Sprawy gospodarcze i walutowe


Kraje UE koordynują swoje krajowe polityki gospodarcze, by móc współdziałać na wypadek pojawienia się takich wyzwań, jak kryzys gospodarczo-finansowy. Koordynacja ta jest jeszcze głębsza w gronie 19 państw, które przyjęły euro jako swoją walutę.

Wszystkie państwa członkowskie UE, niezależnie od tego, czy należą do strefy euro, czy też nie, są członkami unii gospodarczej i walutowej (UGW), stanowiącej ramy współpracy gospodarczej, które mają sprzyjać tworzeniu miejsc pracy i trwałemu wzrostowi gospodarczemu, a także służyć do koordynacji naszej reakcji na globalne wyzwania gospodarcze i finansowe.

Skoordynowana odpowiedź na kryzys z 2008 r.

Od początku kryzysu gospodarczo-finansowego w październiku 2008 r. rządy krajowe, Europejski Bank Centralny (EBC) i Komisja współpracowały na rzecz:

  • przywrócenia stabilności finansowej i stworzenia odpowiednich warunków dla pobudzania wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy – poprzez koordynację nadzoru i interwencji oraz wspieranie banków,
  • ochrony oszczędności – w UE podwyższono do kwoty 100 tys. euro minimalny poziom gwarancji krajowych dla rachunków bankowych posiadanych przez deponenta w danym banku,
  • zachowania możliwości uzyskiwania przez przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe kredytów w przystępnej cenie oraz
  • wprowadzenia lepszego unijnego systemu zarządzania finansami i gospodarką.

Aby uniknąć poważnych zakłóceń funkcjonowania systemu bankowego, niektóre rządy państw UE ratowały swoje banki, udzielając im natychmiastowego wsparcia na niespotykaną dotąd skalę. W latach 2008–2011 za pomocą gwarancji lub w formie bezpośredniego kapitału wprowadzono do systemu 1,6 bln euro, co odpowiada 13 proc. rocznego PKB Unii Europejskiej .

Aby zachować stabilność finansową UE i załagodzić napięcia na rynkach państwowych instrumentów dłużnych, UE stworzyła również system bezpieczeństwa dla członków strefy auro znajdujących się w poważnych tarapatach: Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) English. Dysponująca efektywną zdolnością udzielania pożyczek do wysokości 500 mld euro, największa na świecie wielostronna instytucja finansowa, zastąpiła dotychczas stosowane tymczasowe narzędzia.

W latach 2011–2013 UE wprowadziła także nowe, bardziej rygorystyczne przepisy (w tym traktat międzynarodowy) w celu zwiększenia kontroli nad długiem publicznym i deficytem. Mają one zapobiec nadmiernym wydatkom państw członkowskich.

Podstawą tych regulacji jest główne narzędzie ochrony stabilności gospodarczej i dyscypliny budżetowej w UE: pakt stabilności i wzrostu. Nowe przepisy kompleksowo rozszerzają zakres zastosowania paktu poprzez:

  • większy nacisk na obniżenie wysokiego poziomu długu publicznego,
  • udoskonalenie procedury nadmiernego deficytu English, tak by można ją było wszczynać nie tylko w przypadku wystąpienia deficytu w danym roku, ale także w razie głębszych zmian struktury długu publicznego będących przyczyną jego wystąpienia,
  • wprowadzenie rocznego cyklu koordynacji polityki gospodarczej English (en) pod nadzorem Komisji. Co roku Komisja szczegółowo analizuje plany reform gospodarczych przedstawione przez rządy UE i wydaje im zalecenia na kolejne 12–18 miesięcy,
  • surowsze egzekwowanie reguł fiskalnych, w tym wysokie kary dla państw strefy euro, które naruszają te reguły,
  • nowe mechanizmy monitorowania ryzykownych zakłóceń równowagi gospodarczej, takich jak bańki aktywów (cen nieruchomości, akcji itd.) i słabnąca konkurencyjność, oraz podejmowanie działań zaradczych, zanim zakłócenia te zagrożą stabilności gospodarczej jednego z państw, całej strefy euro lub nawet całej UE.

Więcej na temat reakcji UE na kryzys z 2008 r.

Zalety euro

Każdy, kto należy do grona niemal 340 milionów obywateli UE, korzystających ze wspólnej waluty, odnosi określone korzyści:

  • osoby podróżujące czy to w celach turystycznych, czy biznesowych, nie muszą już wymieniać pieniędzy, dzięki czemu oszczędzają czas i unikają kosztów wymiany,
  • płatności transgraniczne są dużo tańsze (lub wręcz nieobciążone żadnymi opłatami),
  • konsumenci i przedsiębiorcy mogą teraz łatwiej porównywać ceny, co skłania przedsiębiorców żądających wyższych cen do ich obniżenia.

Członkostwo w strefie euro jest gwarancją stabilnych cen. Europejski Bank Centralny ustala podstawowe stopy procentowe na poziomie umożliwiającym utrzymanie wskaźnika inflacji blisko 2 proc., lecz nie powyżej tego poziomu. EBC zarządza również częścią rezerw walutowych strefy UE i może interweniować na rynkach dewizowych, aby wpływać na kurs wymiany euro.

Wielkość i siła strefy euro jako całości również przyczyniają się do wzmocnienia i wzrostu stabilności waluty, która lepiej chroni członków strefy przed zewnętrznymi wstrząsami i turbulencjami na rynku walut, niż mogą to zrobić poszczególne kraje.

W jaki sposób kraje UE mogą przystąpić do strefy euro?

Wszystkie kraje UE mają wprowadzić euro, gdy ich gospodarki będą na to gotowe, z wyjątkiem Danii i Wielkiej Brytanii, które oficjalnie wyłączyły się z uczestnictwa w strefie euro.

Aby kraj mógł przystąpić do tej strefy, musi przez dwa lata utrzymywać stabilny kurs walutowy. Oprócz tego istnieją inne ścisłe warunki w odniesieniu do:

  • stóp procentowych,
  • deficytu budżetowego,
  • poziomu długu publicznego,
  • stopy inflacji.

Tańsze płatności transgraniczne

Europejski Bank Centralny ma za zadanie nie tylko utrzymywać stabilność cen, lecz również gwarantuje on, że banki oraz ich klienci będą ponosić możliwie najniższe koszty przelewów w euro do odbiorców w innych państwach strefy.

W przypadku bardzo dużych sum pieniędzy EBC i krajowe banki centralne korzystają z systemu płatności w czasie rzeczywistym pod nazwą TARGET2. Uruchomienie TARGET 2-Securities w czerwcu 2015 r. spowoduje, że transakcje dotyczące papierów wartościowych w Europie będą również obsługiwane (bezpieczniej i efektywniej) za pośrednictwem jednej platformy, prowadzonej przez Eurosystem (banki centralne strefy euro i EBC).

EBC i Komisja Europejska wspólnie pracują także nad tym, by operacje finansowe przebiegały sprawniej i przy niższych kosztach w całej Europie. Jest to możliwe za sprawą jednolitego obszaru płatności w euro (ang. Single Euro Payments Area – SEPA) Deutsch (de) English (en) français (fr) .

W praktyce oznacza to, że w 34 państwach Europy Englishwszystkie płatności w euro (przelewem, poprzez polecenie zapłaty czy za pomocą karty itd.) są traktowane dokładnie tak samo, bez względu na to, czy chodzi o płatność między podmiotami w tych samych, czy różnych państwach.

Początek strony

Unia gospodarcza i walutowa oraz euro

Tekst zaktualizowano w listopad 2014 r.

Niniejsza publikacja stanowi część serii „Zrozumieć politykę Unii Europejskiej”.


Początek strony



Bądźmy w kontakcie

Twitter

  • Komisja Europejska – Sprawy gospodarcze i finansoweEnglish (en)

Początek strony

KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?