You are here:

Buiséad

Is ionann buiséad bliantúil an Aontais Eorpaigh agus €145 billiún (figiúirí 2015) – suim mhór ann féin, ach níl ann ach tuairim is 1% den saibhreas a chruthaíonn geilleagair an Aontais Eorpaigh in aghaidh na bliana.

Tá an buiséad faoi réir teorainneacha atá leagtha síos ag an gcreat airgeadais ilbhliantúil Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   Deutsch (de) English (en) français (fr) . Sa chreatchlár sin leagtar síos na huasmhéideanna bliantúla a fhéadfaidh an tAontas Eorpach caitheamh i réimsí éagsúla beartais laistigh de thréimhse áirithe (7 mbliana go hiondúil).

Caitear buiséad an Aontais Eorpaigh sna réimsí ina mbaineann ciall le hacmhainní na mBallstát a chomhthiomsú ar mhaithe leis an Eoraip ina hiomláine, réimsí amhail:

  • naisc iompair, fuinnimh agus chumarsáide a fheabhsú idir Ballstáit
  • an comhshaol a chosaint ar bhonn uile-Eorpach
  • geilleagar na hEorpa a dhéanamh níos iomaíche ar leibhéal domhanda
  • cabhair a thabhairt d'eolaithe agus taighdeoirí na hEorpa bheith ag obair i gcomhar thar teorainneacha.

Buiséad an Aontais Eorpaigh i bhfigiúirí Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   Deutsch (de) English (en) français (fr)

Cé a chinneann cén chaoi a gcaitear an t-airgead?

Déantar cinneadh daonlathach faoin mbuiséad bliantúil – faoi réir na n-uasteorainneacha atá leagtha amach sa chreat airgeadais ilbhliantúil Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   Deutsch (de) English (en) français (fr) – mar seo a leanas:

Cad a tharlaíonn nuair atá an buiséad caite?

  • Tugann an Coimisiún tuairisc do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoin gcaoi inar caitheadh é.
  • Déanann Cúirt Iniúchóirí na hEorpa grinnscrúdú ar an gcaiteachas chomh maith.
  • Más rud é gur caitheadh an t-airgead i gcomhréir leis na rialacha, tugann Parlaimint na hEorpa a fhormheas.

Céard air a gcaitear an t-airgead?

Tacaíonn formhór bhuiséad an Aontais Eorpaigh le fás agus poist. Caitear sciar maith eile ar thalmhaíocht agus forbairt tuaithe.

Príomhréimsí caiteachais (2015)

46%fás cliste uilechuimsitheach san Aontas Eorpachh, roinnte mar seo a leanas:

  • 34% – ag cabhrú le réigiúin tearcfhorbartha an Aontais Eorpaigh agus le pobail faoi mhíbhuntáiste sa tsochaí.
  • 12% – ag cur le hiomaíochas gnólachtaí Eorpacha.

41% – ag táirgeadh soláthairtí bia atá slán sábháilte, feirmeoireacht nuálach agus úsáid talún agus foraoisí atá éifeachtach inbhuanaithe.

An buiséad a bhriseadh síos de réir ceannteideal buiséid (figiúirí 2015)

Laistigh den Aontas Eorpach

Roinnt clár agus buiséad in 2015:

Lasmuigh den Aontas Eorpach

Toisc gur gníomhaire mór domhanda é, tá dualgas áirithe ar an Aontas Eorpach cuidiú leis an gcuid eile den domhan:

  • forbairt eacnamaíoch agus sóisialta a chur chun cinn.
  • an tsíocháin a choimeád
  • cabhrú le daoine a fhulaingíonn de bharr tubaistí agus caismirtí.

Is féidir na tíortha nach Ballstáit iad a fhaigheann cabhair ó bhuiséad an Aontais Eorpaigh a roinnt i dtrí phríomhghrúpa:

  • Áiteanna sa chuid sin den domhan atá i mbéal forbartha a bhfuil dlúthnaisc stairiúla acu le Ballstáit áirithe (an Afraic, an Chairib agus an Aigéan Ciúin go háirithe).
  • Tíortha comharsanachta – in Oirthear na hEorpa, i dTuaisceart na hAfraice agus sa Mheánoirthear
  • Tíortha atá ag ullmhú d'aontachas san Aontas Eorpach (tíortha is iarrthóiríiarrthóirí féideartha).

Samplaí de chláir 2015:

Cé a bhaineann tairbhe as buiséad an Aontais Eorpaigh?

Caitear thart ar 94% den bhuiséad ar ghníomhaíochtaí ar an talamh sna Ballstáit agus níos faide i gcéin. Baineann gach duine de na 508 milliún Eorpach tairbhe éigean as buiséad an Aontais Eorpaigh. Cabhraíonn sé leis na milliúin mac léinn, na mílte taighdeoir, agus le go leor cathracha, réigiún agus eagraíochtaí neamhrialtasacha.

Cá mhéad a chaitear ar chostais reatha?

Tuairim is 6% den bhuiséad. Ar na costais sin tá na costais riaracháin do na hinstitiúidí go léir (an Coimisiún Eorpach, an Pharlaimint agus Comhairle an Aontais Eorpaigh go príomha) agus na costais aistriúcháin agus ateangaireachta a bhaineann le heolas a chur ar fáil i dteangacha oifigiúla uile an Aontais Eorpaigh.

Mar chuid de phacáiste um athchóiriú, tá an Coimisiún, an institiúid is mó, ag gearradh siar ar bhaill foirne – 1% in aghaidh na bliana – agus tá sé ag cur síneadh leis na huaireanta oibre ag an am céanna. Ag deireadh thiar, déanfar an fhoireann a ghearradh siar 5%.