You are here:

Gnóthaí eacnamaíocha agus airgeadaíochta

Déanann tíortha an Aontais a mbeartais eacnamaíocha náisiúnta a chomhordú le gur féidir leo gníomhú le chéile nuair a bhíonn dúshláin rompu, géarchéimeanna eacnamaíocha agus airgeadais mar shampla. Is mó comhordú arís a dhéanann na 19 dtír a bhfuil an euro mar airgeadra acu.

Tá gach Ballstát den Aontas (bíodh sé sa limistéar euro nó ná bíodh) páirteach san aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta, ar creat é i gcomhair comhar eacnamaíoch atá ceaptha cruthú post agus fás inmharthana a chur chun cinn agus comhordú a dhéanamh ar an iarracht dul i ngleic le dúshláin dhomhanda eacnamaíocha agus airgeadais.

Freagra comhordaithe ar an ngéarchéim

Ó thosaigh an ghéarchéim airgeadais agus eacnamaíoch i mí Dheireadh Fómhair 2008, tá na rialtais náisiúnta, an Banc Ceannais Eorpach (BCE) agus an Coimisiún ag obair i gcomhar le chéile chun:

  • cobhsaíocht airgeadais a thabhairt ar ais agus na dálaí cearta a chruthú i gcomhair fáis agus fostaíochta, trí bhearta maoirseachta agus idirghabhála a chomhordú agus trí chúnamh a thabhairt do bhainc
  • coigilteas a chosaint, tríd an ráthaíocht náisiúnta ar chuntais bhainc a mhéadú go €100,000 ar a laghad in aghaidh an chustaiméara in aghaidh an bhainc
  • fáil ar chreidmheas ar phraghas réasúnta a chinntiú i gcomhair gnólachtaí agus teaghlach
  • córas rialachais airgeadais agus eacnamaíoch níos fearr a chur ar bun san Aontas

Le cosc a chur ar shuaitheadh ollmhór ar an gcóras baincéireachta, tháinig rialtais áirithe san Aontas i gcabhair ar na bainc nuair a bhí cruóg leis agus thug siad tacaíocht dóibh ar scála nach raibh feicthe riamh roimhe sin. Idir 2008 agus 2011, cuireadh €1.6 trilliún – sin 13 % d'olltáirgeacht intíre bhliantúil an Aontais – isteach sa chóras i bhfoirm ráthaíochtaí nó caipitil dhírigh.

Le cobhsaíocht airgeadais an Aontais a chaomhnú agus deireadh a chur le teannas i margaí fiachais cheannasaigh sa limistéar euro, tá líontán sábháilteachta cruthaithe ag an Aontas do thíortha sa limistéar euro a bhfuil deacrachtaí acu: an Sásra Cobhsaíochta Eorpach (SCE) Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) . Ghabh SCE áit na n-uirlisí sealadacha a bhí ann roimhe, agus is é an institiúid airgeadais iltaobhach is mó ar domhan é. Tá sé d'acmhainn aige suas le €500 billiún a thabhairt in iasachtaí.

Idir 2011 agus 2013, thug an tAontas rialacha nua níos déine isteach (conradh idirnáisiúnta san áireamh) chun maoirseacht níos righne a dhéanamh ar fhiachas agus ar easnamh poiblí – á chinntiú nach gcaitheann na rialtais airgead thar a n-acmhainn.

Forás a bhí sna rialacha sin ar phríomhuirlis an Aontais i dtaca le cobhsaíocht eacnamaíoch agus smacht fioscach, is é sin an Comhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis, agus chuir siad go mór lena éifeacht:

  • tuilleadh béime a chur ar leibhéil arda fiachais rialtais a laghdú
  • an Nós Imeachta Maidir Le hEasnamh Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) Iomarcach a choigeartú ionas gur féidir é a chur i bhfeidhm ní hamháin i gcás easnamh buiséid i mbliana ar leith, ach i gcás fadhbanna doimhne bunúsacha le fiachas rialtais.
  • timthriall bliantúil de chomhordú beartais eacnamaíoch a chur ar bun, leis an gCoimisiún á stiúradh. Déantar anailís ghrinn gach bliain ar athchóirithe eacnamaíoch rialtais an Aontais agus tugtar moltaí dóibh do na 12-18 mí atá le teacht.
  • rialacha fioscacha a chur i bhfeidhm go docht, lena n-áirítear pionóis a bhfuil éifeacht leo a ghearradh ar thíortha sa limistéar euro a bhriseann rialacha fioscacha.
  • socruithe nua lena ndéantar monatóireacht ar mhíchothromaíochtaí eacnamaíocha contúirteacha – bolgáin sócmhainní (i bpraghsanna tithe, scaireanna srl.) agus laghdú iomaíochais mar shampla – lena dtéitear i ngleic leo sula gcuirtear cobhsaíocht eacnamaíocht tíre, nó an limistéir euro nó an Aontais go deimhin, i mbaol.

Tuilleadh eolais ar fhreagra an Aontais ar an ngéarchéim a thosaigh i 2008.

Buntáistí an euro

Tá an t-airgeadra aonair in úsáid ag beagnach 340 milliún duine san Aontas, agus seo a leanas na buntáistí a bhaineann leis:

  • Ní gá do dhaoine airgead a mhalartú a thuilleadh agus iad i mbun taistil nó gnó laistigh den limistéar euro, rud a shábhálann am agus costais.
  • Cosnaíonn sé i bhfad níos lú (nó tada) íocaíochtaí trasteorann a dhéanamh.
  • Tá sé níos éasca ag tomhaltóirí agus ag gnólachtaí praghsanna a chur i gcomparáid le chéile, rud a spreagann gnólachtaí a bhíonn ag gearradh praghsanna arda na praghsanna sin a ísliú.

Is ionann bheith sa limistéar euro agus ráthaíocht go mbeidh praghsanna cobhsaí. Socraíonn BCE na príomhrátaí úis ar leibhéil atá ceaptha boilsciú a choimeád gearr do 2%, ach faoina bhun. Bainistíonn sé sciar de chúlchistí airgeadraí eachtracha an limistéir euro agus is féidir leis idirghabháil a dhéanamh sna margaí airgeadraí le tionchar a imirt ar ráta malairte an euro.

A bhuí le méid agus neart an limistéir euro trí chéile, is láidre agus is cobhsaí atá an t-airgeadra agus is fearr an chosaint atá ar fáil do thíortha an limistéir ar shuaitheadh ón taobh amuigh agus ar luaineacht i margaí airgeadra, ná mar atá ag tíortha aonair.

An chaoi a dtéann Ballstáit den Aontas isteach sa limistéar euro

Tá ar gach tír san Aontas an euro a ghlacadh nuair atá a geilleagar réidh chuige – cé is moite den Danmhairg agus den Ríocht Aontaithe de thoradh díolúine oifigiúil a tugadh dóibh.

Le gur féidir le tír teacht isteach sa limistéar euro, ní foláir ráta malairte cobhsaí a bheith ag airgeadra na tíre sin le dhá bhliain. Tá coinníollacha diana eile ann freisin maidir le:

  • rátaí úis
  • easnaimh bhuiséid
  • leibhéal fiachais an rialtais
  • rátaí boilscithe

Íocaíochtaí trasteorann níos saoire

Ní hamháin go gcoinníonn BCE praghsanna cobhsaí, ach cinntíonn sé freisin go bhfuil aistrithe in euro chuig daoine i dtíortha eile den limistéar euro chomh saor agus is féidir do bhainc agus a gcuid custaiméirí.

I gcás suimeanna móra airgid, oibríonn BCE agus na bainc cheannais náisiúnta córas íocaíochtaí fíor-ama ar a dtugtar TARGET 2. Nuair a chuirfear tús le TARGET2-Urrúis i mí an Mheithimh 2015, beidh próiseas aonair le hidirbhearta urrús thar theorainneacha san Eoraip a shocrú. Is é an Eurochóras Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   български (bg) čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) hrvatski (hr) italiano (it) latviešu valoda (lv) Malti (mt) Nederlands (nl) polski (pl) português (pt) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) română (ro) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv) (bainc cheannais an limistéir euro agus BCE) a dhéanfaidh sin.

Tá iarracht déanta ag BCE agus ag an gCoimisiún an tairbhe atá le baint as íocaíochtaí níos éifeachtaí agus níos saoire a chur ar fáil don ilchríoch ar fad – tríd an limistéar aonair d'íocaíochtaí euro.

Dá bharr sin, i 34 thír Eorpacha Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) caitear le gach íocaíocht in euro (aistrithe bainc, dochar díreach, cártaí, srl.) ar an mbealach ceannann céanna, bíodh an íocaíocht sin idir páirtithe in aon tír amháin nó i dtíortha éagsúla.