Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa


W ciągu wielu lat Unia Europejska stopniowo tworzyła własną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, dzięki czemu na arenie międzynarodowej może mówić jednym głosem i działać jednomyślnie.

Działając razem w ramach UE, 28 państw członkowskich ma dużo większe znaczenie i wpływy, niż gdyby poszczególne państwa działały w pojedynkę.

Zmiany wprowadzone traktatem lizbońskim z 2009 roku umocniły dodatkowo politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, między innymi poprzez ustanowienie urzędu wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. W tym samym czasie powołano do życia unijny korpus dyplomatyczny – Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ).

Pokój i bezpieczeństwo

Celem unijnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa jest chronienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, wspieranie współpracy międzynarodowej oraz krzewienie i umacnianie demokracji i praworządności, a także poszanowania praw człowieka i podstawowych swobód.

Unijni obserwatorzy w lokalu wyborczym w Sierra Leone © UE

Obserwacja wyborów w Sierra Leone w 2012 r. – UE wspiera demokrację i prawa człowieka na całym świecie

Dyplomacja i partnerstwo

UE odgrywa ważną rolę w rozwiązywaniu wielu kwestii o znaczeniu międzynarodowym, począwszy od globalnego ocieplenia po konflikt na Bliskim Wschodzie. Podstawą wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE jest wykorzystywanie dyplomacji, w razie konieczności popartej środkami handlowymi, pomocowymi, bezpieczeństwa lub obronnymi, w celu rozwiązania konfliktów i doprowadzenia do porozumienia międzynarodowego. Wartość udzielanej przez Unię pomocy na rzecz rozwoju jest największa na świecie, co daje jej wyjątkowe możliwości, jeżeli chodzi o współpracę z krajami rozwijającymi się.

Ogromne znaczenie gospodarcze, handlowe i finansowe Unii Europejskiej złożonej z 28 państw stanowi o jej wadze na arenie międzynarodowej. Jest ona największym partnerem handlowym na świecie, emitującym drugą co do znaczenia walutę świata – euro. UE odgrywa bardzo istotną rolę na arenie międzynarodowej. A im częściej w sprawach polityki zagranicznej państwa członkowskie przemawiają jednym głosem, tym bardziej rośnie znaczenie UE.

UE współpracuje ze wszystkimi najważniejszymi partnerami na świecie – również nowymi – z których każdy ma swoje własne poglądy i interesy. UE dąży do tego, aby partnerstwo opierało się na wspólnych interesach i korzyściach, by każda strona miała zarówno prawa, jak i obowiązki.

UE uczestniczy regularnie w spotkaniach na szczycie z głównymi partnerami, takimi jak Stany Zjednoczone, Japonia, Kanada, Rosja, Indie i Chiny. Współpraca z tymi i innymi państwami obejmuje wiele dziedzin, takich jak edukacja, ochrona środowiska, bezpieczeństwo i obrona, walka z przestępczością oraz dialog w sprawie praw człowieka.

Misje pokojowe

UE wysłała misje pokojowe w wiele regionów świata dotkniętych konfliktem. W sierpniu 2008 roku przyczyniła się do zawieszenia broni między Gruzją a Rosją, wysłała obserwatorów mających monitorować sytuację (misja obserwacyjna UE w Gruzji English) i udzieliła pomocy humanitarnej osobom przesiedlonym w wyniku walk.

UE odgrywa wiodącą rolę również na Bałkanach, gdzie finansuje realizowane w siedmiu krajach projekty mające przyczynić się do stabilizacji. W grudniu 2008 roku UE wysłała do Kosowa 1900 funkcjonariuszy policji i wymiaru sprawiedliwości (EULEX Kosowo English), którzy mają pomóc w utrzymaniu porządku publicznego.

Przedstawiciel misji EULEX w Kosowie wręcza ulotkę mężczyźnie w samochodzie © UE

Przedstawiciel misji EULEX w Kosowie rozpowszechnia informacje o działaniach UE na rzecz odbudowy Bałkanów Zachodnich © UE

Środki interwencji

Unia nie posiada stałej armii, w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) polega natomiast na wojskach udostępnianych doraźnie przez państwa członkowskie przy realizacji celów wymienionych poniżej:

  • wspólne operacje rozbrojeniowe
  • misje humanitarne i ratunkowe
  • doradztwo wojskowe i pomoc wojskowa
  • zapobieganie konfliktom i operacje pokojowe
  • misje zbrojne służące zarządzaniu kryzysami, w tym misje przywracania pokoju i stabilizacyjne po konflikcie.

Wszystkie te misje mogą przyczyniać się do walki z terroryzmem, czasami poprzez wspieranie państw nienależących do UE w zwalczaniu terroryzmu na swoim terytorium.

Przedstawiciele misji EUPOL rozmawiający z dzieckiem w Afganistanie © UE

UE wspiera szkolenia przedstawicieli służb policyjnych i sądowych w Afganistanie

W ostatnim dziesięcioleciu UE zorganizowała 23 misje cywilne i operacje wojskowe na 3 kontynentach. Podejmowano je w odpowiedzi na sytuacje kryzysowe – począwszy od operacji budowania pokoju w dotkniętym tsunami Acehu, poprzez ochronę uchodźców w Czadzie, po walkę z piratami u wybrzeży Somalii i Rogu Afryki English (en) français (fr) . UE odgrywa coraz większą rolę w dziedzinie bezpieczeństwa.

Od stycznia 2007 roku UE może organizować operacje szybkiego reagowania z udziałem dwóch grup bojowych liczących po 1500 członków (w razie potrzeby może rozpocząć obydwie operacje niemal równocześnie). Decyzje dotyczące tego rodzaju działań podejmowane są przez ministrów państw UE na posiedzeniach Rady UE.

Wschodni sąsiedzi

Na podobieństwo stosunków z Rosją, UE dąży również do zacieśnienia relacji z Gruzją, Armenią, Azerbejdżanem, Mołdawią, Ukrainą i Białorusią. Wojna między Rosją a Gruzją w sierpniu 2008 r., która zakończyła się wynegocjowaniem z pomocą UE zawieszenia broni oraz wysłaniem do Gruzji misji obserwacyjnej, spowodowała obawy co do stabilności w tym regionie. Unia przeznacza znaczną pulę środków na pomoc tym krajom i, jeśli podejmą one reformy polityczne i gospodarcze mające na celu wzmocnienie demokracji, gotowa jest zaoferować im zawarcie umów o wolnym handlu.

Bliższe stosunki: kraje śródziemnomorskie i Bliski Wschód

Reagując na wydarzenia Arabskiej Wiosny w 2011 roku UE odnowiła swoje działania w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa Deutsch (de) English (en) español (es) français (fr) hrvatski (hr) , aby okazać solidarność ze społeczeństwami domagającymi się demokracji. Polityka sąsiedztwa, której celem jest wzmacnianie dobrych relacji między UE a krajami sąsiadującymi z nią od wschodu i południa, oferuje stowarzyszenie polityczne, integrację gospodarczą i zwiększoną mobilność. Odnowiona polityka przewiduje większe wsparcie dla krajów sąsiadujących zaangażowanych w działania na rzecz reform politycznych i gospodarczych oraz rozwijanie kontaktów z ich mieszkańcami.

Aby pomóc Tunezji w realizacji demokratycznych przemian i odbudowywaniu gospodarki, ustanowiono grupę zadaniową UE-Tunezja zajmującą się koordynowaniem pomocy udzielanej przez UE i społeczność międzynarodową. W listopadzie 2012 roku ustanowiono podobną grupę do spraw Egiptu.

Inny charakter ma wspieranie przez UE międzynarodowych działań na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie. Celem UE jest znalezienie rozwiązania zakładającego współistnienie dwóch państw, palestyńskiego i izraelskiego. Dlatego wspólnie z ONZ, USA i Rosją (tzw. kwartet bliskowschodni) Unia zachęca obydwie strony do osiągnięcia porozumienia.

UE angażuje się również na rzecz Iranu, przewodnicząc negocjacjom w sprawie ograniczenia irańskiego programu jądrowego.

Azja i Ameryka Łacińska

Unia Europejska zacieśnia współpracę z grupami regionalnymi na całym świecie, szczególnie w Ameryce Łacińskiej i w Azji. Z szybko rozwijającymi się partnerami azjatyckimi UE ustanowiła tzw. zacieśnione partnerstwa, które zapewniają lepszą równowagę między gospodarczymi, politycznymi, społecznymi i kulturalnymi elementami współpracy.

Bałkany: w oczekiwaniu na członkostwo w UE

W lipcu 2013 roku Chorwacja została 28. państwem członkowskim UE. Z kolei była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra i Serbia zostały oficjalnie uznane za kraje kandydujące do członkostwa w UE. Albania oraz Bośnia i Hercegowina złożyły wniosek w tej sprawie.

W 2008 r. Kosowo ogłosiło niezależność od Serbii, nie osiągnięto jeszcze jednak międzynarodowego consensusu co do jego statusu. Unia aktywnie angażuje się w poszukiwanie dyplomatycznych rozwiązań, przewodnicząc dialogowi, jaki prowadzą Prisztina i Belgrad, a jednocześnie służy praktyczną pomocą.

Proces decyzyjny w unijnej polityce zagranicznej

Najważniejszym organem decyzyjnym w Unii Europejskiej jest Rada Europejska złożona z szefów państw i rządów 28 krajów członkowskich. Rada zbiera się cztery razy do roku, aby określić zasady i ogólne wytyczne polityki.

Wysoka przedstawiciel UE Catherine Ashton i sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon © UE

Wysoka przedstawiciel UE Catherine Ashton na spotkaniu z sekretarzem generalnym ONZ Ban Ki-moonem – wspieranie pokoju poprzez wielostronną współpracę

Zadanie wysokiej przedstawiciel Catherine Ashton polega na zapewnieniu działaniom UE w dziedzinie polityki zagranicznej większej spójności. Co miesiąc przewodniczy ona spotkaniu Rady do Spraw Zagranicznych, w którym uczestniczą ministrowie spraw zagranicznych 28 państw UE. Wysoka przedstawiciel bierze też udział w szczytach Rady Europejskiej i zdaje relacje na temat sytuacji w podlegającej jej dziedzinie.

Większość decyzji dotyczących polityki zagranicznej i bezpieczeństwa podejmowana jest jednomyślnie – decyzję muszą popierać wszystkie kraje UE.

Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) pełni funkcję pomocniczą względem wysokiego przedstawiciela. Unijne służby dyplomatyczne obejmują 140 delegatur i biur na całym świecie, których zadaniem jest ochrona i promowanie interesów Europy.

Początek strony

Początek strony



Bądźmy w kontakcie

Facebook

  • Punkt informacyjny Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i PartnerstwaEnglish (en)

Twitter

  • Punkt informacyjny Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i PartnerstwaEnglish (en)

Początek strony

KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Podobne tematy

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?