Beartas Eachtrach agus Slándála


Le beartas eachtrach agus slándála an AE, a forbraíodh de réir a chéile le mórán blianta, tá ar chumas an AE labhairt agus gníomhú mar aonad amháin i ngnóthaí an domhain. Bíonn i bhfad níos mó tionchair ag 28 Ballstát an AE agus iad seasamh le chéile ná mar a bheadh acu agus iad ar a gconlán féin.

Treisíodh an réimse beartais seo le Conradh Liospóin 2009 lenar cruthaíodh

An tsíocháin agus an tslándáil

Féachann beartas eachtrach agus slándála an AE chun

  • an tsiocháin a chaomhnú agus an tslándáil idirnáisiúnta a neartú
  • an comhar idirnáisiúnta a chur chun cinn
  • forbairt agus daingniú a dhéanamh
    - ar an daonlathas
    - ar an smacht reachta
    - ar mheas ar chearta an duine & ar chearta bunúsacha.

Taidhleoireacht & comhpháirtíocht

Breathnóir toghcháin AE ag stáisiún vótála sa Phacastáin in 2013 © AE

Breathnóirí toghcháin AE ag olltoghcháin na Pacastáine in 2013

Gníomhaí tábhachtach is ea an AE i gceisteanna éagsúla pé acu an clár núicléach na hIaráine, cobhsaíocht sa tSomáil, Corn na hAfraice féin nó an téamh domhanda atá i gceist. Is ar thaidhleoireacht atá an comhbheartas eachtrach agus slándála bunaithe agus é sin ceaptha chun coinbhleachtaí a réiteach agus tuiscint idirnáisiúnta a chothú; agus ról comhlántach go minic ag an trádáil, cabhair dhaonnúil, slándáil agus cosaint.

Agus é ar an mbronntóir airgeadais forbartha is mó ar domhan, tá inniúlacht ar leith ag an AE dul i gcomhar le tíortha i mbéal forbartha.

Is eintiteas fíorchumhachtach é mar gheall ar an mórthionchar a ghabhann le déimeagrafaicíocht agus eacnamaíocht na 28 dtír le chéile. Tá sé ar an trádálaí is mó ar domhan, agus is aige atá dara airgeadra an domhain, an euro. Agus an treocht atá anois ann comhchinntí a dhéanamh maidir le comhbheartas eachtrach is i dtreise atá sé ag dul.

Tá comhpháirtíochtaí ag an AE le gníomhaithe tábhachtacha an domhain – na tíortha cumhachtacha atá ag teacht chun cinn ina measc. Féachann sé lena chinntiú gur ar leasanna frithpháirteacha agus sochair fhrithpháirteacha, ina bhfuil cearta agus dualgais ar an dá pháirtí, a bhíonn a chomhpháirtíochtaí bunaithe.

Bíonn cruinnithe mullaigh rialta ag an AE leis na Stáit Aontaithe, an tSeapáin, Ceanada, an Rúis, an India agus an tSín. Cuimsítear ina chaidrimh idirnáisiúnta

  • oideachas
  • an comhshaol
  • slándáil & cosaint
  • coireacht
  • cearta an duine.

Misin síochánaíochta

Sheol an AE misin síochánaíochta chuig roinnt mhaith réigiún bruíne ar fud an domhain. I Lúnasa 2008, chuidigh an AE le sos cogaidh a shocrú idir an tSeoirsia agus an Rúis, d'imscar sé breathnóirí AE le faireachán a dhéanamh ar an gcás (misean faireacháin an AE sa tSeoirsia RUEnglish) agus thug sé cabhair dhaonnúil do dhaoine a bhí easáitithe ag an trodaireacht.

Sna Balcáin, chuidigh tionscadail cistiúcháin an AE le 7 dtír sochaí cobhsaí a thógáil. Tá fórsa póilíní agus lucht ceartais (EULEX na Cosaive SREnglish) ar an bhfód chun an t-ord poiblí a chinntiú.

Modhanna idirghabhála

Oifigeach ó mhisean EULEX na Cosaive ag tabhairt bileoige d'fhear i gcarr - © AE

EULEX ag tabhairt amach eolais faoi ról an AE in atógáil sna Balcáin

Níl aon arm seasta ag an AE. Ina ionad sin, faoina chomhbheartas slándála agus cosanta (CBSC) françaisEnglish, braitheann sé ar fhórsaí ad hoc a chuir tíortha AE ar fáil le haghaidh na nithe seo a leanas:

  • comhoibríochtaí dí-armála
  • cúraimí daonnúla & tarrthála
  • comhairle & cúnamh míleata
  • coinbhleachtaí a chosc & síochánaíocht
  • bainistiú géarchéime, e.g. an tsíocháin a dhéanamh & cobhsú iarchoinbhleachta.

Ó 2003 i leith thug an AE faoi 30 misean sibhialta agus oibríocht mhíleata ar thrí mhór-roinn. Freagra ar ghéarchéimeanna a bhí i gceist gach uair:

  • cothú síochána i ndiaidh an tsúnámaí san Indoinéis
  • dídeanaithe a chosaint i Mailí & i bPoblacht na hAfraice Láir
  • píoráideacht a chomhrac amach ón tSomáil agus Corn na hAfraice françaisEnglish.

Is ag leathnú atá ról an AE mar ghníomhaí slándála.

Ó 2007 i leith, d'éirigh leis an AE tabhairt faoi oibríochtaí mearfhreagartha le dhá chathghrúpa chomhthráthacha, ina bhfuil 1 500 saighdiúir an ceann. Más gá, is féidir dhá oibríocht a sheoladh beagnach ag an am céanna. Is iad airí náisiúnta thíortha an AE agus iad le chéile i gComhairle an AE a ghlacann cinntí faoi imscaradh.

Ag féachaint soir chun comhpháirtíochta

De réir mar a mhéadaigh an AE, is gaire iad mar chomharsana na tíortha in oirthear na hEorpa agus i réigiún an Chugais Theas. Tá tionchar ag cúrsaí slándála, cobhsaíochta agus rathúnais sna tíortha sin orainne agus is ag dul i méid atá sé i gcónaí. Is cuid lárnach de chaidreamh eachtrannach an AE comhar níos dlúithe idir an AE agus a pháirtithe in oirthear na hEorpa - an Airméin, an Asarbaiseáin, an Bhealarúis, Poblacht na Moldóive agus an Úcráin.

Naisc níos dlúithe: An Mheánmhuir & an Méanoirthear

Ábhar banphóilín Afganastánach i seomra ranga, duine acu ag caint le banphóilín EUPOL - © EU

Cúrsa ceannaireachta do bhanphóilíní ag Coláiste Fhoireann na bPóilíní san Afganastáin

Tar éis Earrach na nArabach in 2011, d'athsheol an AE Beartas Comharsanachta na hEorpa DeutschEnglishfrançais chun a dhlúthpháirtíocht leo siúd a bhí ag iarraidh daonlathais a chur in iúl. Ceapadh an beartas sin chun caidreamh an AE lena chomharsana ar an taobh thoir agus theas a neartú, agus tairgeann an beartas:

  • comhlachas polaitiúil
  • comhtháthú eacnamaíoch
  • breis soghluaisteachta do dhaoine.

Lean an AE ag tabhairt tacaíochta don aistriú chun an daonlathais i dtuaisceart na hAfraice agus sa Mheánoirthear, in ainneoin na neamhchobhsaíochta polaitiúla agus na geilleagair a bheith faoi bhrú.

Tascfhórsa AE-na Túinéise i mbun comhordú ar thacaíocht Eorpach agus idirnáisiúnta chun cabhrú leis an Túinéis agus í ar bhóthar chun an daonlathais agus geilleagar níos treise. Seoladh Tascfhórsa den chineál céanna idir an AE-an Éigipt i Samhain 2012.

Tacaíonn an AE le hiarrachtaí idirnáisiúnta chun an tsíocháin a bhaint amach sa Mheánoirthear ar shlí éagsúil. Molann sé socrú 2 stát le stát Palaistíneach taobh le taobh le hIosrael. Tá an AE, na Náisiúin Aontaithe, SAM agus an Rúis (an Ceathairéad) ag obair le chéile chun spreagadh a thabhairt don dá thaobh teacht ar réiteach.

Ag tús 2013 b'é clár núicléach na hIaráine ceann de na hábhair imní ba mhó go hidirnáisiúnta. Leis an gcomhaontú tábhachtach a rinneadh i mí na Samhna leis an bpobal idirnáisiúnta, cuireadh tús le réiteach a fháil ar an bhfadhb. A bhuí sin do ról an AE ag dul i mbun cainteanna síochána thar ceann an phobail idirnáisiúnta.

An Áise & Meiriceá Laidineach

Tá an AE ag treisiú an chaidrimh le grúpaí réigiúnacha san Áise agus i Meiriceá Laidineach. Chruthaigh an AE ‘comhpháirtíochtaí feabhsaithe’ lena chomhpháirtithe san Áise a bhfuil forbairt thapa ag tarlú iontu – sin comhaontuithe a chuimsíonn gnéithe eacnamaíocha, polaitiúla, sóisialta agus cultúrtha.

Ballraíocht sa AE amach anseo: na Balcáin

Ó mhí Iúil 2013, tá an Chróit ar an 28ú Ballstát san AE, agus glacadh le Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine, le Montainéagró agus leis an tSeirbia go hoifigiúil mar baill ionchasacha. Tá iarratas curtha isteach ag an Albáin agus ag an mBoisnia agus an Heirseagaivéin.

Rinneadh dul chun cinn suntasach sa dialóg idir an tSeirbia agus an Chosaiv. Cé gur dhearbhaigh an Chosaiv a neamhspleáchas féin ón tSeirbia in 2008, níl aon chomhaontú idirnáisiúnta ann fós faoina stádas. A bhuí le tiomantas an AE cainteanna a reáchtáil, tháinig an dá pháirtí ar chomhaontú tábhachtach in Aibreán 2013. Ba chruthúnas é sin ar dhíograis iar-Ardionadaí an Aontais Eorpaigh Catherine Ashton, Phríomh-Aire na Seirbia agus Phríomh-Aire na Cosaive, agus ar a láidre is atá tiomantas an Aontais don tsíocháin agus don athmhuintearas sna Balcáin Thiar. Léirigh sé freisin go bhfuil daoine agus tíortha san Eoraip ag iarraidh naisc níos dlúithe a chothú i gcónaí leis an AE.

An chinnteoireacht i mbeartas eachtrach an AE

An comhlacht cinnteoireachta is airde san Aontas Eorpach, sin an Chomhairle Eorpach, a thugann le chéile na ceannairí stáit agus rialtais ó na 28 mballstát. Tagann sé le chéile ceithre huaire sa bhliain le prionsabail bheartais agus treoirlínte ginearálta a shainiú.

Grianghraf de Federica Mogherini ag Parlaimint na hEorpa

Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála / Leas-Uachtarán an Choimisiúin

Is é ról an Ardionadaí féachaint chuige go bhfuil beartas eachtrach agus slándála an AE níos comhleanúnaí. Dá réir sin, tá sí ina cathaoirleach ar chruinniú míosúil na Comhairle Gnóthaí Eachtracha (ina bhfuil 28 Aire Gnóthaí Eachtracha an AE). Freastalaíonn sí ar an gComhairle Eorpach freisin agus tuairiscíonn sí ar shaincheisteanna gnóthaí eachtracha.

Bíonn comhaontú ó gach Ballstát ag teastáil den chuid is mó de na cinntí maidir le beartas eachtrach agus slándála.

Tá de chúram ar an tSeirbhís Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) tacú leis an Ardionadaí. Feidhmíonn an tseirbhís mar sheirbhís taidhleoireachta an AE. Tá líonra de bhreis is 139 Toscaireacht agus Oifig ar fud an domhain ag cur luachanna agus leasanna na hEorpa chur chun cinn agus á gcosaint.

Barr

Barr



Fan ceangailte

Facebook

  • Lárionad Eolais ENPIEnglish (en)

Twitter

  • Lárionad Eolais ENPIEnglish (en)

Barr

TEAGMHÁIL

Eolas ginearálta – fiosruithe

Glaoigh ar
00 800 6 7 8 9 10 11 Féach mionsonraí na seirbhíse

Cuir do cheisteanna chugainn ar r-phost

Sonraí teagmhála agus cuairte d'institiúidí, teagmhálacha preasa

Réimsí beartais gaolmhara

Cabhraigh linn feabhsú

An bhfuair tú an t-eolas a bhí uait?

FuairNí bhfuair

Cad a bhí uait?

An bhfuil aon mholtaí agat?