Buitenlands en veiligheidsbeleid


De EU heeft in de loop der jaren haar eigen buitenlands en veiligheidsbeleid ontwikkeld, waardoor zij nu op het wereldtoneel met één stem kan spreken. Samen hebben de 28 EU-lidstaten veel meer macht en invloed dan elk apart.

Het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU heeft bij het Verdrag van Lissabon in 2009 een extra dimensie gekregen door

Vrede en veiligheid

De EU wil via haar buitenlands en veiligheidsbeleid

  • de vrede bewaren en de wereld veiliger maken,
  • internationale samenwerking bevorderen
  • zich inzetten voor de ontwikkeling en bescherming van
    - de democratie
    - de rechtsstaat
    - de mensenrechten en de fundamentele vrijheden

Diplomatie en partnerschap

EU-verkiezingswaarnemer bij een stembureau in Pakistan in 2013 © EU

Verkiezingswaarnemers van de EU bij de algemene verkiezingen in Pakistan in 2013.

De EU is een hoofdrolspeler op allerlei terreinen, van het kernprogramma van Iran en de stabiliteit in Somalië en de Hoorn van Afrika tot de opwarming van de aarde. Haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, bedoeld om conflicten op te lossen en wederzijds begrip te kweken, is gebaseerd op diplomatie. Handel, humanitaire hulp, veiligheid en defensie spelen vaak een aanvullende rol.

Als ’s werelds grootste donor van ontwikkelingssteun heeft de EU een unieke positie als het gaat om samenwerking met ontwikkelingslanden.

Alleen al door de demografische omvang en het economisch gewicht is de EU met haar 28 lidstaten een speler van betekenis. Zij is het grootste handelsblok ter wereld en heeft de op een na belangrijkste munt ter wereld, de euro. Doordat ze ook in het buitenlands beleid steeds vaker gemeenschappelijke standpunten inneemt, neemt haar invloed alleen maar toe.

De EU heeft partnerschappen met de belangrijkste landen in de wereld, ook met de opkomende machten. Zij streeft daarbij naar partnerschappen die gebaseerd zijn op wederzijdse belangen en voordelen, waarbij beide partijen zowel rechten als plichten hebben.

De EU houdt regelmatig topbijeenkomsten met de Verenigde Staten, Japan, Canada, Rusland, India en China. Het gaat daarbij onder andere over:

  • onderwijs
  • milieu
  • veiligheid en defensie
  • criminaliteit
  • mensenrechten

Vredeshandhaving

De EU heeft vredesmissies naar brandhaarden overal ter wereld gestuurd. In augustus 2008 regelde zij mede een staakt-het-vuren tussen Georgië en Rusland, stuurde zij EU-waarnemers naar Georgië RUEnglish om de situatie te volgen en humanitaire hulp aan de mensen die voor de gevechten gevlucht zijn.

Op de Balkan financierde ze in zeven landen hulpprojecten om er een stabiele samenleving te helpen opbouwen. Een krachtdadige politie- en justitiemacht (EULEX Kosovo SREnglish) helpt er recht en orde te handhaven.

Interventiemiddelen

Een lid van de EULEX-missie in Kosovo geeft een man in een auto een folder © EU

EULEX informeert de bevolking over de rol van de EU bij de wederopbouw op de Balkan.

Er is geen permanent EU-leger. De EU-landen stellen in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) françaisEnglish, wanneer nodig, troepen ter beschikking voor:

  • gezamenlijke ontwapeningsoperaties
  • humanitaire en reddingsopdrachten
  • advies en bijstand op militair gebied
  • conflictpreventie en vredeshandhaving
  • crisisbeheersing, bijvoorbeeld vredestichting en stabiliseringsoperaties na afloop van conflicten

Sinds 2003 heeft de EU zo’n 30 civiele missies en militaire operaties op drie continenten uitgevoerd. Daarbij werd steeds op crises gereageerd:

  • opbouw na de tsunami in Indonesië
  • bescherming van vluchtelingen in Mali en de Centraal-Afrikaanse Republiek
  • bestrijding van piraterij voor de kust van Somalië en de Hoorn van Afrika françaisEnglish.

De EU speelt een alsmaar belangrijkere rol op veiligheidsgebied.

Sinds januari 2007 kan de EU snel optreden met twee 1500-koppige bataljons, die zo nodig bijna tegelijkertijd aan een operatie kunnen beginnen. De nationale ministers van de EU-landen beslissen in de Raad van de EU over dergelijke operaties.

Een partnerschap naar het oosten

Door de uitbreiding van de EU zijn de landen van Oost-Europa en de zuidelijke Kaukasus naaste buren van de EU geworden. Hun veiligheid, stabiliteit en welvaart heeft een steeds grotere invloed op de onze. Nauwere samenwerking tussen de EU en haar Oost-Europese partners: Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Moldavië en Oekraïne, is dan ook een essentieel onderdeel van de buitenlandse betrekkingen van de EU.

Nauwere banden: Middellandse Zeegebied en Midden-Oosten

Afghaanse politieagente in opleiding in gesprek met politieagente van EUPOL - © EU

Opleiding van leidinggevend personeel op de politieacademie in Afghanistan

De Arabische lente van 2011 gaf een nieuwe impuls aan het Europees nabuurschapsbeleid DeutschEnglishfrançais, waarmee de EU haar solidariteit uitdrukt met al wie naar democratie streeft. Dit beleid bestaat erin dat de EU de banden met haar buurlanden in het oosten en het zuiden aanhaalt via:

  • politieke associatie
  • economische integratie
  • meer mobiliteit.

De EU is de overgang naar democratie in Noord-Afrika en het Midden-Oosten blijven steunen, ondanks veel politieke instabiliteit en economische onzekerheid.

Een taskforce EU-Tunesië coördineert de Europese en internationale steun om Tunesië te helpen naar een stevige democratie en bloeiende economie. In november 2012 is een soortgelijke taskforce voor Egypte opgericht.

Op een andere manier wil de EU ook, samen met de hele internationale gemeenschap, vrede stichten in het Midden-Oosten. Zij streeft naar een tweestatenoplossing, waarbij de Palestijnse staat zij aan zij met Israël bestaat. De EU, de VN, de VS en Rusland (het "kwartet") werken samen om beide zijden overeenstemming te laten vinden.

Begin 2013 leidde het Iraanse kernprogramma tot internationale spanningen. In november sloot de internationale gemeenschap een historische overeenkomst als eerste stap naar een oplossing van het probleem. Dit was een bekroning van het werk van de EU die de vredesbesprekingen namens de internationale gemeenschap had geleid.

Azië en Latijns-Amerika

De EU haalt de banden aan met regionale groepen, met name in Azië en Latijns-Amerika. Met haar snel ontwikkelende partners in Azië is de EU "versterkte partnerschappen" aangegaan met economische, politieke, sociale en culturele aspecten.

Toekomstige EU-leden: de Balkan

Kroatië is in juli 2013 de 28e lidstaat van de EU geworden, terwijl de voormalige Joegoslavische republieken Macedonië, Montenegro en Servië officieel aanvaard zijn als kandidaten voor het EU-lidmaatschap. Albanië en Bosnië en Herzegovina hebben een aanvraag ingediend.

In 2013 kwam er een doorbraak in de dialoog tussen Servië en Kosovo. Kosovo heeft zichzelf in 2008 onafhankelijk verklaard van Servië, maar over de status van het land is er nog steeds geen internationale overeenstemming. Dankzij de bemiddeling van de EU hebben beide landen in april 2013 een historisch akkoord bereikt. Dit was vooral te danken aan de vasthoudendheid van de vorige Hoge vertegenwoordiger Catherine Ashton en de premiers van Servië en Kosovo, en aan de grote inzet van de EU voor vrede en verzoening op de Westelijke Balkan. Het toont ook aan de volkeren en landen van Europa blijven vragen om nauwere banden met de EU.

Besluitvorming in het buitenlands beleid van de EU

De hoogste beleidsinstantie in de EU is de Europese Raad, waarin de staatshoofden en regeringsleiders van de 28 lidstaten zetelen. De Raad komt vier keer per jaar samen om de beginselen en de algemene oriëntatie van het beleid te bepalen.

Foto van Federica Mogherini in het Europees Parlement

Federica Mogherini, Hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid / vicevoorzitter van de Commissie

Catherine Ashton heeft de taak het buitenlands beleid meer samenhang te geven. Daarom zit zij de maandelijkse vergadering van de Raad Buitenlandse zaken voor, waar de 28 ministers van buitenlandse zaken elkaar ontmoeten. Zij neemt ook deel aan de Europese Raad en brengt verslag uit over buitenlandse kwesties.

Op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid wordt meestal unaniem beslist. Alle EU-landen moeten dus instemmen met een besluit.

De Europese dienst voor extern optreden (EEAS) ondersteunt de Hoge Vertegenwoordiger. Als diplomatieke dienst van de EU beschikt de EEAS over een wereldwijd netwerk van 139 delegaties en bureaus die de Europese belangen behartigen.

Naar boven

Naar boven



Blijf in contact

Facebook

  • ENPI Info CentreEnglish (en)

Twitter

  • ENPI Info CentreEnglish (en)

Naar boven

CONTACT

Algemene inlichtingen

Bel
00 800 6 7 8 9 10 11 Nadere informatie

E-mail ons uw vragen

Contactgegevens instellingen, bezoekersdiensten, persdiensten

Verwante thema’s

Help ons verbeteren

Gevonden wat u zocht?

JaNee

Wat zocht u?

Heeft u nog opmerkingen?