You are here:

Beartas Eachtrach agus Slándála

Le beartas eachtrach agus slándála an Aontais, a forbraíodh de réir a chéile le mórán blianta, tá ar chumas an Aontais labhairt agus gníomhú mar aonad amháin i ngnóthaí an domhain. Bíonn i bhfad níos mó tionchair ag 28 mBallstát an Aontais Eorpaigh agus iad ag seasamh le chéile ná mar a bheadh acu agus iad ar a gconlán féin.

Treisíodh an réimse beartais seo le Conradh Liospóin 2009 lenar cruthaíodh

An tsíocháin agus an tslándáil

Féachann beartas eachtrach agus slándála an Aontais chun

  • an tsiocháin a chaomhnú agus an tslándáil idirnáisiúnta a neartú
  • an comhar idirnáisiúnta a chur chun cinn
  • forbairt agus daingniú a dhéanamh
    • ar an daonlathas
    • ar an smacht reachta
    • ar mheas ar chearta an duine & ar chearta bunúsacha.

Taidhleoireacht & comhpháirtíocht

Gníomhaí tábhachtach is ea an tAontas i gceisteanna éagsúla pé acu clár núicléach na hIaráine, cobhsaíocht sa tSomáil, Corn na hAfraice féin nó an téamh domhanda atá i gceist. Tá a chomhbeartas eachtrach agus slándála saindeartha chun fadhbanna a réiteach agus chun comhthuiscint idirnáisiúnta a chur chun cinn, tá sé bunaithe ar an taidhleoireacht; agus is minic a bhíonn ról comhlántach ag an trádáil, ag an gcabhair dhaonnúil, ag an tslándáil agus ag an gcosaint.

Agus é ar an mbronntóir airgeadais forbartha is mó ar domhan, tá inniúlacht ar leith ag an Aontas dul i gcomhar le tíortha i mbéal forbartha.

Is eintiteas fíorchumhachtach é mar gheall ar an mórthionchar a ghabhann le déimeagrafaicíocht agus eacnamaíocht na 28 dtír le chéile. Tá sé ar an trádálaí is mó ar domhan, agus is aige atá dara airgeadra an domhain, an euro. Agus an treocht atá anois ann comhchinntí a dhéanamh maidir le comhbheartas eachtrach is i dtreise atá sé ag dul.

Tá comhpháirtíochtaí ag an Aontas le gníomhaithe tábhachtacha an domhain – na tíortha cumhachtacha atá ag teacht chun cinn ina measc. Féachann sé lena chinntiú gur ar leasanna frithpháirteacha agus sochair fhrithpháirteacha a bhíonn a chomhpháirtíochtaí bunaithe. Bíonn cruinnithe mullaigh rialta ag an an Aontas Eorpach le Ceanada, leis an India, an Rúis, an tSeapáin, an tSín agus na Stáit Aontaithe. Cuimsítear ina chaidrimh idirnáisiúnta:

  • oideachas
  • an comhshaol
  • slándáil & cosaint
  • coireacht
  • cearta an duine.

Misin síochánaíochta

Sheol an tAontas misin síochánaíochta chuig roinnt mhaith réigiún bruíne ar fud an domhain. I Lúnasa 2008, chuidigh an Aontas le sos cogaidh a shocrú idir an tSeoirsia agus an Rúis, d'imscar sé breathnóirí ón Aontas le monatóireacht a dhéanamh ar an gcás (misean faireacháin AE sa tSeoirsia Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) ) agus thug sé cabhair dhaonnúil do dhaoine a bhí easáitithe ag an trodaireacht.

Tá fórsa póilíní agus lucht ceartais (EULEX na Cosaive Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) ) ar an bhfód chun an t-ord poiblí a chinntiú.

Modhanna idirghabhála

Níl aon arm seasta ag an Aontas. Ina ionad sin, faoina chomhbheartas slándála agus cosanta (CBSC), braitheann sé ar fhórsaí ad hoc a chuir tíortha an Aontais ar fáil le haghaidh na nithe seo a leanas:

  • comhoibríochtaí dí-armála
  • cúraimí daonnúla & tarrthála
  • comhairle & cúnamh míleata
  • coinbhleachtaí a chosc & síochánaíocht
  • bainistiú géarchéime, e.g. an tsíocháin a dhéanamh & cobhsú iarchoinbhleachta.

Ó 2003 i leith thug an tAontas faoi 30 misean sibhialta agus oibríocht mhíleata ar thrí mhór-roinn. Freagra ar ghéarchéimeanna a bhí i gceist gach uair:

Glacann an tAontas ról tábhachtach mar sholáthraí slándála.

Ó 2007 i leith, d'éirigh leis an Aontas tabhairt faoi oibríochtaí mearfhreagartha le dhá chathghrúpa chomhthráthacha, ina raibh 1 500 saighdiúir an ceann. Más gá, is féidir dhá oibríocht a sheoladh beagnach ag an am céanna. Is iad airí náisiúnta thíortha an Aontais agus iad le chéile i gComhairle an Aontais Eorpaigh a ghlacann cinntí faoi imscaradh.

Naisc níos dlúithe lenár gcomharsana: Beartas Comharsanachta na hEorpa

Rialaíonn Beartas Comharsanachta na hEorpa caidreamh an Aontais lena 16 chomharsa sa deisceart agus san oirthear.

Ó dheas: an Ailgéir, an Éigipt, an Iordáin, Iosrael, an Libia, an Liobáin, Maracó, an Phalaistín (ní leanann as seo go dtugtar aitheantas ar bith don Phalaistín mar stát agus tá sé gan dochar do sheasaimh maidir le haitheantas don Phalaistín mar stát), an tSiria agus an Túinéis.

Thoir: An Airméan, an Asarbaiseáin, an Bhealarúis, an Mholdóiv, an tSeoirsia agus an Úcráin.

Ceapadh an beartas sin chun caidreamh an Aontais lena chomharsana a neartú, agus tairgeann an beartas:

  • comhlachas polaitiúil
  • comhtháthú eacnamaíoch
  • breis soghluaisteachta do dhaoine.

De réir mar a mhéadaigh an tAontas, is gaire iad mar chomharsana na tíortha in oirthear na hEorpa agus i réigiún an Chugais Theas. Tá tionchar ag cúrsaí slándála, cobhsaíochta agus rathúnais sna tíortha sin orainne agus is ag dul i méid atá sé i gcónaí. Seoladh comhthionscnamh beartais - Comhpháirtíocht an Oirthir in 2009 chun an caidreamh idir an tAontas agus a 6 chomharsa san Oirthear a threisiú. Is cuid lárnach de chaidreamh eachtrach an Aontais comhar níos dlúithe idir an tAontas agus a pháirtithe in oirthear na hEorpa - an Airméin, an Asarbaiseáin, an Bhealarúis, Poblacht na Moldóive agus an Úcráin.

I ngeall ar éirí amach an Earraigh Arabaigh, d'athsheol an tAontas Beartas Comharsanachta na hEorpa le tacaíocht níos fearr a chur ar fáil do chomhpháirtithe atá ag cur leasuithe i bhfeidhm chun cuidiú le daonlathas, smacht reachta agus cearta an duine. Féachtar le forbairt eacnamaíoch a spreagadh sna tíortha sin chomh maith le comhpháirtíocht le grúpaí agus eagraíochtaí éagsúla, sa chaoi chéanna a mbíonn caidreamh idir an tAontas agus rialtais náisiúnta.

Tacaíonn an tAontas chomh maith le tíortha atá ag dul i ngleic le coinbhleacht agus géarchéim. Is é an deontóir is mó a thugann tacaíocht d'íospartaigh na géarchéime sa tSiria, agus tá níos mó ná €3.2bn tugtha aige ó 2011. Chomh maith leis sin tá an tAontas ag iarraidh cabhrú leis Libia dul i ngleic leis an drochstaid pholaitiúil agus slándála in a bhfuil sí.

Tacaíonn an tAontas le hiarrachtaí idirnáisiúnta chun an tsíocháin a bhaint amach sa Mheánoirthear. Molann sé socrú 2 stát faoina mbeadh stát Palaistíneach taobh le taobh le hIosrael. Tá an Aontas, na Náisiúin Aontaithe, SAM agus an Rúis (an Ceathairéad) ag obair le chéile chun spreagadh a thabhairt don dá thaobh teacht ar réiteach. Tá sé ag obair go dlúth le comhpháirtithe réigiúnacha chun an choinbhleacht a réiteach go síochánta.

Ba é clár núicléach na hIaráine ceann de na hábhair imní ba mhó go hidirnáisiúnta. Leis an gcomhaontú tábhachtach a rinneadh i mí na Samhna 2013 leis an bpobal idirnáisiúnta, cuireadh tús le réiteach a fháil ar an bhfadhb. A bhuí sin do ról an Aontais ag dul i mbun cainteanna síochána thar ceann an phobail idirnáisiúnta.

An Áise & Meiriceá Laidineach

Tá an tAontas ag treisiú an caidreamh le grúpaí réigiúnacha san Áise agus i Meiriceá Laidineach. Chruthaigh an tAontas ‘comhpháirtíochtaí feabhsaithe’ lena chomhpháirtithe san Áise a bhfuil forbairt thapa ag tarlú iontu – sin comhaontuithe a chuimsíonn gnéithe eacnamaíocha, polaitiúla, sóisialta agus cultúrtha. Tacaíonn sé go láidir le comhthathú réigiúnach sa dá réigiún chomh maith.

Na Balcáin Thiar

Tá leas ag tíortha na mBalcán Thiar i mballraíocht san Aontas Eorpach.

Tír Stádas
An Chróit Tháinig an Chróit, an 28ú ballstát isteach san Aontas an 1 Iúil 2013
Montainéagró, an tSeirbia Páirteach i gcaiblidíocht maidir le ballraíocht faoi láthair
Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine Mhol an Coimisiún caiblidíocht a thosú
An Albáin Tá glactha ag an gComhairle leis an iarratas, rud a chiallaíonn gur tír is iarrthóir í
an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, an Chosaiv Iarratasóirí Féideartha

Cé gur dhearbhaigh an Chosaiv a neamhspleáchas féin ón tSeirbia in 2008, níl aon chomhaontú idirnáisiúnta ann fós faoina stádas. A bhuí le tiomantas an Aontais cainteanna a reáchtáil, tháinig an dá pháirtí ar chomhaontú tábhachtach in Aibreán 2013. Ba chruthúnas é sin ar dhíograis na bpríomhairí agus iar-Ardionadaí an Aontais Eorpaigh Catherine Ashton do normálú an chaidrimh idir an dá pháirtí. Léiríonn sé chomh maith a thiomanta atá an tAontas don athmhuintearas sna Balcáin Thiar.

An chinnteoireacht i mbeartas eachtrach an Aontais

An comhlacht cinnteoireachta is airde san Aontas Eorpach, sin an Chomhairle Eorpach, a thugann le chéile na ceannairí stáit agus rialtais ó na 28 mBallstát. Tagann sé le chéile ceithre huaire sa bhliain le prionsabail bheartais agus treoirlínte ginearálta a shainiú.

Is é ról an Ardionadaíféachaint chuige go bhfuil beartas eachtrach agus slándála an Aontais níos comhleanúnaí. Dá réir sin, tá sí ina cathaoirleach ar chruinniú míosúil na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (ina bhfuil 28 Aire Gnóthaí Eachtracha an Aontais). Freastalaíonn sí ar an gComhairle Eorpach freisin agus tuairiscíonn sí ar shaincheisteanna gnóthaí eachtracha.

Bíonn comhaontú ó gach Ballstát ag teastáil don chuid is mó de na cinntí maidir le beartas eachtrach agus slándála.

Tá de chúram ar an tSeirbhís Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) tacú leis an Ardionadaí. Feidhmíonn an tseirbhís mar sheirbhís taidhleoireachta an Aontais. Tá líonra de bhreis is 139 Toscaireacht agus Oifig ar fud an domhain ag cur luachanna agus leasanna na hEorpa chur chun cinn agus á gcosaint.