Cosán nascleanúna

Buiséad


Is ionann buiséad bliantúil an AE agus €142bn (figiúirí 2014) – suim mhór ann féin, ach níl ann ach tuairim is 1% den saibhreas a chruthaíonn geilleagair an AE in aghaidh na bliana. 

Murab ionann agus buiséid fhormhór thíortha an AE, cumhdaíonn buiséad an AE tréimhse níos faide - 5 bliana ar a laghad agus 7 mbliana de ghnáth. Laistigh den tréimhse sin - an creat ilbhliantúil françaisDeutschEnglish - cuireann rialtais an AE agus Parlaimint na hEorpa teorainn leis an gcaiteachas i roinnt réimsí ('ceannteidil'). 

Caitear an t-airgead as an mbuiséad sna háiteanna is mó a bhfuil ciall le hacmhainní a chomhthiomsú, - in ionad gach tír a ghníomhú leis féin - mar shampla: naisc iompair, fuinnimh agus cumarsáide níos fearr a chruthú idir na Ballstáit, an comhshaol a fheabhsú ar fud na mór-roinne, geilleagar na hEorpa a dhéanamh níos iomaíche ar an leibhéal domhanda agus cuidiú le heolaithe agus taighdeoirí Eorpacha oibriú i gcomhar le chéile thar theorainneacha, ar mhaithe leis an Eoraip ina hiomláine.

Buiséad an AE i bhfigiúirí DeutschEnglishfrançais  

Cé a chinneann cén chaoi a gcaitear an t-airgead?

Cinntear cá mhéad airgid a chaithfidh an AE - agus céard air a gcaithfear é - trí phróiseas daonlathach. Ar bhonn na n-uasteorainneacha i mbuiséid an chreata airgeadais 7 mbliana (an creat airgeadais ilbhliantúil françaisDeutschEnglish), glacann an AE buiséad gach bliain, ar an gcaoi seo a leanas:

  • Déanann an Coimsiún Eorpach buiséad a bheartú don chéad bhliain eile lena gclúdaítear gach beartas agus clár 
  • Déanann rialtais an AE - trí Chomhairle an AE - agus na Feisirí Eorpacha i bParlaimint na hEorpa an togra sin a fhaomhadh. Is é buiséad na bliana seo chugainn é feasta.

Obair leantach

Céard air a gcaitear an t-airgead?

Caitear formhór bhuiséad an AE ar thacú le fás agus poist. Lena chois sin, caitear sciar mór de ar thalmhaíocht agus forbairt tuaithe na hEorpa.

Príomhréimsí caiteachais (2014)

Mná i mbun tástálacha saotharlainne - © AE 

Íocann buiséad an AE as taighde agus nuálaíocht

44.9%fás cliste uilechuimsitheach san AE, in dhá réimse:

  • 33.3% – cuidiú le réigiúin tearcfhorbartha san AE agus aicmí den tsochaí atá faoi mhíbhuntáiste
  • 11.6% – cur le hiomaíochas gnólachtaí Eorpacha.

41.6% – táirgeadh soláthairtí bia atá slán sábháilte, feirmeoireacht nuálaíoch agus úsáid talún agus foraoisí atá éifeachtach inbhuanaithe. 

Cén chaoi a gcaitear buiséad an AE de réir na bpríomh-ceannteideal buiséid? (figiúirí 2014)

Laistigh den AE

Samplaí de chláir agus den bhuiséad atá acu in 2014:

  • Fís 2020 English - clár taighde agus nuálaíochta (€9bn)
  • An Tionscnamh Fostaíochta don Ógra (€3.4bn)
  • COSME English (en) – clár do ghnólachtaí beaga (€275.3m)
  • An tSaoráid um Chónascadh na hEorpa English - -iompar, fuinneamh agus líonraí (€1.9bn)
  • Erasmus+ – oideachas, oiliúint & spórt (€1.6bn)
  • LIFE English - clár comhshaoil (€404.6m)
Píchairt ar a bhfuil léiriú ar bhuiséad 2014 an AE de réir an réimse caiteachais - © AE

Buiséad 2014 an AE de réir an cheannteidil sa chreat airgeadais

Lasmuigh den AE

Ina cháil mar mhórghníomhaí domhanda, tá oibleagáidí áirithe ar an AE maidir leis an domhan lasmuigh de: forbairt eacnamaíoch agus shóisialta a chur chun cinn, an tsíocháin a choimeád agus cuidiú le híospartaigh tubaistí agus coinbhleachta. 

Tá trí phríomhghrúpa a fhaigheann cúnamh ó bhuiséad an AE:

  • áiteanna sa chuid sin den domhan atá i mbéal forbartha lena bhfuil dlúthnaisc ag tíortha áirithe de chuid an AE (an Afraic, an Chairib agus an Aigéan Ciúin go háirithe)
  • tíortha comharsanachta - in Oirthear na hEorpa, i dTuaisceart na hAfraice agus sa Mheánoirthear
  • tíortha atá ag ullmhú d'aontachas san AE (tiortha is iarrthóiríiarrthóirí féideartha Deutsch (de) English (en) français (fr) ).

Samplaí de chláir 2014:

  • An ionstraim airgeadais le haghaidh comhair um fhorbairt English (en) français (fr) (€2.3bn)
  • An Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht English (en) français (fr) (€2.2bn)
  • An ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais Deutsch (de) English (en) français (fr) (€1.6bn)

Cé a bhaineann tairbhe as buiséad an AE?

Caitear tuairm is 94% den bhuiséid le fhíorghníomhaíochtaí ar an láthair i dtíortha san AE agus lasmuigh de a mhaoiniú. Baineann gach duine de na 508 milliún Eorpach tairbhe éigean as buiséad an AE. Cuidíonn sé leis na milliúin mac léinn agus na mílte taighdeoir, cathair, réigiún agus eagraíocht neamhrialtasach.

Cá mhéad a chaitear ar chostais reatha?

Tuairim is 6% den bhuiséad. Ina gcuid de sin tá costais riaracháin na n-institiúidí uile (an Coimisiún Eorpach agus Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an AE go príomha) le cois na n-aistritheoirí agus na n-ateangairí is gá le heolas a chur ar fáil i ngach ceann de theangacha oifigiúla an AE. 

Rinne an institiúid is mó, an Coimisiún, ciorrú 1% ar líon na mball foirne mar chuid de phacáiste athchóiriúcháin a bhfuiltear ag súil go dtiocfaidh coigilteas €8bn as faoi 2020, agus a dhéanfaidh laghdú 5% ar líon na mball foirne agus méadú ar uaireanta oibre san am céanna.

Barr

An buiséad

Arna fhoilsiú i Feabhra 2014

Cuid den tsraith 'Foras Feasa ar an Aontas Eorpach' is ea an foilseachán seo


Barr



Fan ceangailte

Twitter

  • Buiséad an AEEnglish (en)

Barr

TEAGMHÁIL

Eolas ginearálta – fiosruithe

Glaoigh ar
00 800 6 7 8 9 10 11 Féach mionsonraí na seirbhíse

Cuir do cheisteanna chugainn ar r-phost

Sonraí teagmhála agus cuairte d'institiúidí, teagmhálacha preasa

Cabhraigh linn feabhsú

An bhfuair tú an t-eolas a bhí uait?

FuairNí bhfuair

Cad a bhí uait?

An bhfuil aon mholtaí agat?