Εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας


Η εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, που ανέπτυξε με την πάροδο των ετών η Ευρωπαϊκή Ένωση, της δίνει τη δυνατότητα να μιλά και να ενεργεί ως μία οντότητα στις παγκόσμιες υποθέσεις. Η ανάπτυξη κοινής δράσης παρέχει στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα επιρροής απ' ό,τι θα είχαν εάν το κάθε κράτος μέλος δρούσε μεμονωμένα.

Η Συνθήκη της Λισαβόνας, που τέθηκε σε ισχύ το 2009, ενίσχυσε αυτόν τον τομέα πολιτικής, θεσπίζοντας

Ειρήνη και ασφάλεια

Η εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της ΕΕ αποσκοπεί

  • στη διατήρηση της ειρήνης και την ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας
  • στην προώθηση της διεθνούς συνεργασίας
  • στην ανάπτυξη και σταθεροποίηση
    - της δημοκρατίας
    - του κράτους δικαίου
    - του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών.

Διπλωματία και συνεργασία

Παρατηρητές εκλογών από την ΕΕ σε εκλογικό κέντρο στο Πακιστάν το 2013 © ΕΕ

Παρατηρητές εκλογών από την ΕΕ στις εθνικές εκλογές του Πακιστάν το 2013

Η ΕΕ αναπτύσσει έντονη δραστηριότητα σε ποικίλους τομείς: από την αντιμετώπιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τη σταθεροποίηση της κατάστασης στη Σομαλία και την ευρύτερη περιοχή του Κέρατος της Αφρικής μέχρι την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η κοινή της εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, που έχει σχεδιαστεί για την επίλυση των διαφορών και την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας, βασίζεται στη διπλωματία. Το εμπόριο, η ανθρωπιστική βοήθεια, η ασφάλεια και η άμυνα παίζουν συχνά συμπληρωματικό ρόλο.

Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός αναπτυξιακής χρηματοδότησης στον κόσμο και, κατά συνέπεια, βρίσκεται στην πλέον κατάλληλη θέση για την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Και μόνον το δημογραφικό και οικονομικό ειδικό βάρος μιας ένωσης 28 κρατών την καθιστούν σημαντική δύναμη. Η ΕΕ είναι η μεγαλύτερη εμπορική δύναμη παγκοσμίως, με το δεύτερο ισχυρότερο διεθνώς νόμισμα, το ευρώ. Η τάση λήψης κοινών αποφάσεων στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής αυξάνει τη δύναμη της.

Η ΕΕ αναπτύσσει συνεργασία με τους σημαντικότερους παίκτες της διεθνούς σκηνής, περιλαμβανομένων των αναδυόμενων δυνάμεων. Προσπαθεί να εξασφαλίσει ότι οι σχέσεις αυτές θα βασίζονται σε αμοιβαία συμφέροντα και οφέλη, με δικαιώματα και υποχρεώσεις και για τις δυο πλευρές.

Η ΕΕ διεξάγει τακτικά διασκέψεις κορυφής με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία, τον Καναδά, τη Ρωσία, την Ινδία και την Κίνα. Οι διεθνείς σχέσεις της εστιάζουν επίσης

  • στην εκπαίδευση
  • το περιβάλλον
  • την ασφάλεια και άμυνα
  • την εγκληματικότητα
  • τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ειρηνευτικές αποστολές

Η ΕΕ έχει πραγματοποιήσει ειρηνευτικές αποστολές σε διάφορες περιοχές του κόσμου που αποτελούν εστίες συγκρούσεων. Τον Αύγουστο του 2008, διαμεσολάβησε για την παύση των εχθροπραξιών μεταξύ Γεωργίας και Ρωσίας, απέστειλε παρατηρητές για να παρακολουθούν την κατάσταση (αποστολή παρακολούθησης στη Γεωργία RUEnglish) και χορήγησε ανθρωπιστική βοήθεια στους πληθυσμούς που εκτοπίστηκαν λόγω των συγκρούσεων.

Στα Βαλκάνια, η ΕΕ χρηματοδοτεί προγράμματα για την οικοδόμηση σταθερότερων κοινωνιών σε 7 χώρες. Ισχυρή αστυνομική και δικαστική δύναμη (EULEX Kosovo SREnglish) συμβάλλει στην αποκατάσταση της δικαιοσύνης και της τάξης.

Τα μέσα παρέμβασης

Αξιωματικός της αποστολής EULEX στο Κοσσυφοπέδιο δίνει φυλλάδιο σε άνδρα μέσα σε αυτοκίνητο © ΕΕ

Η EULEX διανέμει πληροφορίες για τον ρόλο της ΕΕ στην ανασυγκρότηση των Βαλκανίων

Η ΕΕ δεν διαθέτει μόνιμο στρατό. Αντίθετα, στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφαλείας και Άμυνας (ΚΕΠΠΑ) françaisEnglish, βασίζεται σε ad hoc δυνάμεις τις οποίες διαθέτουν τα κράτη μέλη για:

  • κοινές επιχειρήσεις αφοπλισμού
  • ανθρωπιστικές αποστολές και επιχειρήσεις διάσωσης
  • στρατιωτικές συμβουλές και βοήθεια
  • πρόληψη συγκρούσεων και διατήρηση της ειρήνης
  • διαχείριση κρίσεων, π.χ. διατήρηση της ειρήνης και σταθεροποίηση μετά από συγκρούσεις.

Από το 2003 και μετά η ΕΕ έχει πραγματοποιήσει περίπου 30 μη στρατιωτικές και στρατιωτικές επιχειρήσεις σε 3 ηπείρους. Όλες αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση κρίσεων:

  • οικοδόμηση της ειρήνης μετά τις καταστροφές που προκάλεσε το τσουνάμι στην Ινδονησία
  • προστασία των προσφύγων στο Μάλι και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
  • καταπολέμηση της πειρατείας στη Σομαλία και το Κέρας της Αφρικής françaisEnglish.

Ο ρόλος της ΕΕ ως παράγοντα ασφάλειας διευρύνεται.

Από τον Ιανουάριο του 2007, η ΕΕ μπορεί να πραγματοποιήσει επιχειρήσεις ταχείας αντίδρασης με 2 μάχιμες ομάδες, η καθεμιά από τις οποίες αποτελείται από 1.500 στρατιώτες. Εάν είναι απαραίτητο, 2 επιχειρήσεις μπορούν να ξεκινήσουν σχεδόν ταυτόχρονα. Οι αποφάσεις για επέμβαση λαμβάνονται από τους υπουργούς των κρατών μελών, οι οποίοι συνεδριάζουν στο πλαίσιο του Συμβουλίου της ΕΕ.

Εταιρική σχέση με ανατολικές γειτονικές χώρες

Με τη διεύρυνση της ΕΕ, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καυκάσου έγιναν πιο κοντινοί της γείτονες. Όλο και περισσότερο, η ασφάλεια, η σταθερότητα και η ευημερία των χωρών αυτών επηρεάζουν τη δική μας. Η στενότερη συνεργασία της ΕΕ με τους ανατολικούς γείτονές της, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Λευκορωσία, τη Γεωργία, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και την Ουκρανία, είναι σημαντικό στοιχείο των διεθνών σχέσεων που αναπτύσσει η ΕΕ.

Σύσφιξη σχέσεων: Μεσόγειος και Μέση Ανατολή

Αφγανές εκπαιδευόμενες αστυνομικίνες σε μάθημα, ενώ μία συνομιλεί με αστυνόμο της EUPOL - © EU

Μάθημα σε αστυνομικίνες για την ανάπτυξη ηγετικών προσόντων, Αστυνομική Ακαδημία, Αφγανιστάν

Μετά την Αραβική Άνοιξη το 2011, η ΕΕ επαναδρομολόγησε την πολιτική γειτονίας DeutschEnglishfrançais της, δείχνοντας αλληλεγγύη προς τις χώρες που ζητούν δημοκρατία. Η πολιτική αυτή, που έχει σχεδιαστεί για τη σύσφιγξη των σχέσεων της ΕΕ με τους ανατολικούς και νότιους γείτονές της, προβλέπει :

  • πολιτική σύνδεση
  • οικονομική ολοκλήρωση
  • και αυξημένη κινητικότητα του πληθυσμού.

Η ΕΕ συνέχισε να στηρίζει την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, παρά τη μεγάλη πολιτική αστάθεια και τις οικονομικές δυσχέρειες που παρατηρούνται στις περιοχές αυτές.

Μια Ειδική Ομάδα ΕΕ-Τυνησίας συντονίζει την ευρωπαϊκή και διεθνή στήριξη που παρέχεται στην Τυνησία στην πορεία της προς τη δημοκρατία και μια ισχυρότερη οικονομία. Παρόμοια ειδική ομάδα ΕΕ-Αιγύπτου συστάθηκε τον Νοέμβριο του 2012.

Η ΕΕ στηρίζει τις διεθνείς προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης στη Μέση Ανατολή με έναν διαφορετικό τρόπο. Τάσσεται υπέρ της λύσης των δύο κρατών, σύμφωνα με την οποία το παλαιστινιακό κράτος θα συμβιώνει με το Ισραήλ. Η ΕΕ, ο ΟΗΕ, οι ΗΠΑ και η Ρωσία (το λεγόμενο "Κουαρτέτο") συνεργάζονται με στόχο την ενθάρρυνση των δύο πλευρών να έρθουν σε συμφωνία.

Στις αρχές του 2013 το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ήταν ένα από τα πιο επίμαχα ζητήματα παγκοσμίως. Η συμφωνία-ορόσημο του Νοεμβρίου με τη διεθνή κοινότητα ήταν ένα πρώτο βήμα στην επίλυση του ζητήματος αυτού. Σε σχέση με τη συμφωνία αυτή, ανήκουν εύσημα στην ΕΕ για τον ηγετικό ρόλο που διαδραμάτισε εξ ονόματος της διεθνούς κοινότητας κατά τις σχετικές ειρηνευτικές συνομιλίες.

Ασία και Λατινική Αμερική

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συσφίγγει τις σχέσεις της με περιφερειακές ομάδες χωρών, ιδίως στην Ασία και τη Λατινική Αμερική. Με τους ταχέως αναπτυσσόμενους Ασιάτες εταίρους της, η ΕΕ έχει συνάψει "ενισχυμένες εταιρικές σχέσεις", δηλαδή συμφωνίες που συνδυάζουν οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές.

Μελλοντικές προσχωρήσεις στην ΕΕ: Βαλκάνια

Η Κροατία έγινε το 28ο μέλος της ΕΕ τον Ιούλιο 2013, ενώ η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (FYROM), το Μαυροβούνιο και η Σερβία έχουν επίσημα γίνει δεκτές ως εν δυνάμει υποψήφιες χώρες για προσχώρηση. Αίτηση για προσχώρηση στην ΕΕ έχουν επίσης υποβάλει η Αλβανία και η Βοσνία και Ερζεγοβίνη.

Το 2013 επετεύχθη πρόοδος στον διάλογο μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Αν και το Κοσσυφοπέδιο κήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008, το διεθνές του καθεστώς δεν έχει ακόμα προσδιοριστεί. Χάρη στη δέσμευση της ΕΕ, τα 2 μέρη πέτυχαν συμφωνία τον Απρίλιο του 2013. Αυτό αποδεικνύει την επιμονή της Ύπατης Εκπροσώπου Κάθριν Άστον και των πρωθυπουργών της Σερβίας και του Κοσσυφοπεδίου, καθώς και την ισχυρή δέσμευση της ΕΕ για ειρήνη και συμφιλίωση στα Δυτικά Βαλκάνια. Δείχνει επίσης ότι οι λαοί και οι χώρες της Ευρώπης εξακολουθούν να επιδιώκουν ισχυρότερους δεσμούς με την ΕΕ.

Η λήψη αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής στην ΕΕ

Το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο , στο οποίο συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 28 κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνεδριάζει τέσσερις φορές τον χρόνο και χαράσσει τις αρχές και τις γενικές κατευθύνσεις πολιτικής της Ένωσης.

Φωτογραφία της Φεντερίκα Μογκερίνι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Φεντερίκα Μογκερίνι, Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

Ο ρόλος της ύπατης εκπροσώπου είναι να μεριμνά για τη μεγαλύτερη συνοχή της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ. Γι αυτό, προεδρεύει στη μηνιαία συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων στο οποίο συμμετέχουν οι υπουργοί Εξωτερικών των 28 κρατών μελών. Παρευρίσκεται επίσης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με θέματα εξωτερικών υποθέσεων.

Για τις περισσότερες αποφάσεις στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας απαιτείται η συγκατάθεση όλων των χωρών της ΕΕ.

Ο ρόλος της Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) είναι να παρέχει υποστήριξη στην ύπατη εκπρόσωπο. Πρόκειται για τη διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ. Ένα δίκτυο 139 και πλέον αντιπροσωπειών και γραφείων της ΕΕ σε όλο τον κόσμο προωθεί και προστατεύει τις αξίες και τα συμφέροντα της ΕΕ.

Αρχή σελίδας

Αρχή σελίδας



Κρατήστε επαφή

Facebook

  • Κέντρο πληροφόρησης για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και Εταιρικής ΣχέσηςEnglish (en)

Twitter

  • Κέντρο πληροφόρησης για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και Εταιρικής ΣχέσηςEnglish (en)

Αρχή σελίδας

Συναφή θέματα

Βοηθήστε μας να βελτιώσουμε το δικτυακό τόπο

Βρήκατε την πληροφορία που ζητούσατε;

ΝαιΌχι

Ποια πληροφορία ζητούσατε;

Έχετε να προτείνετε κάτι;