Jako potęga gospodarcza, licząca prawie pół miliarda mieszkańców, Unia Europejska odgrywa bardzo istotną rolę na arenie międzynarodowej. A im częściej w sprawach polityki zagranicznej państwa członkowskie przemawiają jednym głosem, tym głos ten rozbrzmiewa donośniej.
UE rozwija współpracę z republikami położonymi w Azji Środkowej.
UE uczestniczy regularnie w spotkaniach na szczycie z głównymi partnerami, takimi jak Stany Zjednoczone, Japonia, Kanada, a ostatnio także Rosja, Indie i Chiny. Z tymi oraz z innymi krajami Unia utrzymuje stosunki w bardzo wielu dziedzinach, takich jak edukacja, ochrona środowiska, walka z przestępczością oraz ochrona praw człowieka.
USA: największy partner handlowy
Unia z zaangażowaniem rozwija skuteczne i zrównoważone partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi, które są jej największym partnerem handlowym. W 2007 r. współpraca zaowocowała utworzeniem Transatlantyckiej Rady Gospodarczej – organu politycznego czuwającego nad zacieśnianiem więzi gospodarczych. Ostatnio UE i USA zawarły porozumienie w sprawie ściślejszej współpracy w dziedzinie zarządzania kryzysowego i zapobiegania konfliktom. Unia pragnie również zewrzeć szyki z USA w walce ze zmianami klimatu oraz w naprawie systemu bankowego po kryzysie finansowym.
Rosja: ropa i gaz
UE i Rosja pracują nad nowym porozumieniem, które ureguluje ich stosunki. Rozmowy w tej sprawie rozpoczęły się w lipcu 2008 r., lecz po wybuchu konfliktu między Rosją i Gruzją zostały zawieszone na kilka miesięcy. Uznając znaczenie coraz liczniejszych związków między nimi, obie strony dążą do zacieśnienia współpracy we wszystkich dziedzinach. Unia szczególne znaczenie przywiązuje do ściślejszej współpracy z Rosją w celu zapewnienia dostaw energii. Duża część ropy i gazu wykorzystywanych w Europie dostarczana jest przez Rosję. Dostawy te były jednak niejednokrotnie przerywane w związku z konflikatami między Rosją a krajami, przez które odbywa się tranzyt tych surowców, zwłaszcza Ukrainą.
W ramach działań na rzecz praw człowieka UE wysyła swoich obserwatorów na wybory w krajach całego świata.
Wschodni sąsiedzi
Podobnie jak w przypadku Rosji UE dąży do zacieśnienia stosunków z sześcioma pozostałymi krajami na wschodzie: Gruzją, Armenią, Azerbejdżanem, Mołdawią, Ukrainą i Białorusią. Unia planuje zwiększyć pulę środków na pomoc tym krajom i, jeśli podejmą one reformy polityczne i gospodarcze, zaoferować im zawarcie umów o wolnym handlu. Na tym partnerstwie wschodnim skorzystałyby kraje, przez które przebiegają rurociągi z gazem i ropą dla Europy. Jednak wszystkie te kraje stoją przed istotnymi wyzwaniami, jeśli chodzi o demokrację i rządy prawa. UE szczególną uwagę poświęca stabilności w tym regionie po wojnie między Rosją a Gruzją w sierpniu 2008 r., której kres położyło wynegocjowane z pomocą UE zawieszenie broni.
Bliższe stosunki: kraje śródziemnomorskie i Bliski Wschód
Aby budować bliższe stosunki z krajami Bliskiego Wschodu oraz ze swoimi sąsiadami z Afryki Północnej, w lipcu 2008 r. UE powołała Unię dla Śródziemnomorza. To forum, skupiające 27 państw członkowskich UE i 16 innych krajów tak zróżnicowanych jak Izreal, Turcja i Syria, łącznie reprezentować będzie rzeszę niemal 800 milionów obywateli. Jego zadaniem będzie realizowanie projektów mających poprawić sytuację w regionie Morza Śródziemnego, takich jak usuwanie skutków zanieczyszczeń, odnawianie portów, usprawnianie żeglugi i upowszechnianie energii słonecznej. Swoich przedstawicieli w tej organizacji będą również miały Liga Państw Arabskich oraz Autonomia Palestyńska.
Stosunki regionalne: Azja i Ameryka Łacińska
Poza stosunkami dwustronnymi Unia Europejska rozwija także relacje z grupami regionalnymi na całym świecie, szczególnie w Ameryce Łacińskiej i w Azji. Z szybko rozwijającymi się partnerami azjatyckimi UE ustanowiła tzw. wzmocnione partnerstwa, które zapewniają lepszą równowagę między gospodarczymi, politycznymi, społecznymi i kulturalnymi elementami współpracy.
Bałkany: w oczekiwaniu na członkostwo w UE
Siedem krajów z regionu Bałkanów ubiega się o przyłączenie do Unii. Chorwacji i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii (BJRM ) oficjalnie przyznano już status kandydatów do członkostwa w UE. Unia rozważa również potencjalne kandydatury pozostałych pięciu krajów zachodnich Bałkanów: Albanii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Kosowa i Serbii. W 2008 r. Kosowo ogłosiło niepodległość i odłączenie się od Serbii, nie osiągnięto jeszcze jednak międzynarodowego consensusu co do jego statusu. Unia aktywnie angażuje się w poszukiwanie dyplomatycznych rozwiązań, a jednocześnie służy doraźną pomocą. UE skierowała na ten obszar około 1900 ekspertów z dziedziny wymiaru sprawiedliwości i policjantów w celu wzmocnienia rządów prawa.
