Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa


W ciągu wielu lat Unia Europejska stopniowo tworzyła własną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, dzięki czemu na arenie międzynarodowej może mówić jednym głosem i działać jednomyślnie. Działając razem, 28 państw członkowskich UE może wywierać o wiele większy wpływ na wydarzenia światowe, niż gdyby każde z tych państw działało w pojedynkę.

W traktacie lizbońskim z 2009 r. wzmocniono wagę polityki zagranicznej i bezpieczeństwa poprzez utworzenie

Pokój i bezpieczeństwo

Celem unijnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa jest

  • chronienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego,
  • wspieranie współpracy międzynarodowej
  • oraz krzewienie i umacnianie
    - demokracji
    - praworządności
    - poszanowania praw człowieka i podstawowych swobód.

Dyplomacja i partnerstwo

Unijni obserwatorzy w lokalu wyborczym w Pakistanie w 2013 r. © UE

Unijni obserwatorzy podczas wyborów w Pakistanie w 2013 r.

UE odgrywa ważną rolę w rozwiązywaniu wielu kwestii o znaczeniu międzynarodowym, począwszy od monitorowania programu jądrowego Iranu oraz przywracania równowagi w Somalii i szerzej, w Rogu Afryki, po walkę z globalnym ociepleniem. Podstawą wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE w rozwiązywaniu konfliktów i pogłębianiu międzynarodowego zrozumienia jest wykorzystywanie dyplomacji, w razie konieczności popartej środkami handlowymi, pomocowymi, bezpieczeństwa lub obronnymi.

Wartość udzielanej przez Unię pomocy na rzecz rozwoju jest największa na świecie, co daje jej wyjątkowe możliwości, jeżeli chodzi o współpracę z krajami rozwijającymi się.

Ogromne znaczenie gospodarcze i demograficzne Unii Europejskiej złożonej z 28 państw stanowi o jej wadze na arenie międzynarodowej. UE jest największym partnerem handlowym na świecie, emitującym drugą co do znaczenia walutę świata – euro. Im częściej w sprawach polityki zagranicznej państwa członkowskie przemawiają jednym głosem, tym bardziej rośnie znaczenie UE.

UE współpracuje ze wszystkimi najważniejszymi partnerami na świecie – również z potęgami wschodzącymi. UE dąży do tego, aby partnerstwo opierało się na wspólnych interesach i korzyściach, by każda strona miała zarówno prawa, jak i obowiązki.

UE uczestniczy regularnie w spotkaniach na szczycie ze Stanami Zjednoczonymi, Japonią, Kanadą, Rosją, Indiami i Chinami. Współpraca z tymi i innymi państwami obejmuje wiele dziedzin, takich jak:

  • edukacja
  • ochrona środowiska naturalnego
  • bezpieczeństwo i obronność
  • przestępczość
  • prawa człowieka.

Misje pokojowe

UE wysłała misje pokojowe w wiele regionów świata dotkniętych konfliktami. W sierpniu 2008 r. przyczyniła się do zawieszenia broni między Gruzją a Rosją, wysłała obserwatorów mających monitorować sytuację (misja obserwacyjna UE w Gruzji) RUEnglish i udzieliła pomocy humanitarnej osobom przesiedlonym w wyniku walk.

Na Bałkanach UE finansuje realizowane w siedmiu krajach projekty mające przyczynić się do stabilizacji. Funkcjonariusze policji i wymiaru sprawiedliwości (EULEX Kosowo SREnglish) pomagają w utrzymaniu porządku publicznego.

Środki interwencji

Przedstawiciel misji EULEX w Kosowie wręcza ulotkę mężczyźnie w samochodzie © UE

EULEX informuje na temat roli, jaką odgrywa UE w odbudowie krajów bałkańskich

Unia nie posiada stałej armii. Natomiast w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) françaisEnglish państwa członkowskie udostępniają doraźnie wojska do realizacji następujących celów:

  • wspólne operacje rozbrojeniowe
  • misje humanitarne i ratunkowe
  • doradztwo wojskowe i pomoc wojskowa
  • zapobieganie konfliktom i operacje pokojowe
  • zarządzanie kryzysowe, np. zaprowadzanie pokoju oraz stabilizacja sytuacji po konflikcie.

Od 2003 r. UE przeprowadziła około 30 misji cywilnych i operacji wojskowych na trzech kontynentach. Podejmowano je w odpowiedzi na sytuacje kryzysowe – począwszy od

  • operacji budowania pokoju w dotkniętej tsunami Indonezji
  • ochrony uchodźców w Mali i w Republice Środkowej Afryki
  • po walkę z piratami u wybrzeży Somalii i Rogu Afryki françaisEnglish.

UE odgrywa coraz większą rolę w dziedzinie bezpieczeństwa.

Od stycznia 2007 r. UE jest w stanie prowadzić operacje szybkiego reagowania przy pomocy równolegle działających dwóch grup bojowych. Każda z nich składa się z 1500 żołnierzy i przeznaczona jest do prowadzenia jednej operacji. Jeżeli zajdzie taka potrzeba, UE może rozpocząć dwie operacje niemal jednocześnie. Decyzje dotyczące tego rodzaju działań podejmowane są przez ministrów państw UE na posiedzeniach Rady UE.

Wschodni sąsiedzi

W wyniku rozszerzenia UE kraje Europy Wschodniej oraz południowego Kaukazu stały się naszymi bliskimi sąsiadami. W coraz większym stopniu ich bezpieczeństwo, równowaga i dobrobyt wpływają na naszą sytuację. Ściślejsza współpraca miedzy UE i jej partnerami wschodnioeuropejskimi – Armenią, Azerbejdżanem, Białorusią, Gruzją, Republiką Mołdawii i Ukrainą – jest jednym z najważniejszych elementów w stosunkach zagranicznych UE.

Bliższe stosunki: Morze Śródziemne i Bliski Wschód

Afgańska policjantka podczas zajęć rozmawia z policjantką z misji EUPOL - © UE

Kurs dowódczy dla policjantek w Szkole Policji w Afganistanie

Reagując na wydarzenia Arabskiej Wiosny w 2011 roku UE odnowiła swoje działania w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa DeutschEnglishfrançais, aby okazać solidarność ze społeczeństwami domagającymi się demokracji. Polityka sąsiedztwa, której celem jest wzmacnianie dobrych relacji między UE a krajami sąsiadującymi z nią od wschodu i południa, oferuje:

  • stowarzyszenie polityczne
  • integrację gospodarczą
  • zwiększoną mobilność.

UE w dalszym ciągu wspiera wysiłki zmierzające do wprowadzenia demokracji w krajach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, bez względu na brak politycznej równowagi i słabą kondycję gospodarczą tych krajów.

Aby pomóc Tunezji w realizacji demokratycznych przemian i odbudowywaniu gospodarki, ustanowiono grupę zadaniową UE–Tunezja zajmującą się koordynowaniem pomocy udzielanej przez UE i społeczność międzynarodową. W listopadzie 2012 r. ustanowiono podobną grupę do spraw Egiptu.

Inny charakter ma wspieranie przez UE międzynarodowych działań na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie. Celem UE jest znalezienie rozwiązania zakładającego współistnienie dwóch państw, palestyńskiego i izraelskiego. Dlatego wspólnie z ONZ, USA i Rosją (tzw. kwartet bliskowschodni) Unia zachęca obydwie strony do osiągnięcia porozumienia.

Na początku 2013 r. jednym z najbardziej palących problemów międzynarodowych był irański program jądrowy. Pierwszym krokiem na drodze do jego rozwiązania było listopadowe porozumienie, zawarte z przedstawicielami społeczności międzynarodowej. Było ono wyrazem uznania dla wiodącej roli UE w rozmowach pokojowych, prowadzonych w imieniu społeczności międzynarodowej.

Azja i Ameryka Łacińska

Unia Europejska zacieśnia współpracę z grupami regionalnymi w Ameryce Łacińskiej i w Azji. Z szybko rozwijającymi się partnerami azjatyckimi UE ustanowiła tzw. zacieśnione partnerstwa, które zapewniają lepszą równowagę między gospodarczymi, politycznymi, społecznymi i kulturalnymi elementami współpracy.

Bałkany: przyszłe członkostwo w UE

W lipcu 2013 r. Chorwacja została 28. państwem członkowskim UE. Z kolei była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra i Serbia zostały oficjalnie uznane za kraje kandydujące do członkostwa w UE. Albania oraz Bośnia i Hercegowina złożyły wniosek o członkostwo.

W 2013 r. nastąpił przełom w dialogu między Serbią i Kosowem. Kosowo w 2008 r. ogłosiło niepodległość, niemniej jednak jego status międzynarodowy pozostaje niejasny. Dzięki roli mediacyjnej UE, Kosowo i Serbia podpisały ważne porozumienie w kwietniu 2013 r. Wydarzenie to jest ukoronowaniem nieprzerwanych działań byłej Wysokiej Przedstawiciel Catherine Ashton oraz premierów Serbii i Kosowa, jak również ścisłego zaangażowania UE w proces pokojowy na Bałkanach Zachodnich. Stanowi również dowód na to, że narody i kraje Europy pragną bliższych związków z UE.

Proces decyzyjny w unijnej polityce zagranicznej

Najważniejszym organem decyzyjnym w Unii Europejskiej jest Rada Europejska złożona z szefów państw i rządów 28 krajów członkowskich. Rada zbiera się cztery razy do roku, aby określić zasady i ogólne wytyczne polityki.

Zdjęcie Federiki Mogherini w Parlamencie Europejskim

Federica Mogherini, Wysoka Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa / Wiceprzewodnicząca Komisji

Rolą Wysokiego Przedstawiciela jest dbanie o to, aby unijna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa była bardziej spójna. W związku z tym co miesiąc Catherine Ashton przewodniczy spotkaniu Rady do Spraw Zagranicznych, w którym uczestniczą ministrowie spraw zagranicznych 28 państw UE. Wysoka Przedstawiciel uczestniczy także w posiedzeniach Rady Europejskiej i składa sprawozdania dotyczące spraw zagranicznych.

Większość decyzji dotyczących polityki zagranicznej i bezpieczeństwa podejmowana jest jednomyślnie – decyzję muszą popierać wszystkie kraje UE.

Rolą Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) jest wspieranie działań Wysokiego Przedstawiciela. ESDZ pełni rolę unijnego korpusu dyplomatycznego. Sieć ponad 139 delegacji i przedstawicielstw rozmieszczonych na całym świecie promuje i chroni europejskie wartości i interesy.

Początek strony

Początek strony



Bądźmy w kontakcie

Facebook

  • Punkt informacyjny Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i PartnerstwaEnglish (en)

Twitter

  • Punkt informacyjny Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i PartnerstwaEnglish (en)

Początek strony

KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Podobne tematy

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?