και παράλληλα να θέσει τέρμα στην υπεραλίευση και τη συνεπαγόμενη εξάντληση των ιχθυαποθεμάτων.

Η νέα νομοθεσία στηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας. Για το διάστημα 2014-2020, το ταμείο αυτό χρηματοδοτεί έργα με στόχο

  • την εισαγωγή καινοτόμων αλιευτικών τεχνικών
  • τη δημιουργία νέων αγορών για τα προϊόντα αλιείας
  • τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις παράκτιες περιοχές.

Με τον τρόπο αυτό, θα βοηθηθούν οι αλιείς να στραφούν προς τη βιώσιμη αλιεία, και οι παράκτιες κοινότητες να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους.

Διεθνής συνεργασία

Η ΕΕ συνεργάζεται με οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών και διεξάγει διαπραγματεύσεις με περιφερειακές και διεθνείς αλιευτικές οργανώσεις ώστε η διαχείριση των υδάτων να διέπεται παγκοσμίως από διαφανείς και βιώσιμες ρυθμίσεις, και ταυτόχρονα να λαμβάνονται μέτρα κατά της υπεραλίευσης.

Διμερείς συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με τρίτες χώρες δίνουν στους αλιείς της ΕΕ τη δυνατότητα να αλιεύουν σε ύδατα άλλων χωρών, τηρώντας τους ίδιους όρους βιωσιμότητας που ισχύουν και εντός της ΕΕ. Έτσι καλύπτονται οι ανάγκες εφοδιασμού της αγοράς της ΕΕ. Σε αντάλλαγμα, οι χώρες-εταίροι, μεταξύ των οποίων και αναπτυσσόμενες χώρες, λαμβάνουν οικονομική ενίσχυση την οποία μπορούν να επενδύουν για την ανάπτυξη της δικής τους αλιευτικής βιομηχανίας και τη δημιουργία των δικών τους ιχθυαποθεμάτων.

Ιχθυοκαλλιέργεια και υδατοκαλλιέργεια - βιωσιμότητα

Στην ΕΕ μεγαλώνει συνεχώς το χάσμα μεταξύ των ποσοτήτων ψαριών και θαλασσινών που καταναλώνονται και των ποσοτήτων που αλιεύονται. Το χάσμα αυτό μπορεί σε κάποιο βαθμό να καλυφθεί από την υδατοκαλλιέργεια. Σήμερα, το ένα τέταρτο της συνολικής ποσότητας ψαριών και θαλασσινών στην ΕΕ προέρχεται από ιχθυοκαλλιέργειες και άλλες μορφές υδατοκαλλιέργειας. Τα μύδια, η ιριδίζουσα πέστροφα και ο σολομός Ατλαντικού είναι τα κυριότερα είδη που εκτρέφονται στην ΕΕ ως προς τον όγκο εκτροφής, και ακολουθούν τα στρείδια, η τσιπούρα, ο κυπρίνος, τα κυδώνια και το λαβράκι.

Η υδατοκαλλιέργεια στην Ευρώπη εφαρμόζει ιδιαίτερα υψηλές προδιαγραφές όσον αφορά την περιβαλλοντική προστασία, την υγεία των εκτρεφόμενων ειδών και την ασφάλεια των καταναλωτών. Ωστόσο, ο κλάδος εμφανίζει στασιμότητα τα τελευταία χρόνια. Η νέα νομοθεσία που εκπονήθηκε στοχεύει στην αντιστροφή αυτής της τάσης και στην τόνωση της προμήθειας φρέσκων, υγιεινών και τοπικά παραγόμενων ειδών διατροφής.

Παράνομη αλιεία

Η παράνομη, λαθραία και άναρχη αλιεία (ΠΛΑ) εξαντλεί τα ιχθυαποθέματα, καταστρέφει τα θαλάσσια ενδιαιτήματα, στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των έντιμων αλιέων και εξασθενεί τις παράκτιες κοινότητες, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες για να καλύψει τα κενά που δίνουν στους παράνομους αλιείς τη δυνατότητα να κερδοσκοπούν. Μόνο τα προϊόντα αλιείας που έχουν πιστοποιηθεί ως νόμιμα από το κράτος σημαίας ή από το κράτος εξαγωγής μπορούν να αγοράζονται και να πωλούνται εντός και εκτός της ΕΕ. Όσοι αλιείς της ΕΕ αλιεύουν παράνομα σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου και υπό οποιαδήποτε σημαία, αντιμετωπίζουν αυστηρές κυρώσεις ανάλογες με την οικονομική αξία των αλιευμάτων τους, γεγονός που τους στερεί κάθε κέρδος.

Βιώσιμη κατανάλωση προϊόντων αλιείας

Η βιωσιμότητα έχει επίσης να κάνει με τον τρόπο που καταναλώνουμε τα προϊόντα αλιείας - γι αυτό η ΕΕ και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες για την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών.

Και ενώ οι καταναλωτές διαθέτουν σημαντική εξουσία μέσω των αγοραστικών τους επιλογών, είναι σημαντικό οι προσπάθειές τους να συνάδουν με όλα τα άλλα στοιχεία που διαμορφώνουν την αλυσίδα εφοδιασμού.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τους νέους κανόνες επισήμανσης για τα ψάρια, τα μαλακόστρακα και τα φύκια, σε όλα τα προϊόντα που πωλούνται σε μεμονωμένους καταναλωτές ή σε μονάδες ομαδικής εστίασης στην ΕΕ πρέπει να αναγράφονται οι ακόλουθες πληροφορίες:

  • η εμπορική και επιστημονική ονομασία του είδους
  • αν πρόκειται για προϊόντα που έχουν αλιευθεί σε αλμυρά ή γλυκά νερά, ή για προϊόντα υδατοκαλλιέργειας
  • η περιοχή αλιείας ή παραγωγής και το είδος αλιευτικού εξοπλισμού που χρησιμοποιήθηκε
  • κατά πόσο το προϊόν έχει αποψυχθεί, αλλά και η προτιμώμενη προθεσμία κατανάλωσης, σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες επισήμανσης των τροφίμων.

Οικονομικά οφέλη

Οι θάλασσες και οι ωκεανοί αποτελούν ζωτική κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η ΕΕ διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό εμπορικών λιμένων (1.200) καθώς και τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο παγκοσμίως. Το 90% των εμπορικών συναλλαγών με τρίτες χώρες και το 40% των συναλλαγών εντός της ΕΕ πραγματοποιούνται θαλασσίως. Ο τομέας αυτός αντιπροσωπεύει σχεδόν 5,4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και παράγει μικτή προστιθέμενη αξία σχεδόν 500 δισ. ευρώ ετησίως.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστιες αναξιοποίητες δυνατότητες καινοτομίας και ανάπτυξης, ειδικά σε ορισμένες περιοχές. Ως αποτέλεσμα, τα τελευταία χρόνια η ΕΕ έχει διευρύνει το πεδίο που καλύπτει η θαλάσσια πολιτική της, ώστε να περιλαμβάνει όλες τις χρήσεις του θαλάσσιου χώρου.

Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι της, που διατυπώνονται στη στρατηγική για τη Γαλάζια Ανάπτυξη, περιλαμβάνουν:

  • ανάπτυξη τομέων με μεγάλες δυνατότητες όπως η υδατοκαλλιέργεια, ο παράκτιος τουρισμός, η θαλάσσια βιοτεχνολογία, η θαλάσσια ενέργεια και οι εξορυκτικές δραστηριότητες στον θαλάσσιο βυθό.
  • παροχή γνώσης, νομικής βεβαιότητας και ασφάλειας μέσω ενός ψηφιακού χάρτη του ευρωπαϊκού θαλάσσιου βυθού, θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού (που θα οδηγήσει σε αποτελεσματικότερες και βιωσιμότερες θαλάσσιες δραστηριότητες) και ολοκληρωμένης θαλάσσιας επιτήρησης (εφοδιάζοντας τις αρχές που συμμετέχουν στη θαλάσσια επιτήρηση με νέα εργαλεία ανταλλαγής πληροφοριών, ώστε η επιτήρηση να γίνει φθηνότερη και αποτελεσματικότερη).
  • ειδικές στρατηγικές για συγκεκριμένες θάλασσες (Αδριατική θάλασσα και Ιόνιο πέλαγος, Αρκτικός ωκεανός, Ατλαντικός ωκεανός, Βαλτική θάλασσα, Εύξεινος Πόντος, Μεσόγειος θάλασσα, Βόρεια θάλασσα) οι οποίες θα προάγουν τη συνεργασία μεταξύ όμορων κρατών.

Για να αυξήσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με την καίρια σημασία των καθαρών θαλασσών και ωκεανών για τη ζωή μας, η ΕΕ γιορτάζει κάθε χρόνο την Επιλέξτε μεταφράσεις του προηγούμενου συνδέσμου   English (en) Ευρωπαϊκή Ημέρα της Θάλασσας στις 20 Μαΐου.