Creat Airgeadais Ilbhliantúil 2014 – 2020

Sa chéad CAI eile, atá á phlé faoi láthair, saineofar tosaíochtaí fadtéarmacha caiteachais an AE

Cé a chinneann an chaoi a gcaitear an t-airgead?

Próiseas daonlathach an chinnteoireacht maidir leis an méid a chaithfidh an AE – agus na nithe ar a gcaithfear an t-airgead. Gach bliain:

• déanann an Coimisiún Eorpach moladh do bhuiséad don bhliain dár gcionn a chuimsíonn gach beartas agus clár
• déanann ionadaithe tofa i bParlaimint na hEorpa agus i gComhairle an AE cinneadh faoi na pleananna caiteachais

Gníomhaíocht leantach

• Nuair atá an t-airgead caite, ní mór don Choimisiún tuairisciú don Pharlaimint ar an gcaoi ar caitheadh é.
• Tá an caiteachas faoi réir iniúchadh freisin ag Cúirt Iniúchóirí na hEorpa.

Céard air a gcaitear a t-airgead?

San Eoraip

I measc na bpríomhúsáidí tá siad seo a leanas:

• oiliúint daoine i scileanna nua agus gnóthais a spreagadh le bheith nuálach agus le poist a chruthú
• cabhrú le caomhnú an chomhshaoil agus an cháilíocht beatha a fheabhsú trí fhorbairt tuaithe agus réigiúnach
• ag tógáil bonneagar crua: bóithre, iarnróid, droichid, línte tarchuir cumhachta agus gáis a nascann gach cuid den AE
• ag tacú le héagsúlacht chultúrtha agus le malairtí oideachais
• ag soláthar cúnamh éigeandála i gcás tuillte nó creathanna talún.

Thar lear

Mar mhórghníomhaí domhanda, tá oibleagáidí áirithe ar an AE i leith an domhain mhóir: ag cur forbairt gheilleagrach agus shóisialta chun cinn, an tsíocháin a choimeád agus cabhrú leo siúd atá thíos leis de bharr tubaistí agus coimhlinte.

Tá sé gníomhach go háirithe i 3 ghrúpa tíortha:

• an chuid sin den domhan i mbéal forbartha lena bhfuil naisc láidre stairiúla ag tíortha áirithe san AE, go háirithe an Afraic agus réigiúin Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin
• geilleagair éiritheacha feadh theorainneacha thoir an AE agus timpeall ar an Meánmhuir
• ballstáit fhéideartha an AE .

Na 3 réimsí caiteachais is mó (figiúirí 2011)

1. Caitear 45% ar an AE a dhéanamh níos iomaíche agus ar fhorbairt ina thíortha/réigiúin bhochta a threisiú (“comhtháthú”).
2. Caitear 31% ar fhóirdheontais d’fheirmeoirí an AE. Níl sé seo nasctha le táirgeadh iomarcach níos mó; anois déanann an chabhair seo soláthairtí bia shábháilte a dhaingniú ag praghsanna réasúnta agus áirithítear léi go bhfuil ioncam cothrom ag feirmeoirí, mar íocaíocht le haghaidh chaomhnú an chomhshaoil.
3. Leithdháiltear 11% ar fhorbairt tuaithe.

Taighde agus Forbairt – réimse ina bhfuil ciall le hacmhainní a chomhthiomsú

De ghnáth, ní bhíonn an AE freagrach as airgead a chaitheamh ach amháin sa chás ina bhfuil ciall leis go gcomhthiomsódh na ballstáit a n-acmhainní. Cláir thaighde eolaíochta, atá ríthábhachtach chun an Eoraip a choinneáil iomaíoch go domhanda, mar shampla.

Spreagann cistiú taighde an AE tionscadail chomhtháite taighde lena mbaineann eolaithe ag obair i dtíortha éagsúla an AE. Roinneann an cur chuige seo torthaí taighde náisiúnta ar fud an AE, chomh maith le barainneachtaí scála agus iarrachta a chruthú.

Is iomaí réimse a bhaineann tairbhe as, lena n-áirítear biteicneolaíocht, teicneolaíochtaí faisnéise, nanaitheicneolaíocht agus taighde ar an spás.

An méid a chosnaíonn sé an AE a rith

Is ionann na costais chun an AE (riarachán) a rith agus 6% den chaiteachas iomlán. Áirítear leis seo costais reatha do na hinstitiúidí uile (an Coimisiún Eorpach, an Pharlaimint agus Comhairle an AE go príomha) agus na haistritheoirí agus na hateangairí a chuireann faisnéis ar fáil i ngach ceann de theangacha oifigiúla an AE.

Barr

Institiúidí agus comhlachtaí an AE

• An Coimisiún Eorpach
  • Roinn buiséid
  • Athchóiriú buiséid
  • Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)
  • Seirbhís Iniúchta Inmheánaigh
• Parlaimint na hEorpa:
  • An Coiste um Buiséid 
  • An Coiste um Rialú Buiséadach
• Comhairle an AE
  • Gnóthaí Eacnamaíochta agus Airgeadais
• Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
  • An tAontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta, cuimsiú eacnamaíoch agus sóisialta
• Coiste na Réigiún
  • An Coimisiún um an mBeartas Eacnamaíoch agus Sóisialta (ECOS)
• An tOmbudsman Eorpach
  • An tOmbudsman Eorpach
• An Chúirt Iniúchóirí
  • An Chúirt Iniúchóirí agus buiséad an AE

Deiseanna maoinithe

• Glaoch ar thairiscintí (conarthaí an AE)

Foilseacháin, nuachtlitreacha agus staitisticí

• Foilseacháin
• Nuachtlitreacha
• Staitisticí
• Buiséad ginearálta de réir bliana

Reachtaíocht

• Achoimrí ar reachtaíocht an AE i réimse bhuiséad an AE
• Reachtaíocht atá i bhfeidhm i réimse bhuiséad an AE
• Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh - Airteagail 310 - 324