Buitenlands en veiligheidsbeleid


De EU heeft in de loop der jaren haar eigen buitenlands en veiligheidsbeleid ontwikkeld, waardoor zij nu op het wereldtoneel met één stem kan spreken.

Samen hebben de 28 EU-lidstaten veel meer macht en invloed dan elk apart.

Het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU kreeg bij het verdrag van Lissabon in 2009 een extra dimensie door de aanstelling van een Hoge Vertegenwoordiger. Er werd toen ook een Europese diplomatieke dienst opgericht, de Europese dienst voor extern optreden (EEAS).

Vrede en veiligheid

De EU wil via haar buitenlands en veiligheidsbeleid de vrede bewaren, de wereld veiliger maken, internationale samenwerking bevorderen en de democratie, rechtsstaat, mensenrechten en fundamentele vrijheden ontwikkelen en consolideren.

EU-verkiezingswaarnemers bij een stembureau in Sierra Leone © EU

EU-verkiezingswaarnemers in Sierra Leone, 2012. De EU bevordert overal ter wereld democratie en mensenrechten

Diplomatie en partnerschap

De EU speelt een toonaangevende rol in internationale kwesties, variërend van de opwarming van de aarde tot het conflict in het Midden-Oosten. Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is gebaseerd op diplomatie, waar nodig aangevuld met handel, hulp en maatregelen op het gebied van veiligheid en defensie, om conflicten op te lossen en tot internationale afspraken te komen. De EU is de belangrijkste donor van ontwikkelingssteun ter wereld en verkeert daarom in een unieke positie om samen te werken met ontwikkelingslanden.

Alleen al de omvang van de EU met haar 28 landen maakt haar in termen van economie, handel en financiën tot een speler van wereldformaat. Zij is het grootste handelsblok te wereld en heeft de op een na belangrijkste munt ter wereld, de euro. De EU speelt een belangrijke rol op het wereldtoneel, die groeit naarmate de EU-landen vaker samen beslissingen nemen over buitenlands beleid.

De EU heeft partnerschappen met alle belangrijke landen in de wereld, ook nieuwe, elk met een eigen wereldbeeld en eigen belangen. Zij streeft naar partnerschappen die gebaseerd zijn op wederzijdse belangen en voordelen, waarbij beide partijen zowel rechten als plichten hebben.

De EU houdt regelmatig topbijeenkomsten met de Verenigde Staten, Japan, Canada, Rusland, India en China. De betrekkingen met deze en andere landen beslaan een hele reeks terreinen waaronder ook onderwijs, milieu, veiligheid en defensie, en dialogen over criminaliteit en mensenrechten.

Vredeshandhaving

De EU heeft vredesmissies naar brandhaarden overal ter wereld gestuurd. In augustus 2008 bemiddelde de EU bij een staakt-het-vuren tussen Georgië en Rusland, stuurde zij EU-waarnemers naar Georgië English om de situatie te volgen, en gaf zij humanitaire hulp aan de mensen die voor de gevechten gevlucht waren.

De EU vervult ook een leidende rol op de Balkan, waar ze in zeven landen hulpprojecten financierde om er een stabiele samenleving te helpen opbouwen. In december 2008 zond de EU een 1900-koppige politie- en justitiemacht (EULEX Kosovo English) naar Kosovo om er recht en orde te helpen handhaven.

Een lid van de EULEX-missie in Kosovo geeft een man in een auto een folder © EU

Een lid van de EULEX-missie in Kosovo deelt folders uit over de rol van de EU bij de heropbouw van de westelijke Balkan

Interventiemiddelen

Er is geen permanent EU-leger. De EU-landen stellen in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), wanneer nodig, troepen ter beschikking voor:

  • gezamenlijke ontwapeningsoperaties
  • humanitaire en reddingsopdrachten
  • advies en bijstand op militair gebied
  • conflictpreventie en vredeshandhaving
  • militaire missies met het oog op crisisbeheersing, inclusief vredestichting en stabiliseringsoperaties na afloop van conflicten

Al deze taken kunnen bijdragen aan de strijd tegen het terrorisme, soms door middel van steun aan niet-EU-landen om het terrorisme op hun grondgebied te bestrijden.

EUPOL-leden praten met een kind in Afghanistan © EU

In Afghanistan helpt de EU bij de opleiding van politieagenten

De laatste tien jaar heeft de EU 23 civiele missies en militaire operaties op drie continenten uitgevoerd. Het ging daarbij o.m. om vredesopbouw na de tsunami in Atjeh, bescherming van vluchtelingen in Tsjaad en bestrijding van piraterij voor de kust van Somalië en de Hoorn van Afrika English (en) français (fr) . De EU speelt een alsmaar belangrijkere rol op veiligheidsgebied.

Sinds januari 2007 kan de EU snel optreden met twee 1500-koppige bataljons, die zo nodig bijna tegelijkertijd aan een operatie kunnen beginnen. De nationale ministers van de EU-landen beslissen in de Raad van de EU over dergelijke operaties.

Uitgestoken hand naar het oosten

De EU werkt niet alleen aan sterkere banden met Rusland, maar ook met Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Moldavië, Oekraïne en Wit-Rusland. De Russisch-Georgische oorlog van augustus 2008 wakkerde de ongerustheid aan over de stabiliteit van de regio. Met de hulp van de EU is daar een staakt-het-vuren tot stand gekomen en er is een waarnemingsmissie van de EU naar Georgië opgezet. De EU biedt deze landen aanzienlijke steun en zicht op vrijhandelsakkoorden, mits de nodige politieke en economische hervormingen er de democratie versterken.

Nauwere banden: het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten

De Arabische lente van 2011 gaf een nieuwe impuls aan het Europees nabuurschapsbeleid Deutsch (de) English (en) español (es) français (fr) hrvatski (hr) , waarmee de EU haar solidariteit uitdrukt met de democratische beweging. Dit beleid houdt in dat de EU de banden met haar buurlanden in het oosten en het zuiden aanhaalt via politieke associatie, economische integratie en meer mobiliteit. Er komen nu meer EU-middelen voor de landen die politieke en economische hervormingen willen doorvoeren en meer contacten met de inwoners van die landen.

Een taskforce EU-Tunesië coördineert de Europese en internationale steun om Tunesië te helpen bij de overgang naar democratie en het herstel van zijn economie. In november 2012 is een soortgelijke taskforce voor Egypte opgericht.

De EU wil ook, samen met de hele internationale gemeenschap, vrede stichten in het Midden-Oosten. Zij streeft naar een tweestatenoplossing, waarbij de Palestijnse staat zij aan zij met Israël bestaat. De EU, de VN, de VS en Rusland (het "kwartet") werken samen om beide zijden overeenstemming te laten vinden.

De EU speelt verder een actieve rol ten aanzien van Iran en onderhandelt om dat land te overtuigen zijn nucleair programma terug te schroeven.

Azië en Latijns-Amerika

De EU intensiveert de banden met regionale groepen, met name in Azië en Latijns-Amerika. Met haar snel ontwikkelende partners in Azië is de EU "versterkte partnerschappen" aangegaan, waarin de economische, politieke, sociale en culturele elementen van hun onderlinge betrekkingen in evenwicht zijn.

Geïnteresseerd in EU-lidmaatschap: de Balkan

Kroatië is in juli 2013 de 28e lidstaat van de EU geworden, terwijl de voormalige Joegoslavische republieken Macedonië, Montenegro en Servië officieel aanvaard zijn als kandidaten voor het EU-lidmaatschap. Albanië en Bosnië en Herzegovina hebben een aanvraag ingediend.

Kosovo heeft zichzelf in 2008 onafhankelijk verklaard van Servië, maar over de status van het land is er nog steeds geen internationale overeenstemming. De EU verleent praktische steun terwijl zij ook actief naar een diplomatieke oplossing zoekt door de dialoog tussen Pristina en Belgrado te leiden.

Besluitvorming in het buitenlands beleid van de EU

De hoogste beleidsinstantie in de EU is de Europese Raad, waarin de staatshoofden en regeringsleiders van de 28 lidstaten zetelen. De Raad komt vier keer per jaar samen om de beginselen en de algemene oriëntatie van het beleid te bepalen.

Hoge Vertegenwoordiger Catherine Ashton schudt VN-secretaris-generaal Ban Ki-Moon de hand © EU

Vrede door multilaterale samenwerking: Hoge Vertegenwoordiger Catherine Ashton ontmoet VN-secretaris-generaal Ban Ki-Moon

Hoge Vertegenwoordiger Catherine Ashton moet het buitenlands beleid meer samenhang geven. Daarom zit zij de maandelijkse vergadering van de Raad Buitenlandse zaken voor, waar de 28 ministers van buitenlandse zaken elkaar ontmoeten. Zij neemt ook deel aan de Europese Raad en brengt verslag uit over buitenlandse kwesties.

Op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid wordt unaniem beslist. Alle EU-landen moeten dus instemmen met een besluit.

De Europese dienst voor extern optreden (EEAS) ondersteunt de Hoge Vertegenwoordiger. Als diplomatieke dienst van de EU beschikt de EEAS over een wereldwijd netwerk van 140 delegaties en bureaus die de Europese belangen behartigen.

Naar boven

Naar boven



Blijf in contact

Facebook

  • ENPI Info CentreEnglish (en)

Twitter

  • ENPI Info CentreEnglish (en)

Naar boven

CONTACT

Algemene inlichtingen

Bel
00 800 6 7 8 9 10 11 Nadere informatie

E-mail ons uw vragen

Contactgegevens instellingen, bezoekersdiensten, persdiensten

Verwante thema’s

Help ons verbeteren

Gevonden wat u zocht?

JaNee

Wat zocht u?

Heeft u nog opmerkingen?