Saoránacht an AE

Bliain Eorpach na Saoránach 2013

Dá mhéad tuisceana atá ag fir agus mná na hEorpa ar a gcearta mar shaoránaigh de chuid an AE, is eolaí a dhéanfaidh siad cinntí faoina saol agus is beoga a bheidh saol daonlathach na hEorpa ag gach leibhéal.

Do chearta mar shaoránach den AE

Déantar cur síos ar do chearta mar shaoránach den AE sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (Airteagal 2) agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha (Caibidil V). Tá níos mó eolais faoi do chearta le fáil ar An Eoraip Agatsa agus Europe Direct .

Bogadh agus maireachtáil san AE

Mar shaoránach den AE, tá an ceart agat bogadh agus maireachtáil laistigh den AE gan idirdhealú i do choinne ar bhonn do náisiúntachta. Féadfaidh tú socrú síos in aon tír san AE ar choinníoll go gcomhlíonann tú coinníollacha áirithe. Mar shampla, má tá tú ag dul isteach i dtír eile san AE, b'fhéidir go n-iarrfar ort cárta aitheantais a thaispeáint agus má tá tú chun maireachtáil i dtír eile san AE ar feadh níos mó ná trí mhí, ní foláir duit coinníollacha áirithe a chomhlíonadh ag brath ar cé acu atá tú ag staidéar nó ag obair, srl.

Páirt a ghlacadh i saol polaitiúil an AE

Tá an ceart ag gach saoránach den AE vóta a chaitheamh agus seasamh i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa agus i dtoghcháin bhardasacha i bpé tír san AE ina bhfuil siad ag cur fúthu, faoi na coinníollacha céanna le náisiúnaigh na tíre sin.

Gearáin

Tugann an ceart achainí a dhéanamh cead duit, mar shaoránach den AE, ábhair imní a chur ar a súile do Pharlaimint na hEorpa nó gearáin a dhéanamh léi. Féadfaidh tú iarraidh ar an bParlaimint dul i ngleic le riachtanas nó gearán pearsanta, nó le ceist a bhaineann le leas an phobail. Ba cheart go dtiocfadh an t-ábhar faoi raon feidhme ghníomhaíocht an AE, agus ba cheart go mbainfeadh sé leatsa go díreach.

Maidir le gearáin a bhaineann le mí-iompar institiúide nó údaráis de chuid an AE, féadfaidh tú gearán a dhéanamh leis an Ombudsman Eorpach.

Is féidir leat dul i dteagmháil go díreach le hinstitiúidí an AE agus le húdaráis comhairleacha an AE freisin, agus tá tú i dteideal freagra a fháil in aon cheann de 23 teanga oifigiúil an AE.

Cosaint chonsalach

Má tharlaíonn sé go bhfuil tú i dtír nach bhfuil san AE agus go bhfuil cabhair de dhíth ort, más saoránach den AE tú, tá tú i dteideal cosaint chonsalach ón ambasáid nó ó chonsalacht tír ar bith eile de chuid an AE. Beidh cabhair ar fáil duit i gcásanna amhail bás, timpiste nó tinneas, gabháil nó coimeád, coir fhoréigneach agus aisdúichiú.

Tionscnamh na saoránach

Faoi Thionscnamh Eorpach na Saoránach, is féidir leat iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach togra le haghaidh gnímh dhlíthiúil a ullmhú. Ní foláir do mhilliún saoránach ar a laghad ón gceathrú cuid de thíortha an AE ar a laghad an achainí a shíniú.

Páirt ghníomhach a ghlacadh i saol sibhialta an AE

Sa bhreis ar na cearta thuasluaite, tugann an AE spreagadh do gach saoránach agus do gach eagraíocht ról gníomhach a bheith acu i bhforbairt an AE. Tugann an clár um an Eoraip ar son na Saoránach maoiniú do thionscnaimh i réimsí amhail rannpháirtíocht agus daonlathas ar leibhéal an AE, idirphlé idirchultúrtha, fostaíocht, comhtháthú sóisialta agus forbairt inbhuanaithe, agus tionchar bheartais an AE ar an tsochaí. Cuireann an Clár um Chearta Bunúsacha agus um Shaoránacht cearta shaoránaigh an AE chun cinn.

Deis atá i mBliain Eorpach na Saoránach in 2013 saoránaigh a chur ar an eolas faoina gcearta san AE agus iad a chur ag caint ar shaoránacht an AE.

Chun saoránacht an AE a chur chun cinn, foilsíonn an Coimisiún Tuarascáil ar Shaoránacht an AE .

Barr

Institiúidí agus údaráis an AE

• An Coimisiún Eorpach
  • Saoránacht an Aontais Eorpaigh
• Parlaimint na hEorpa
  • An Coiste um shaoirsí sibhialta, um cheartas agus um ghnóthaí baile
• Comhairle an Aontais Eorpaigh
  • Cearta na saoránach
• Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
  • Roinn na fostaíochta, na ngnóthaí sóisialta agus na saoránachta
• Coiste na Réigiún
  • An Coimisiún um shaoránacht, rialachas, gnóthaí institiúideacha agus caidreamh seachtrach (CIVEX)

Deiseanna ar mhaoiniú

• Deontais

Foilseacháin, nuachtlitreacha agus staitisticí

• Foilseacháin
• Nuachtlitreacha

Reachtaíocht

• Achoimrí ar reachtaíocht an AE maidir le saoránacht an AE / saorghluaiseacht daoine, tearmann agus imirce
• An reachtaíocht ar shaoránacht an AE atá i bhfeidhm (téacsanna iomlána)
• An Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh - Airteagail 18-25 (neamh-idirdhealú agus saoránacht an Aontais)
• Cairt um Chearta Bunúsacha