Deze doelstelling staat uitdrukkelijk omschreven in het Verdrag van Maastricht van 1992, waarin voor het eerst formeel de culturele dimensie van de Europese integratie wordt erkend. Maar er zijn al eerder culturele initiatieven genomen. Zo is in 1985 een succesvol programma van start gegaan in het kader waarvan elk jaar een "culturele hoofdstad" van Europa wordt gekozen.
Een jonge violiste op het internationale muziekfestival in Varna, Bulgarije.
Een belangrijke sector
De cultuurindustrie in de EU - de filmindustrie en de audiovisuele sector, de uitgeverssector, de muziekindustrie en de kunstnijverheid – is een belangrijke bron van inkomsten en werkgelegenheid. Zij biedt werk aan meer dan zeven miljoen mensen. Vandaar dat de EU voor bepaalde sectoren van de cultuurindustrie steunprogramma's heeft, die deze industrie moeten stimuleren gebruik te maken van de mogelijkheden van de interne markt en digitale technologieën. Ook wordt ernaar gestreefd om voor deze industrie een dynamische omgeving te creëren door bureaucratische ostakels uit de weg te ruimen, de financieringsmogelijkheden te verbeteren, onderzoeksprojecten te steunen en de samenwerking met partners binnen en buiten de EU aan te moedigen.
De EU heeft ook oog voor de culturele dimensie van tal van andere beleidsterreinen, zoals onderwijs (inclusief taalonderwijs), wetenschappelijk onderzoek, informatie- en communicatietechnologie, en sociale en regionale ontwikkeling.
De helpende hand van Europa
Zo heeft de EU, als onderdeel van het regionale beleid, geld gegeven voor muziekscholen, concertzalen en opnamestudio's. Ook heeft zij bijgedragen aan de restoratie van historische theaters waaronder het Teatro del Liceu in Barcelona en het Fenice in Venetië. Beide waren in 1994 resp. 1996 door brand getroffen.
In haar richtsnoeren voor het Regionaal Fonds vraagt de Europese Commissie de regeringen van de lidstaten om de culturele ontwikkeling in de armere regio's te bevorderen. Deze regio's moeten worden geholpen hun identiteit tot uitdrukking te brengen, toeristen aan te trekken en banen te scheppen op terreinen als onlinedienstverlening en de media.
De EU helpt het culturele erfgoed te restaureren.
Het cultuurprogramma
Een van de paradepaardjes van de EU, het programma Cultuur, is ondertussen een vaste waarde geworden. In zijn huidige vorm loopt het van 2007 tot 2013 met een budget van € 400 miljoen. Het is gericht op alle vormen van cultuur, behalve audiovisuele projecten.
Het huidige programma Cultuur heeft de volgende doelstellingen:
- het cultureel erfgoed van Europees belang bekendheid geven en beschermen;
- de internationale mobiliteit van professionals in de culturele sector aanmoedigen;
- het internationaal verkeer van kunstwerken en cultuurprojecten bevorderen;
- de interculturele dialoog stimuleren.
Culturele hoofdsteden
Het programma "Culturele Hoofdsteden" moet de grote diversiteit in de Europese cultuur onder de aandacht brengen, zonder te vergeten dat veel cultuuruitingen een gemeenschappelijke bron hebben.
Jaarlijks worden een of twee steden tot culturele hoofdstad van Europa gekozen. Deze kunnen in aanmerking komen voor financiële steun van het programma Cultuur. Met dit geld worden tentoonstellingen en evenementen gefinancierd die het culturele erfgoed van de stad en haar omgeving onder de aandacht brengen, evenals allerlei optredens, concerten en andere shows die spelers en artiesten uit alle delen van de EU bijeenbrengen. Uit ervaring blijkt dat het programma een langetermijneffect heeft op de ontwikkeling van cultuur en toerisme in de gekozen steden.
Het programma zou oorspronkelijk tot eind 2004 duren, maar omdat het zo'n succes is, is besloten om het met vijftien jaar te verlengen. De culturele hoofdsteden van 2008 zijn de Britse stad Liverpool en de Noorse stad Stavanger.
2008 is het Europees jaar van de interculturele dialoog. Het doel hiervan is de communicatie tussen verschillende culturen in het onderwijs, op de werkvloer, tijdens vrijetijdsbesteding en in de sport te stimuleren.
Meertaligheid
Taaldiversiteit is een culturele en democratische hoeksteen van de EU. Het spreken van vreemde talen opent niet alleen de deur naar andere culturen, het vergroot ook ons vermogen om ons in de praktijk door culturele contacten te verrijken wanneer wij in andere landen van de EU werken of reizen. De langetermijndoelstelling is om de mensen in Europa te stimuleren om naast hun moedertaal nog twee andere talen te leren.
Het ondersteunen van taaldiversiteit is een van de hoofdbeginselen van de EU. Met de uitbreidingen in 2004 en 2007 is het aantal officiële EU-talen gestegen van 11 tot 23. De EU-wetgeving moet voor alle burgers van de EU toegankelijk zijn en derhalve in alle talen worden gepubliceerd. Ook wordt gegarandeerd dat iedere burger die naar een EU-instelling of -orgaan wil schrijven, dat in zijn eigen taal kan doen en ook in zijn eigen taal antwoord krijgt. Ook heeft elk lid van het Europees Parlement het recht om zijn kiezers in zijn eigen taal te vertegenwoordigen wanneer hij het woord voert.
