Douane

De douane-unie is één grote handelszone waarin alle goederen vrij circuleren, of zij nu in de EU zijn vervaardigd of ingevoerd zijn. Een Finse mobiele telefoon kan naar Hongarije worden verzonden zonder dat in- of uitvoerrechten hoeven worden betaald en zonder dat er enige douanecontrole plaatsvindt.

Invoerrechten op een TV uit Zuid-Korea worden betaald wanneer die voor het eerst de EU binnenkomt, maar daarna zijn er geen verdere kosten en controles meer.

Desondanks blijft de douane in de EU van vitaal belang, vooral wegens het enorme volume aan goederen dat wordt ingevoerd. De douanediensten in de EU verwerken bijna 20% van de totale invoer ter wereld: meer dan 2 miljard ton aan goederen per jaar. Hiervoor worden jaarlijks meer dan 100 miljoen aangiften behandeld.

Hoe de douane de burger beschermt

De lijst is lang:

• regels handhaven die milieu, gezondheid en veiligheid beschermen (bijv. verontreinigde levensmiddelen of onveilige elektrische apparaten tegenhouden);
• nagaan of uitvoer van gevoelige technologie (die kan worden gebruikt om nucleaire of chemische wapens aan te maken) legitiem is;
• namaak en piraterij bestrijden ter bescherming van gezondheid, veiligheid en banen bij de legitieme producenten;
• controleren of mensen die grote hoeveelheden cash (of equivalenten ervan) vervoeren geen witwassers of belastingontduikers zijn;
• politie en immigratiediensten helpen in de strijd tegen de smokkel van mensen, drugs, pornografie en vuurwapens, waarmee georganiseerde misdaad en terroristen zich bezighouden;
• beschermde soorten beschermen door bijv. toezicht op de handel in ivoor en beschermde dieren en planten;
• het Europees cultureel erfgoed beschermen door de smokkel van kunstschatten tegen te gaan.

Fraude voorkomen

Een andere belangrijke taak van de douane in de EU is de strijd tegen fraude, en in het bijzonder deze drie soorten:

• valse oorsprongscertificaten: omdat de EU lagere tarieven hanteert voor de invoer uit arme landen, komen sommige importeurs in de verleiding om valse certificaten van oorsprong te gebruiken;
• frauduleuze btw-aangiften en -betalingen, waarmee oneerlijke zakenlui fictieve handelstransacties rapporteren;
• ontduiking van accijnzen op producten zoals sigaretten, waardoor de overheid inkomsten verliest die ze nodig heeft om haar uitgaven te dekken.

Tezelfdertijd moeten douaniers het recht van iedere consument om goederen in andere EU-landen te kopen, eerbiedigen. Iedereen mag redelijke hoeveelheden bier en wijn mee naar huis nemen voor vrienden en familie of voor verkoop zonder winstoogmerk, zonder dat aan de grens extra hoeft te worden betaald.

De bedrijven het leven eenvoudiger maken

De EU is voortdurend bezig met de aanpassing en automatisering van de procedures om de handel over haar binnen- en buitengrenzen vlotter te laten verlopen.

In de volgende paar jaar zullen bedrijven geen papieren douaneformulieren meer nodig hebben en worden de douanenetwerken van alle EU-landen elektronisch volledig geïntegreerd, waardoor handelaars al hun douaneverrichtingen binnen de EU via één "loket" kunnen afhandelen.

Beleidsmakers helpen

Het bijhouden van statistieken is een zeer belangrijke taak van de douane. Mede aan de hand van deze statistieken wordt beslist of invoerbeperkingen moeten worden ingesteld op goederen die wellicht op oneerlijke wijze met EU-producten concurreren. De gegevens over handelsstromen zijn ook nuttig om economische ontwikkelingen voor de beleidsmakers zichtbaar maken.