Kompetizzjoni

Ir-regoli tal-UE dwar il-kompetizzjoni huma mfasslin biex jiġu żgurati kundizzjonijiet ġusti u ugwali għan-negozji, filwaqt li jħallu l-ispazju għall-innovazzjoni, l-istandards komuni, u l-iżvilupp tan-negozji ż-żgħar.

Aqra t-test sħiħAqra t-test sħiħ

Il-kompetizzjoni trid tkun ġusta

Uħud mid-ditti internazzjonali tal-ġarr tal-għamara ġew immultati minħabba arranġamenti bejniethom fil-prezzijiet.

Skont ir-regoli tal-UE, in-negozji ma jistgħux:

jiffissaw il-prezzijiet jew jaqsmu s-swieq bejniethom
jabbużaw minn pożizzjoni dominanti f'suq partikulari biex jeliminaw kompetituri iżgħar
jagħmlu amalgamazzjoni jekk din tqegħedhom f'pożizzjoni li jikkontrollaw is-suq. Fil-prattika din ir-regola żżomm biss milli jseħħu għadd żgħir ta' amalgamazzjonijiet. Kumpaniji ikbar li jagħmlu ħafna negozju fl-UE ma jistgħux jagħmlu amalgamazzjoni mingħajr ma jiksbu l-approvazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea - anke jekk l-uffiċċju tagħhom ikun ibbażat barra l-UE.

Il-Kummissjoni tista' taqbel li f'ċirkustanzi speċjali xi kumpaniji jkollhom monopolju – pereżempju fejn ikun hemm spejjeż infrastrutturali kbar ("monopolji naturali") jew fejn hu importanti li jiġi garantit xi servizz pubbliku. Madankollu:

il-kumpaniji li għandhom monopolju jeħtiġilhom ikunu kapaċi juru li qegħdin jittrattaw il-kumpaniji l-oħrajn b'mod ġust
il-monopolji naturali għandhom iħallu l-infrastruttura tagħhom disponibbli għal kull minn jeħtieġlu jużaha
il-profitti mill-forniment ta' xi servizz pubbliku ma jistgħux jintużaw biex jissussidjaw operazzjonijiet kummerċjali, u minħabba f'hekk possibilment ikissru l-kompetituri abbażi tal-prezzijiet.

Il-kbar ma jistgħux jisfruttaw liż-żgħar

Meta jagħmlu n-negozju ma' ditti żgħar, id-ditti l-kbar ma jistgħux jużaw il-poter tagħhom sabiex jimponu kundizzjonijiet li jagħmluha diffiċli għall-fornituri jew il-klijenti tagħhom li jinnegozjaw mal-kompetituri tagħhom. Il-Kummissjoni tista’ timmulta l-kumpaniji (u diġà għamlet dan) għal dawn il-prattiki.

L-investigazzjonijiet tal-UE fil-prattiki li jmorru kontra l-kompetittività jinvolvu mhux biss il-prodotti iżda wkoll il-professjonijiet liberali u s-servizzi, fosthom is-servizzi finanzjarji, bħall-operazzjonijiet bankarji għall-konsumaturi u l-kards ta' kreditu.

Il-kompetizzjoni fit-tiswija tal-karozzi hi aktar qalila minħabba l-UE.

Ebda għajnuna lill-ditti falluti

Il-Kummissjoni tissorvelja wkoll kemm jagħtu għajnuna l-gvernijiet tal-UE lin-negozji ("għajnuna mill-istat"), pereżempju:

self u għotjiet ta' flus
eżenzjonijiet mit-taxxi
prodotti u servizzi pprovduti b'rati preferenzjali
garanziji tal-gvern li jħeġġu l-klassifikazzjoni tal-kreditu ta' kumpanija meta mqabbla mal-kompetituri tagħha.

Taħt ebda ċirkostanza ma jistgħu l-gvernijiet jipprovdu kwalunkwe forma ta' għajnuna lil negozji li jinsabu f'diffikultajiet li ma għandhomx tama li jkunu ekonomikament vjabbli.

Eċċezzjonijiet

Xi eċċezzjonijiet għar-regoli ġenerali huma possibbli:

kumpaniji jistgħu jitħallew jikkoperaw biex jiżviluppaw standard tekniku uniku għas-suq kollu
kumpaniji żgħar jistgħu jitħallew jikkoperaw jekk dan iwassal biex tissaħħaħ ħilithom li jikkompetu mal-kumpaniji l-kbar
gvernijiet jistgħu jitħallew jagħtu għajnuna jekk verament ikun hemm ċans li xi negozju f'diffikultà (jew xi proġett ġdid) jista' eventwalment jibda jagħmel profitt – jekk din l-għajnuna tkun fl-interessi tal-UE (p.e. billi jinżammu jew jinħolqu l-impjiegi).

Il-kunsiderazzjonijiet ewlenin huma jekk il-konsumaturi hux se jibbenefikaw jew jekk issirx ħsara lil negozji oħrajn. Il-Kummissjoni spiss tippermetti għajnuna għar-riċerka u l-innovazzjoni, l-iżvilupp reġjonali u għan-negozji ż-żgħar, peress li dawn iservu l-għanijiet ġenerali tal-UE.

Benefiċċji fil-prattika

Wieħed mill-każijiet l-aktar klamorużi tal-Kummissjoni Ewropea involva l-ġgant Amerikan fil-qasam tal-kompjuters, Microsoft. Il-Kummissjoni waħħlet multa lill-Microsoft minħabba l-prattika tagħha li tpoġġi tipi differenti ta' softwer f'pakkett wieħed (bundling). Hi ddeċidiet li l-Microsoft kienet qed tkun inġusta mal-konsumaturi peress li ċaħħditilhom l-għażla, biex b'hekk il-prezzijiet inżammew għoljin b'mod artifiċjali u l-innovazzjoni fl-industrija tas-softwer inħanqet.

Fl-industrija tal-karozzi, il-Kummissjoni interveniet ukoll biex titwassal trasparenza akbar fil-prezzijiet, dan wassal għal differenzi żgħar sostanzjali fil-prezzijiet ta' qabel it-taxxa fl-UE kollha.

Il-Kummissjoni interveniet ukoll biex tinfetaħ it-triq għan-negozjar ta' karozzi b'bosta marki kummerċjali, li għamilha possibbli li n-negozjanti tal-karozzi joperaw f'aktar minn pajjiż wieħed tal-UE, li kklirja t-triq għan-negozjanti mhux awtorizzati biex ibigħu l-partijiet tal-karozzi u jwettqu tiswijiet li jingħatalhom għarfien.

Verifiki u bilanċi

Il-poteri estensivi tal-Kummissjoni li tinvestiga u twaqqaf ksur tar-regoli ta’ kompetizzjoni tal-UE huma suġġetti għall-reviżjoni ġudizzjali mill-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea. Il-kumpaniji u l-Gvernijiet tal-UE regolarment iressqu appelli kontra deċiżjonijiet tal-Kummissjoni u kultant ikollhom riżultat pożittiv.

Fuq