You are here:

Obywatelstwo UE

Twoje prawa – jak z nich korzystać?

Wszyscy obywatele państw członkowskich UE automatycznie są też obywatelami UE. Z obywatelstwa UE wynikają ważne dodatkowe prawa i obowiązki.

Prawa wynikające z obywatelstwa UE

Prawa te zostały wymienione w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pdf(2 MB) Wybierz wersję językową tego linka  (art. 20) oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej PDF Wybierz wersję językową tego linka   dansk (da) Deutsch (de) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) Gaeilge (ga) italiano (it) Nederlands (nl) português (pt) suomi (fi) svenska (sv) (rozdział V).

Kto może Ci pomóc skorzystać z Twoich praw?

Aby pogłębić wiedzę na temat obywatelstwa UE w urzędach publicznych i krajowych, Komisja publikuje okresowo sprawozdanie na temat obywatelstwa UEpdf(2 MB) Wybierz wersję językową tego linka .

Zmiana miejsca pobytu w UE

Obywatele UE mają prawo do przemieszczania się po UE i zamieszkania za granicą – są przy tym chronieni przed dyskryminacją ze względu na narodowość.

Każdy może osiedlić się w dowolnym kraju UE, jeżeli spełnia określone warunki, które zależą na przykład od tego, czy pracuje bądź studiuje.

Udział w życiu politycznym UE

Każdy obywatel UE ma prawo głosować i kandydować w wyborach do władz lokalnych i wyborach do Parlamentu Europejskiego na takich samych warunkach jak obywatele kraju UE, w którym mieszka.

Petycje i skargi

Obywatele UE mogą zwrócić się z petycją do Parlamentu Europejskiego o zajęcie się konkretną sprawą w interesie własnym lub w interesie publicznym. Przedmiot sprawy musi wchodzić w zakres kompetencji UE (nie może to być dziedzina, w której decyzje podejmowane są na szczeblu lokalnym lub krajowym) i dotyczyć bezpośrednio osoby składającej petycję.

Skargi dotyczące niewłaściwego administrowania w instytucjach i organach UE można wnosić do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

Obywatele UE mogą również bezpośrednio kontaktować się z europejskimi instytucjami i organami doradczymi i mają prawo do otrzymania odpowiedzi w jednym z 24 języków urzędowych UE.

Ochrona konsularna

Kiedy obywatel UE potrzebuje pomocy podczas pobytu w kraju poza UE, w którym jego kraj ojczysty nie ma placówek dyplomatycznych, ma prawo zwrócić się o ochronę konsularną do ambasady lub konsulatu dowolnego innego kraju UE.

Pomoc udzielana jest w takich sytuacjach, jak na przykład zgon, wypadek, choroba, aresztowanie, bycie ofiarą przestępstwa z użyciem przemocy i repatriacja.

Jak uzyskać wpływ na kształtowanie europejskiej polityki?

Inicjatywa obywatelska – propozycja nowych przepisów

Istnieje możliwość grupowego zwrócenia się do Komisji Europejskiej o przygotowanie projektu aktu prawnego – w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Petycję musi podpisać co najmniej milion obywateli z co najmniej jednej czwartej państw członkowskich UE (obecnie z co najmniej 7 państw).

Aktywne uczestnictwo w życiu demokratycznym UE

Do odgrywania aktywnej roli w UE zachęcają obywateli i organizacje różne inicjatywy.

  • Program „Europa dla Obywateli” na lata 2014–2020 ma na celu pogłębienie wiedzy społeczeństwa na temat UE, jej historii i jej różnorodności, a także informowanie o prawach, jakie wynikają z obywatelstwa UE, oraz wspieranie udziału w życiu demokratycznym na poziomie UE.
  • Program „Prawa, równość i obywatelstwo” na lata 2014–2020 wspiera projekty, które promują równość i prawa podstawowe, zwiększają wiedzę społeczną na temat praw przysługujących obywatelom UE oraz zachęcają do aktywnego udziału w życiu demokratycznym na szczeblu UE.
  • Komisja regularnie ogłasza konsultacje społeczne w sprawie planowanych przez siebie inicjatyw, na temat których może się wypowiedzieć każdy obywatel UE.
  • W miastach w całej UE odbywają się spotkania pod hasłem dialogu z obywatelami, które służą wysłuchaniu opinii uczestników na wybrany temat i są okazją do dyskusji.
  • Organizowane są też debaty w formie dialogu obywatelskiego między Komisją a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, które działają w wielu różnych obszarach.