Οικονομικά και νομισματικά θέματα


Οι χώρες της ΕΕ συντονίζουν τις εθνικές οικονομικές πολιτικές τους ώστε να μπορούν να αναλαμβάνουν από κοινού δράση όταν βρίσκονται αντιμέτωπες με προκλήσεις, όπως οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις. Ο συντονισμός αυτός είναι ακόμη εντονότερος μεταξύ των 19 χωρών που έχουν υιοθετήσει το ευρώ ως νομισμά τους.

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ (ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται εντός ή εκτός της Ευρωζώνης) ανήκουν στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ), ένα πλαίσιο οικονομικής συνεργασίας που στοχεύει στην προώθηση της απασχόλησης και της διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και στη συντονισμένη αντιμετώπιση των παγκόσμιων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών προκλήσεων.

Συντονισμένη αντιμετώπιση της κρίσης του 2008

Αφότου ξέσπασε η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, τον Οκτώβριο του 2008, οι εθνικές κυβερνήσεις, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Επιτροπή καταβάλλουν από κοινού προσπάθειες ώστε:

  • να αποκατασταθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για οικονομική ανάπτυξη και αύξηση της απασχόλησης – με τον συντονισμό της εποπτείας και των παρεμβάσεων, καθώς και με τη στήριξη των τραπεζών
  • να προστατευθούν οι αποταμιεύσεις – με αύξηση των κρατικών εγγυήσεων για τραπεζικούς λογαριασμούς έως 100.000 ευρώ τουλάχιστον ανά καταθέτη και τράπεζα
  • να διατηρηθεί η ροή πιστώσεων με προσιτούς όρους για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, και
  • να θεσπιστεί ένα καλύτερο ευρωπαϊκό σύστημα οικονομικής και δημοσιονομικής διακυβέρνησης.

Για να αποτρέψουν την εκδήλωση σοβαρών διαταραχών στο τραπεζικό τους σύστημα, ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ προσέφυγαν στη διάσωση των τραπεζών τους χορηγώντας τους έκτακτη οικονομική ενίσχυση σε πρωτοφανή κλίμακα. Το διάστημα 2008 - 2011, διοχετεύθηκε στο τραπεζικό σύστημα ποσό ύψους 1,6 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 13% του ετήσιου ΑΕΠ της ΕΕ, υπό μορφή εγγυήσεων ή άμεσων κεφαλαίων.

Για να διαφυλάξει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να εξαλείψει τις εντάσεις στις αγορές κρατικών χρεογράφων της Ευρωζώνης, η ΕΕ δημιούργησε επίσης ένα δίχτυ ασφαλείας για τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν δυσκολίες: τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ) English, ο οποίος αντικατέστησε τους προηγούμενους προσωρινούς μηχανισμούς και είναι πλέον το μεγαλύτερο πολυμερές χρηματοπιστωτικό όργανο παγκοσμίως, με πραγματική δανειοδοτική ικανότητα έως και 500 δισ. ευρώ.

Επίσης, το διάστημα 2011-2013, η ΕΕ θέσπισε νέους, αυστηρότερους κανόνες (συμπεριλαμβανομένης διεθνούς συνθήκης) για να ελέγχει αποτελεσματικότερα το δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα – μεριμνώντας ώστε οι κυβερνήσεις να μην δαπανούν πέραν των δυνατοτήτων τους.

Οι κανόνες αυτοί βασίζονται στο κυριότερο εργαλείο της ΕΕ για την εγγύηση της οικονομικής σταθερότητας και της δημοσιονομικής πειθαρχίας, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ), και ενισχύουν την εφαρμογή του:

  • δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη μείωση των υψηλών επιπέδων δημόσιου χρέους
  • τροποποιώντας τη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος, English ώστε να μπορεί να ενεργοποιείται όχι μόνο λόγω ύπαρξης ελλείμματος σε ένα συγκεκριμένο έτος, αλλά και λόγω βαθύτερων υποκείμενων τάσεων του δημόσιου χρέους.
  • δρομολογώντας έναν ετήσιο κύκλο συντονισμού της οικονομικής πολιτικής English (en) , υπό την καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Κάθε χρόνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβαίνει σε διεξοδική ανάλυση των προγραμμάτων οικονομικών μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών της ΕΕ και παρέχει συστάσεις για τους επόμενους 12-18 μήνες.
  • επιβάλλοντας αυστηρότερους δημοσιονομικούς κανόνες, μεταξύ άλλων, σημαντικές κυρώσεις για τις χώρες της Ευρωζώνης που παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες.
  • θεσπίζοντας νέες ρυθμίσεις για την παρακολούθηση επικίνδυνων οικονομικών ανισορροπιών – όπως οι «φούσκες» των τιμών των περιουσιακών στοιχείων (τιμές κατοικιών, μετοχών, κ.λπ.) και η εξασθένιση της ανταγωνιστικότητας – και λαμβάνοντας μέτρα για την αντιμετώπισή τους προτού αυτές θέσουν σε κίνδυνο την οικονομική σταθερότητα μιας χώρας, ολόκληρης της Ευρωζώνης ή της ΕΕ στο σύνολό της.

Περισσότερα για την απάντηση της ΕΕ στην κρίση του 2008.

Τα οφέλη του ευρώ

Το ενιαίο νόμισμα, το οποίο χρησιμοποιείται από σχεδόν 340 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ, είναι επωφελές για όλους:

  • όλοι μπορούν πλέον να ταξιδεύουν και να κάνουν συναλλαγές εντός της Ευρωζώνης χωρίς να χρειάζονται συνάλλαγμα, εξοικονομώντας έτσι χρόνο και χρήμα
  • το κόστος των διασυνοριακών πληρωμών είναι πολύ μικρότερο (ή και μηδενικό)
  • οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις μπορούν να συγκρίνουν ευκολότερα τις τιμές, γεγονός που ωθεί τις επιχειρήσεις να μειώνουν τις τιμές τους.

Η συμμετοχή στην Ευρωζώνη εγγυάται σταθερές τιμές. Η ΕΚΤ καθορίζει τα βασικά επιτόκια σε επίπεδα που κρατούν τον πληθωρισμό κοντά. αλλά κάτω από 2%. Επίσης, διαχειρίζεται ένα μέρος των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Ευρωζώνης και μπορεί να παρεμβαίνει στις αγορές συναλλάγματος για να επηρεάζει τη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ.

Το μεγέθους σε συνδυασμό με την ισχύ της Ευρωζώνης δημιουργεί επίσης ένα ισχυρότερο και σταθερότερο νόμισμα που μπορεί να προστατεύει καλύτερα τα μέλη της από εξωτερικούς κλυδωνισμούς και αναταράξεις στις αγορές συναλλάγματος απ΄ό,τι η κάθε χώρα μόνη της.

Πώς μπορούν οι χώρες της ΕΕ να προσχωρήσουν στην Ευρωζώνη

Όλες οι χώρες της ΕΕ προβλέπεται να υιοθετήσουν το ευρώ όταν οι οικονομίες τους θα είναι έτοιμες – εκτός από τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο που έχουν επίσημα δικαίωμα εξαίρεσης.

Για να προσχωρήσει μια χώρα στην Ευρωζώνη, θα πρέπει το εθνικό της νόμισμα να έχει σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία επί 2 χρόνια. Επίσης, ισχύουν και άλλοι αυστηροί όροι όσον αφορά:

  • τα επιτόκια
  • τα δημοσιονομικά ελλείμματα
  • το ύψος του δημόσιου χρέους
  • το ποσοστό πληθωρισμού

Φθηνότερες διασυνοριακές πληρωμές

Αποστολή της ΕΚΤ δεν είναι μόνο να κρατά τις τιμές σταθερές, αλλά και να μεριμνά ώστε οι μεταφορές ποσών ευρώ σε αποδέκτες άλλων χωρών της Ευρωζώνης να είναι όσο το δυνατόν φθηνότερες τόσο για τις τράπεζες όσο και για τους πελάτες τους.

Για πληρωμές πολύ μεγάλων χρηματικών ποσών, η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες χρησιμοποιούν ένα σύστημα πληρωμών σε πραγματικό χρόνο, γνωστό ως TARGET2. Με την έναρξη λειτουργίας του συστήματος TARGET2-Securities τον Ιούνιο του 2015, θα είναι δυνατή η ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη εκτέλεση συναλλαγών σε τίτλους εντός της Ευρώπης μέσω μιας ενιαίας πλατφόρμας την οποία θα διαχειρίζεται το Ευρωσύστημα (οι κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης και η ΕΚΤ).

Η ΕΚΤ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταβάλλουν από κοινού προσπάθειες για να επεκτείνουν τα πλεονεκτήματα της αποτελεσματικότερης και φθηνότερης διεκπεραίωσης πληρωμών σε ολόκληρη την ήπειρο – μέσω της δημιουργίας ενός ενιαίου χώρου πληρωμών σε ευρώ (SEPA) Deutsch (de) English (en) français (fr) .

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι σε 34 ευρωπαϊκές χώρες English όλες οι πληρωμές σε ευρώ (τραπεζικά εμβάσματα, άμεσες χρεώσεις, κάρτες, κ.λπ.) αντιμετωπίζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, ανεξάρτητα από το αν οι πληρωμές πραγματοποιούνται μεταξύ μερών στην ίδια χώρα ή σε διαφορετικές χώρες.

Αρχή σελίδας

Η οικονομική και νομισματική ένωση και το ευρώ

Το χειρόγραφο επικαιροποιήθηκε τον Νοέμβριος του 2014.

Η έκδοση αυτή αποτελεί μέρος της σειράς «Η Ευρωπαϊκή Ένωση με απλά λόγια»


Αρχή σελίδας



Κρατήστε επαφή

Twitter

  • Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Οικονομική και Νομισματική ΠολιτικήEnglish (en)

Αρχή σελίδας

Βοηθήστε μας να βελτιώσουμε το δικτυακό τόπο

Βρήκατε την πληροφορία που ζητούσατε;

ΝαιΌχι

Ποια πληροφορία ζητούσατε;

Έχετε να προτείνετε κάτι;