Klimaatverandering
Schoon water: maatstaf voor een schoon milieu
Klimaatverandering is een van de grootste problemen voor de mensheid. De EU spant zich in voor een wereldwijd verdrag om de uitstoot van broeikasgassen te beperken en geeft zelf het goede voorbeeld. In december 2008 hebben de EU-leiders hun goedkeuring gegeven aan een omvangrijk pakket maatregelen om de emissies te beperken. Volgens dit plan moet de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met minstens 20% zijn verminderd ten opzichte van 1990. Voorts moet het aandeel duurzame energie zijn verhoogd tot 20% en moet het totale energieverbruik met 20% zijn verlaagd ten opzichte van de geprojecteerde trend. Wat duurzame energie betreft, is ook afgesproken 10% van het verbruik van fossiele brandstoffen voor vervoer te vervangen door briobrandstoffen, elektriciteit of waterstof.
Emissiehandel
Handel in emissierechten is een van de hoekstenen van het EU-klimaatbeleid, waarmee bedrijven die hun CO2-emissies verlagen worden beloond en andere worden gestraft.
De in 2005 ingevoerde regeling geldt voor ongeveer 12 000 fabrieken en installaties, die samen ongeveer de helft van de totale EU-uitstoot van CO2, het belangrijkste broeikasgas, veroorzaken.
De nationale overheden moeten grenswaarden vaststellen voor de CO2-uitstoot van energie-intensieve bedrijven zoals elektriciteiscentrales en cementfabrieken. Als dergelijke bedrijven hun quota overschrijden, moeten zij emissierechten overkopen van bedrijven die efficiënter werken.
In de toekomst zullen deze quota ook voor andere bedrijven gaan gelden, zoals luchtvaartmaatschappijen en petrochemische fabrieken. De EU-landen kunnen emissies compenseren en extra rechten verwerven door geld te steken in projecten om de CO2-uitstoot in landen buiten de EU te beperken.
Biodiversiteit
De EU heeft beloofd uiterlijk in 2010 het tij te keren voor bedreigde soorten en habitats in de EU, maar dat is geen gemakkelijke taak. Het beleid en de wetgeving zijn hier al klaar voor, maar op het vlak van de uitvoering ervan moet er nog veel meer worden gedaan. De EU streeft bijvoorbeeld naar uitbreiding van Natura 2000, een reeks gebieden waar planten- en diersoorten en hun habitats beschermd worden. Op dit moment zijn er in de EU al meer dan 26.000 van dergelijke gebieden.
Milieugezondheid
Regels voor geluidshinder, voor zwemwater, voor zeldzame soorten, voor rampenbestrijding... het is slechts een greep uit de omvangrijke EU-wetgeving die in de afgelopen decennia tot stand is gebracht. Volgens die wetgeving, die hoofdzakelijk gezondheidsnormen voor vervuilende stoffen bevat, moeten de EU-landen de vervuiling in het oog houden en maatregelen nemen zodra deze de grenswaarden overschrijdt.
Een van de laatste wapenfeiten van de EU uit 2008 is de bindende grenswaarde voor de uitstoot van fijn stof van het type PM2,5. Deze microscopisch kleine deeltjes, die in de uitlaatgassen van auto's en vrachtwagens zitten, kunnen ademhalingsaandoeningen veroorzaken. Volgens de nieuwe wet, die in 2011 van kracht wordt, moeten de EU-landen de blootstelling aan fijn stof in stadgebieden in 2020 met gemiddeld 20% hebben verlaagd (ten opzichte van 2010).
Duurzame ontwikkeling
Duurzame ontwikkeling is al lang een van de overkoepelende doelstellingen van het EU-beleid. De EU-leiders zijn in 2001 voor het eerst met een strategie voor duurzame ontwikkeling gekomen. Die is in 2006 aangepast om de tekortkomingen ervan te ondervangen en op nieuwe uitdagingen in te spelen.
Het herziene plan, dat nauw aansluit bij het het klimaatveranderings- en energiebeleid, maakt duidelijk hoe belangrijk onderwijs, onderzoek en overheidsfinanciering voor duurzame productie- en consumptiepatronen zijn.
Sindsdien is er op beleidsvlak veel werk verzet. Het gaat er nu vooral om dit beleid in de praktijk te brengen. In 2009 is de Commissie met een pakket maatregelen gekomen om milieuvriendelijke producten te promoten. Onder meer moet er meer gebruik worden gemaakt van energielabels zoals die op wasmachines.
