Ανταγωνισμός


Οι κανόνες της ΕΕ για τον ανταγωνισμό έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίζουν θεμιτούς και ισότιμους όρους για τις επιχειρήσεις, αφήνοντας περιθώρια για καινοτομία, ενιαία πρότυπα, καθώς και για την ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων.

Ο ανταγωνισμός πρέπει να είναι δίκαιος

Φορτηγό που ξεφορτώνει © Imageselect

Σε ορισμένες διεθνείς μεταφορικές εταιρείες έχουν επιβληθεί πρόστιμα για καθορισμό των τιμών.

Βάσει των κανόνων της ΕΕ, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν:

  • να καθορίζουν τις τιμές ή να κατανέμουν τις αγορές μεταξύ τους,
  • να καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους σε μια συγκεκριμένη αγορά για να παραγκωνίζουν τους μικρότερους ανταγωνιστές τους,
  • να προβαίνουν σε συγχωνεύσεις που τους δίνουν τη δυνατότητα να ελέγχουν την αγορά. Στην πράξη, ο κανόνας αυτός αποτρέπει μόνον έναν μικρό αριθμό συγχωνεύσεων. Απαγορεύονται οι συγχωνεύσεις που πραγματοποιούνται, χωρίς την προηγούμενη έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μεταξύ μεγάλων επιχειρήσεων που αναπτύσσουν σημαντική δραστηριότητα στην ΕΕ, ακόμη και αν έχουν την έδρα τους εκτός ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να δώσει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την έγκρισή της σε μια επιχείρηση να διατηρεί μονοπώλιο – για παράδειγμα, όταν απαιτούνται δαπανηρές υποδομές ("φυσικά μονοπώλια") ή όταν είναι σημαντική η εξασφάλιση μιας δημόσιας υπηρεσίας. Ωστόσο:

  • οι μονοπωλιακές επιχειρήσεις πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι μεταχειρίζονται δίκαια τις άλλες επιχειρήσεις,
  • τα φυσικά μονοπώλια πρέπει να θέτουν τις υποδομές τους στη διάθεση όλων των χρηστών,
  • τα κέρδη από την παροχή μιας δημόσιας υπηρεσίας δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται για την επιδότηση εμπορικών πράξεων, η οποία ενδεχομένως θα οδηγούσε σε διαμόρφωση τιμών χαμηλότερων από αυτές των ανταγωνιστών.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν μπορούν να εκμεταλλεύονται τις μικρές

Οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν μπορούν, στις συναλλαγές τους με μικρότερες επιχειρήσεις, να εκμεταλλεύονται την διαπραγματευτική τους ισχύ για να επιβάλλουν όρους που θα παρεμπόδιζαν τους προμηθευτές ή τους πελάτες τους να συναλλάσσονται με ανταγωνιστές τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα σε επιχειρήσεις που εφαρμόζουν τέτοιες πρακτικές (και το κάνει στην πράξη).

Οι έρευνες της ΕΕ σε θέματα ανταγωνισμού δεν καλύπτουν μόνον τα προϊόντα, αλλά και τα ελεύθερα επαγγέλματα και τις υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως η λιανική τραπεζική και οι πιστωτικές κάρτες.

Επισκευή αυτοκινήτου © Carofoto

Χάρη στην ΕΕ, έχει ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα των επισκευών αυτοκινήτων.

Καμία στήριξη στις προβληματικές

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει επίσης το ύψος της βοήθειας που χορηγούν οι κυβερνήσεις χωρών της ΕΕ σε επιχειρήσεις ("κρατικές ενισχύσεις"), για παράδειγμα:

  • δάνεια και επιχορηγήσεις
  • φορολογικές ελαφρύνσεις
  • παροχή αγαθών και υπηρεσιών σε προτιμησιακές τιμές
  • κρατικές εγγυήσεις που βελτιώνουν την πιστοληπτική ικανότητα μιας επιχείρησης έναντι των ανταγωνιστών της.

Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται οι κυβερνήσεις να παρέχουν οποιαδήποτε μορφή βοήθειας σε προβληματικές επιχειρήσεις που δεν έχουν καμία πιθανότητα να γίνουν οικονομικά βιώσιμες.

Εξαιρέσεις

Ωστόσο, οι γενικοί αυτοί κανόνες έχουν μερικές εξαιρέσεις:

  • μπορεί να επιτραπεί σε επιχειρήσεις να συνεργάζονται για την ανάπτυξη ενιαίων τεχνικών προτύπων για όλη την αγορά
  • μπορεί να επιτραπεί σε μικρότερες επιχειρήσεις να συνεργάζονται, εάν με τον τρόπο αυτό θα γίνουν πιο ανταγωνιστικές έναντι των μεγαλύτερων επιχειρήσεων
  • μπορεί να επιτραπεί σε κυβερνήσεις να χορηγούν βοήθεια, εφόσον υπάρχουν βάσιμες πιθανότητες να καταστεί κερδοφόρα μια προβληματική ή νέα επιχείρηση και, υπό τον όρο, ότι αυτό είναι προς το συμφέρον της Ένωσης (π.χ. διατήρηση ή δημιουργία θέσεων εργασίας).

Πρωταρχικό κριτήριο είναι το κατά πόσο θα ωφεληθούν οι καταναλωτές ή θα ζημιωθούν άλλες επιχειρήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιτρέπει συνήθως την παροχή ενισχύσεων στους τομείς της έρευνας, της καινοτομίας, της περιφερειακής ανάπτυξης και των μικρών επιχειρήσεων, δεδομένου ότι αυτό συμβάλλει στην επίτευξη των γενικότερων στόχων της ΕΕ.

Πρακτικά οφέλη

Μία από τις σημαντικότερες υποθέσεις ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφορούσε τη Microsoft, τον αμερικανικό γίγαντα της πληροφορικής. Η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο στην εν λόγω εταιρεία για την πρακτική της να συνδυάζει διάφορους τύπους λογισμικού σε ενιαίο πακέτο. Αποφασίστηκε ότι η συμπεριφορά της Microsoft ήταν άδικη για τους καταναλωτές, καθώς τους στερούσε τη δυνατότητα επιλογής, διατηρώντας τις τιμές τεχνητά υψηλές και περιορίζοντας την καινοτομία στον κλάδο του λογισμικού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρενέβη επίσης στον τομέα της βιομηχανίας αυτοκινήτων, με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστούν σημαντικά οι διαφορές στις προ φόρων τιμές εντός της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρενέβη επίσης ώστε να μπορούν οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων να πωλούν περισσότερες από μία μάρκες, δίνοντας τη δυνατότητα στους αντιπροσώπους αυτοκινήτων να δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία χώρες της ΕΕ και καθιστώντας δυνατή την πώληση ανταλλακτικών και την αναγνώριση της επισκευής αυτοκινήτων και από μη εξουσιοδοτημένους εμπόρους.

Μηχανισμοί ελέγχου

Οι εκτεταμένες εξουσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τη διερεύνηση και τον τερματισμό παραβάσεων των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Τόσο επιχειρήσεις όσο και κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ ασκούν τακτικά προσφυγές, πολλές φορές με επιτυχία, κατά αποφάσεων της Επιτροπής.

Αρχή σελίδας

Ανταγωνισμός

Δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο 2013

Η έκδοση αυτή αποτελεί μέρος της σειράς «Η Ευρωπαϊκή Ένωση με απλά λόγια»


Αρχή σελίδας



Βοηθήστε μας να βελτιώσουμε το δικτυακό τόπο

Βρήκατε την πληροφορία που ζητούσατε;

ΝαιΌχι

Ποια πληροφορία ζητούσατε;

Έχετε να προτείνετε κάτι;