Fógra dlíthiúil | Fianáin | Maidir le EUROPA | Cuardaigh | Teagmháil
Treaty of LisbonSkip language selection bar (shortcut key=2)
EUROPA > Conradh Liospóin > Ceisteanna agus freagraí
Leathanach BaileLeathanach Baile

Ceisteanna agus freagraí

Lámha le chéile le híomhá gorm léarscáil na hEorpa.Cad ina thaobh gur gá don Eoraip Conradh Liospóin?

Ní mór don Aontas Eorpach nua-aoisiú agus athchóiriú chun a thualaing a shroicheadh. Tá Aontas Eorpach le 27 bhall ag oibriú le rialacha a cumadh d’AE 15 bhall. Le blianta beaga anuas tá an tAontas Eorpach ag lorg slí ar aghaidh chun an úsáid is fearr a bhaint as a chuid uirlisí agus a chumas chun gníomhú a neartú. 

Thairis sin, tá méadú ar an tacaíocht san AE do bhreis comhoibrithe ar cheisteanna le tionchar acu orainnn uile, mar an t-athrú aeráide, an tslándáil fuinnimh agus an sceimhlitheoireacht idirnáisiúnta. Tá an tAE tar éis fás agus tá athrú tar éis teacht ar a chuid freagrachtaí.  Feabhasíonn an Conradh cumas an AE chun dul i ngleic le dúshláin an lae inniu i saol an lae inniu.

Trí bhunchúis atá leis an gConradh: breis éifeachtachta sa chóras cinnteoireachta; breis daonlathais trí ról méadaithe do Pharlaimint na hEorpa is do pharlaimintí náisiúnta; agus méadú ar an gcomhtháthú eachtrach.

Barr
Lánúin ag siúl i slua.Cad a athraíonn Conradh Liospóin do shaoránaigh?

Neartaíonn Conradh Liospóin cumas gníomhaithe an Aontais i gcúrsaí eachtracha, i raon níos leithne beartas inmheánacha, i dtorthaí a chur ar fáil ar bhealach níos éifeachtaí do shaoránaigh, agus i bhforais nua-aoiseacha d’Aontas an 27.

Tugann Conradh Liospóin guth eachtrach níos láidre agus níos soiléire don Aontas Eorpach trí ról ardionadaí do chomhbheartas eachtrach agus slándála na Comhairle agus ról leas-uachtarán an Choimisiúin a thabhairt le chéile, agus trí Sheirbhís Eorpach gnóthaí eachtracha nua a chruthú chun tacú leis an Ionadaí nua “le dhá hata”. Fairis sin tugann sé cúnamh taidhleoireachta agus consalach níos praiticiúla do shaoránaigh agus iad ag taisteal lasmuigh den Aontas.

Freagraíonn Conradh Liospóin d’ábair imní na saoránach. Mar shampla, tá an tiomantas polaitiúil chun tabhairt faoin dá mhórdhúshlán, an t-athrú aeráide agus beartas fuinnimh, le brath go hiomlán sa Chonradh. Don chéad uair, tá roinn sna conarthaí a thugann cuspóirí fuinnimh do bheartas an Aontais: dea-fheidhmiú mhargadh an fhuinnimh, go háirithe soláthar fuinnimh agus éifeachtúlacht fuinnimh is coigilt fuinnimh a chur chun cinn, agus foirmeacha nua agus in-athnuaite fuinnimh a fhorbairt.

Cruthaíodh slite nua chun plé le tionchar trasteorann na sláinte poiblí, leis an gcosaint shibhialta agus chun tacú le gníomhaíochtaí spóirt trasteorann. Cuireann an Conradh nua an tsaoirse, an ceartas is an tslándáil i lár a cuid tosaíochtaí. Is fearr atá an tAontas Eorpach in ann déileáil le dronganna coirpeach a smuigleálann daoine thar teorainn, tacú le gníomhú chun coireanna a sheachaint, agus dul i ngleic leis an sceimhlitheoireacht trí shócmhainní a chalcadh. Dearbhaíonn sé tiomantas an AE chun comhbheartas imirce a fhorbairt. Tá “clásal dlúthpháirtíochta” sa Chonradh, gur cheart don Aontas is dá bhallstáit gníomhú le chéile i spiorad na dlúthpháirtíochta má bhuaileann ionsaí sceimhlitheoireachta, nó tubaiste nádúrtha nó de dhéantús an duine, aon bhallstát.

Cabhraíonn na nuálaíochtaí seo leis an AE a chuid beartas a chur chun feidhme níos fearr chun fás geilleagrach agus cumas iomaíochta a chinntiú, coinníollacha fostaíochta agus sóisialta a fheabhsú, an tslándáil phearsanta is an chomhshlándáil a mhéadú, coinníollacha feabhsaithe sláinte agus comhshaoil a chur ar aghaidh, an dlúthpháirtíocht is an comhtháthú idir Bhallstáit agus an dul chun cinn eolaíochta is teicneolaíochta a fhorbairt agus, mar sméar mhullaigh, a chumas chun gníomhú i gcúrsaí idirnáisiúnta a fheabhsú.

Leagann Conradh Liospóin síos córas cobhsaí sna forais, a chiallaíonn gur tapúla, gur trédhearcaí a ghlactar cinntí, le rialú daonlathach níos fearr agus le tuiscint níos fearr gur ag an leibhéal cuí is ceart cinntí a ghlacadh. Is fearr a thuigfidh na saoránaigh cé atá freagrach as cén rud agus cad ina thaobh go bhfuil an tAE ag gníomhú.

Don chéad uair, tá milliún saoránach ó bhallstáit éagsúla in ann a iarraidh ar an gCoimisiún tionscnamh a thabhairt ar aghaidh a bhfuil suim acu ann agus atá laistigh de réimse inniúlachta an AE.

Barr
Seisiún iomlánach i leathchiorcal Pharlaimint na hEorpa.An bhfuil tionchar níos mó ag parlaimintí náisiúnta i ngnóthaí Eorpacha?

Tá.  Don chéad uair aithnítear gur de dhlúth is d’inneach an AE iad na parlaimintí náisiúnta. Déantar socruithe ar leith chun cabhrú chun parlaimintí náisiúnta a tharraingt isteach níos dlúithe in obair an AE. 

Go háirithe, tá parlaimintí náisiúnta in ann gníomhú mar “ghadhair faire” ar phrionsabal na coimhdeachta. (Cinntíonn an prionsabal seo gur chomh cóngarach agus is féidir don saoránach a ghlacfar cinntí, agus go seiceáltar go rialta an bhfuil bonn ceart le gníomhaíocht ar leibhéal an Chomhphobail i bhfianaise a bhfuil ar fáil ag an leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil). Tá cead cainte acu ag céim an-luath, sula mbreithneofar togra go mion i bParlaimint na hEorpa nó i gComhairle na nAirí.

Barr
Beirt ag úsáid gutháin as cannaí stáin is téad.An bhfuil saoránaigh in ann tionscnaimh a chur os comhair foras an Aontais?

Beidh. Tugann Conradh Liospóin Tionscnamh na Saoránach Eorpach isteach. De réir na forála um dhaonlathas rannpháirtíoch, beidh milliún saoránach ó líon suntasach ballstát in ann cuireadh a thabhairt don Choimisiún aon togra cuí i ngnóthaí mar a measann saoránaigh gur gá acht dlíthiúil ón Aontas chun Conradh Liospóin a chur chun feidhme. Leagfar sonraí an nós imeachta seo síos i reachtaíocht. 

Barr
Mná óga ag béicíl trí mheigeafóin.An ndéanann Conradh Liospóin próiseas na cinnteoireachta níos daonlathaí?

Déanann. Méadaíonn an Conradh líon na réimsí beartais inar gá formheas na Parlaiminte Eorpaí, a toghadh go díreach, le chéile leis an gComhairle, ina bhfuil airí náisiúnta (an nós imeachta “comhchinnteoireachta”, mar a thugtar air).

Neartaíonn an Conradh rialú daonlathach an AE le ról níos treise do Pharlaimint na hEorpa agus do pharlaimintí násiúnta.

Soiléiríoinn sé dáileadh na gcumhachtaí idir an tAE agus na Ballstáit, rud a éascóidh tuiscint na saoránach ar “cé a dhéanann cén rud”.

Barr
Cruinniú bhord cruinn le bratacha an AE agus na dtíortha AE ar taispeáint sa lár.An dtig leat córas nua vótála Chomhairle na nAirí a mhíniú?

Beidh “vótáil le tromlach cáilithe” (VTC) mar ghnáthchóras vótála i gComhairle na nAirí. Ar phrionsabal an tromlaigh dhúbailte a bhunófar é. Beidh gá ag cinntí i gComhairle na nAirí le tacaíocht 55% na mBallstát (15 as an 27 mballstát atá ann faoi láthair), atá ionadaíoch ar 65% de dhaonra an AE ar a laghad. Chun nach mbeidh líon an-bheag ballstát leis an daonra is mó in ann stop a chur le cinneadh, ní mór ceithre bhallstát ar a laghad a bheith i mionlach blocála; mura bhfuil, measfar gur sroicheadh an tromlach cáilithe fiú murar sroicheadh critéir an daonra.

D’aontaigh an Chomhairle Eorpach gur i 2014 a thiocfaidh an córas nua i bhfeidhm. Sna trí bliana tosaigh, idir 2014 agus 2017, tig le Ballstát a iarraidh gur de réir thromlach cáilithe Chonradh Nice a ghlacfar le hacht.

Barr
Clár vótála.An nglactar níos mó cinntí trí vótáil le tromlach cáilithe?

Glactar. Leathann Conradh Liospóin an vótáil le tromlach cáilithe chuig réimsí beartais nua. Tá sé go mór chun leasa an AE glacadh le córas cinnteoireachta níos éasca, i réimsí mar an t-athrú aeráide a throid, an tslándáil fuinnimh agus cabhair dhaonnachtúil ghéarchéime do phointí teo ar fud an domhain. Baineann cuid de na hathruithe eile le ceisteanna mar thionscnaimh na saoránach, an chosaint taidhleoireachta is chonsalach, agus ceisteanna nós imeachta. Coimeádtar an gá le cinntí aontola i réimsí mar chúrsaí cánach, beartas eachtrach, cosaint agus leasanna sóisialta.

Barr
Míreanna mearaí a thaispeánann siombail an AE.Cad iad na hathruithe is mó a thugann an Conradh sna forais?

Murab ionann is na Conarthaí reatha, faoi Chonradh Liospóin tá Coimisinéir as gach Ballstát ina b(h)all den Choimisiún.

Níl ach 751 ball i bParlaimint na hEorpa. Socraíodh nach dtig le Ballstát níos lú ná 6 chomhalta ná níos mó ná 96 chomhalta a bheith aige.

Cruthaíodh post buan nua, Uachtarán na Comhairle Eorpaí. Thogh an Chomhairle Eorpach ar feadh dhá bhliain go leith é. Cinntíonn sé seo níos mó cobhsaíochta agus leanúnachais in obair na Comhairle Eorpaí.

Cruthaíonn an Conradh post mar Ardionadaí an Aontais don chomhbheartas eachtrach agus slándála. Tá an té a ceapadh mar leas-uachtarán an Choimisiúin do ghnóthaí eachtracha freisin, agus tá sí mar chathaoirleach ar an gComhairle Gnóthaí Eachtracha. Treisíonn sé sin comhtháthú sa ghníomhú eachtrach agus ardóidh sé próifíl an AE sa domhan , trí “aghaidh” a chur ar an AE.

Barr
Coinneall le siombail an AE sa chúlra.Conas a fheabhsaíonn Cairt na mBuncheart cearta na saoránach Eorpach?

Déanann Conradh Liospóin crostagairt don Chairt mar chatalóg ceart a gcreideann an tAE gur cheart iad a bheith ag gach saoránach os comhair forais an Aontais agus maidir le dlíthe an Aontais. Clúdaíonn sé chaibidil na Cairte na gnéithe seo: cearta an duine maidir le dínit; saoirsí, comhionannas, dlúthpháirtíocht, cearta a nasctar le stádas saoránachta, ceartas. Ó ionstraimí eile idirnáisiúnta, mar Coinbhinsean Eorpach na gCeart Daonna, go príomha a tógadh na cearta seo, a chorprófar go dlíthiúil san Aontas.

Ní mór do gach foras san AE cearta na Cairte seo a urramú. Is ionann dualgas do na Ballstáit agus reachtaíocht an AE á cur chun feidhme acu. Cinnteoidh an Chúirt Bhreithiúnais go gcuirfear an Chairt i bhfeidhm i gceart. Ní athraíonn corprú na Cairte cumhachtaí an AE, ach neartáionn sé cearta agus saoirsí na saoránach.

Barr
Cnaipe rialú teochta siombalach ar mhion-chruinneog.An gCaomhnaíonn Conradh Liospóin ar baineadh amach don chomhshaol san AE? Cad faoin athrú aeráide?

Caomhnaíonn, go hiomlán. Maíonn Conradh Liospóin gur cuspóir de chuid an Chonartha bheith ag obair ar son fhorbairt inbhuanaithe san Eoraip a bheidh bunaithe, go háirithe, ar ard-chaighdeán cosanta na timpeallachta, is ar a mianach a fheabhsú. Bíodh go raibh coincheap na forbartha inbhuanaithe sna conarthaí cheana, neartaíonn Conradh Liospóin í agus sainmhíníonn níos fearr an cuspóir seo. Fairis sin, athdhearbhaítear an fhorbairt inbhuanaithe mar cheann de bhunchuspóirí an Aontais ina chaidreamh leis an domhan mór.

Ceann de na réimsí atá i bpáirt idir na Aontas is na Ballstáit is ea an timpeallacht. Nuair a ghníomhaíonn an tAontas sa réimse seo, ní foláir dó cuspóirí soiléire a bheith aige: mianach na timpeallacht a chaomhnú, a chosaint is a fheabhsú; sláinte an duine a chosaint; úsáid stuama, chéillí na n-acmhainní nádúrtha a chur chun cinn; bearta ar an leibhéal idirnáisiúnta a chur ar aghaidh d'fhonn tabhairt faoi fhadhbanna timpeallachta réigiúnacha nó domhanda

Tá an t-athrú aeráide i measc na ndúshlán timpeallachta, sóisialta is geilleagrach is mó atá os comhair an chine dhaonna. Le Conradh Liospóin, rinneadh sainchuspóir de bheartas comhshaoil an AE den chomhrac i gcoinne an athrú aeráide ar leibhéal idirnáisiúnta. Cuireann Conradh Liospóin tacaíocht na gníomhaíochta idirnáisiúnta chun an t-athrú aeráide a throid le liosta na gcuspóirí a shainíonn beartas comhshaoil an AE. Á dhéanamh sin dó, aithníonn an Conradh go soiléir go bhfuil ról tábhachtach le himirt ag an AE ar stáitse an domhain sa réimse seo.

Barr
Ag tógáil méarlorg.Cé na feabhsuithe atá i réimse an cheartais agus ghnóthaí bhaile?

I réimse an cheartais, na saoirse agus na slándála, éascaíonn an Conradh gníomhú ag an leibhéal Eorpach trí úsáid, beagnach i gcónaí, a bhaint as “modh an Chomhphobail”, .i. cinnteoireacht trí vótail an tromlaigh cháilithe ar thograí ón gCoimisiún, le ról méadaithe do Pharlaimint na hEorpa, breis smachta daonlathaigh ó pharlaimintí náisiúnta, agus ról iniúchtha don Chúirt Bhreithiúnais. Rinneadh socruithe ar leith don Danmhairg, d’Éirinn agus don Ríocht Aontaithe.

Barr
An domhan – seat léarscáil stílithe den Eoraip.An neartaíonn Conradh Liospóin guth na hEorpa sa domhan?

Neartaíonn, ba cheart go mbeadh sé seo mar cheann dá phríomh-éachtaí. Leagann an Conradh síos comhphrionsabail agus comhchuspóirí do ghníomhú eachtrach an AE: an daonlathas, an smacht reachta, uilíocht agus doroinnteacht chearta an duine agus bhunsaoirsí, meas ar dhínit an duine, prionsabail an chomhionannais agus na dlúthpháirtíochta. 

Tiomsaítear an chuid is mó d’fhorálacha gnóthaí eachtracha na gconarthaí i dTeideal amháin faoi Chonradh Liospóin. Feabhsaíonn sé seo a soléiteacht agus treisíonn sé comhtháthú ghníomhú an Aontais. 

Cuireadh feidhmeanna an Ardionadaí don Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) le chéile le feidhmeanna  mar Leas-Uachtarán an Choimisiúin chun imreoir institiúideach nua le “dhá hata” a chruthú (Ardionadaí don Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES)/Leas-Uachtarán an Choimisiúin do ghnóthaí eachtracha). Treisíonn sé sin comhtháthú sa ghníomhú eachtrach agus ardaíonn sé próifíl an AE sa domhan , trí “aghaidh” a chur ar an AE, ag éascú “comhleasanna Eorpacha” a chur chun cinn. 

Tá comhsheirbhís dar teideil an tSeirbhís Eorpach Gnóthaí Eachtracha (SEGE), ina bhfuil feidhmeannaigh de chuid na Comhairle, an Choimisiúin agus na seirbhísí taidhleoireachta náisiúnta, ag cabhrú leis an Ardionadaí/Leas-Uachtarán, 

Tugann an Conradh bonn sainiúil dlí ar mhaithe le cúnamh daonnachtúil isteach. Leagann an fhoráil sin béim ar chur i bhfeidhm phrionsabail an dlí idirnáisiúnta, na neamhchlaontachta, na neodrachta agus an neamh-idirdhealaithe. Tá sé i gceist leis chomh maith Cór Cúnamh Eorpach Saorálach Daonnachtúil a chruthú.

Barr
Páiste le cruinneog.An bhfuil tionchar ag an gConradh ar an Afraic agus ar na tíortha a bhfuil forbraíocht agus cúnamh daonnachtúil de dhíth orthu?

Don chéad uair, tugann Conradh Liospóin isteach bonn sainiúil dlí ar mhaithe le cúnamh daonnachtúil. Leagann an fhoráil sin béim ar shainiúlacht an bheartais agus ar chur i bhfeidhm phrionsabail an dlí idirnáisiúnta, go háirithe an neamhchlaontacht agus an neamh-idirdhealú.

Cuireann an Conradh in iúl go sainiúil gurb iad laghdú agus díothú na bochtaineachta an príomhchuspóir maidir le beartas an AE um chomhoibriú forbraíochta.  Ní mór an aidhm sin a urramú nuair a chuireann an tAontas beartais chun feidhme a mbeadh tionchar acu ar thíortha atá i mbéal forbartha. Cuireann sé sin i gcéill chomh maith gur beartas ann féin an beartas forbraíochta agus nach forlíonadh é de chuid an chomhbheartais eachtraigh is slándála. 

Sa chás go mbeadh cúnamh airgeadais éigeandála ag teastáil, is le tromlach cáilithe a vótálfaidh an Chomhairle ar thogra ón gCoimisiún. Ba chóir go dtabharfadh sé seo cúnamh airgeadais níos tapúla amach anseo.

Barr
Bratach an AE i dteannta le bratacha na dtíortha AE.An lagaíonn Conradh Liospóin cumas na mBallstát beartas eachtrach neamhspleách a bheith acu?

Ní lagaíonn. Iarrtar ar an AE páirt a ghlacadh nuair is gá cur chuige leanúnach sa chaidreamh domhanda. Is fearr a théitear i ngleic le réimse beartas eachtrach más amhlaidh a bhíonn na Ballstáit ag obair as lámha a chéile.

Ní chruthaíonn post an Ardionadaí cumhachtaí breise ach déanann sé sruthlíniú ar ghníomhú eachtrach an AE, agus seachnaítear dúbailt mar aon le mearbhall dá bharr.  Gníomhaíonn sí ar bhonn na gcinntí a ghlacfaidh an tAE 27 d’aontoil. Comhlánú seachas athrú a dhéanamh ar bheartais eachtracha agus iarrachtaí taidhleoireachta a bheidh ar siúl aici.

Barr
Trúpaí AE ag feidhmiú.An gcruthaíonn an Conradh arm Eorpach?

Ní chruthaíonn. Leanfaidh na hacmhainní míleata faoi chúram náisiúnta. Is é a thuarann an Conradh gur féidir leis na Ballstáit acmhainní sibhialta agus míleata a chur ar fáil don Aontas ar mhaithe lena oibríochtaí comhshlándála agus cosanta a chur chun feidhme. Tig le Ballstát ar bith, ámh, cur i gcoinne a leithéid d’oibríochtaí agus is go toildheonach amháin a ghlacfar páirt iontu i gcónaí. 

Beidh grúpa Ballstát, atá toilteanach agus a bhfuil an inniúlacht is gá acu, in ann oibríochtaí díarmála a ghabháil orthu féin mar aon le tascanna daonnachtúla agus tarrthála, comhairle mhíleata agus tascanna choimeád síochána. Ní féidir iachall a chur ar aon Bhallstát bheith páirteach i ngníomhaíochtaí dá leithéid.  

Barr
Grúpa oibrithe.An lagaíonn Conradh Liospóin éachtaí sóisialta an AE?

Ní lagaíonn in aon chor. Ligeann an Conradh don AE a éachtaí sóisialta a choinneáil agus cur leo le meas iomlán ar shainchearta náisúnta.

Áirítear geilleagar sóisialta an mhargaidh atá an-iomaíoch, lánfhostaíocht agus dul chun cinn sóisialta ar chuspóirí an Aontais. Tá comhordú bheartais eacnamaíochta agus fostaíochta laistigh de réimse inniúlachta an AE, rud a cheadaíonn comhordú a dhéanamh ar bheartais shóisialta na mBallstát. 

Tá clásal sóisialta i gConradh Liospóin, rud a fhágann gur gá a chur san áireamh na saincheisteanna sóisialta (leibhéal ard fostaíochta a chur chun cinn, cosaint imleor shóisialta, troid in aghaidh eisiamh sóisialta, srl.) nuair atá na beartais uile á sainiú agus á gcur chun feidhme. 

Aithnítear cearta bunúsacha freisin sa Chonradh trí thagairt do Chairt na mBuncheart, a mbeidh ceangal dlí air, a chur isteach. Tá alt ann ar an dlúthpháirtíocht, agus ríomhtar líon cearta ann a bhfuil baint dhíreach acu leis an réimse sóisialta, mar atá, an ceart eolas agus comhairle a fháil i ngnóthais, an ceart teacht ar chomhaontuithe agus chun comhghníomhú, an ceart rochtain a bheith ar sheirbhísí fostaíochta atá saor in aisce, cosaint in aghaidh scor éigeantach a fháil ón obair, agus an ceart rochtain a bheith ar leasanna sóisialta agus ar chúnamh sóisialta, srl.

Barr
Boscaí poist ó thíortha éagsúla AE.An gcuireann Conradh Liospóin na seirbhísí poiblí i mbaol?

Ní chuireann. Aithníonn an Conradh na seirbhísí poiblí mar uirlis riachtanach don chomhtháthú sóisialta agus réigiúnach. Tá prótacal ar leith ar áireamh ann a leagann síos na príomhphrionsabail le haghaidh gnímh, ionas go gcuirfear ar aghaidh seirbhísí éifeachtacha maidir le suim ghinearálta, rud a thabharfaidh an bonn ceart do ghníomhú an AE amach anseo.

Cuireann an Chairt in iúl go dtugann an tAE idir aitheantas is urraim do chearta rochtana ar sheirbhísí a bhaineann le suim eacnamúil ghinearálta mar a fhoráiltear sna dlíthe agus sna cleachtais náisiúnta, i dtreo go gcuirfear ar aghaidh comhtháthú sóisialta agus críche an Aontais. 

Tagraíonn an Conradh do sheirbhísí maidir le suim eacnamúil ghinearálta mar sheirbhísí “a dtugann gach éinne san Aontas luach dóibh”, chomh maith lena ról i dtaca lena chomhtháthú sóisialta agus críche a chur ar aghaidh. 

Mar thoradh ar an luach tábhachtach a shanntar dóibh, iarrfaidh an Conradh ar an AE agus ar na Ballstáit a chinntiú go n-oibreoidh seirbhísí dá leithéid ar bhonn prionsabal agus coinníollacha, go háirithe coinníollacha geilleagracha agus airgeadais, a chuireann ar a gcumas a misean a chomhlíonadh.

Barr
Boscaí ina bhfuil bratacha an AE agus Ballstáit an AE.An méadaíonn Conradh Liospóin líon na gcinntí a thógtar “sa Bhruiséil”?

Ní mhéadaíonn. Bonn do chur chuige níos díláraithe agus níos trédhearcaí maidir le beartais an AE a chur chun feidhme atá sa Chonradh, a chabhraíonn lena chinntiú go nglactar cinntí chomh gar agus is féidir do na saoránaigh.  Cuireann sé an toise áitiúil agus réigiúnach i gcreat dlíthiúil an AE, agus sonraíonn sé gur gá don Aontas féiniúlachtaí náisiúnta na mBallstát a urramú, féiniúlachtaí atá mar dhlúthchuid dá struchtúir bhunúsacha, lena n-áirítear féinrialtas áitiúil agus réigiúnach.  Déanann an Conradh sruthlíniú maidir le dáileadh na gcumhachtaí idir an tAE agus na Ballstáit i dtaca leis na cúraimí a leagan amach go sonrach.  Is lú i bhfad a bheidh na réimsí mearbhaill agus éiginnteachta amach anseo.

Barr
Bean is léarscáil na hEorpa á líníocht aici.An gcruthaíonn Conradh Liospóin Ollstát Eorpach?

Ní chruthaíonn. Conradh idirnáisiúnta atá ann, arna aontú agus arna dhaingniú ag Ballstáit ceannasacha a thoilíonn cuid dá gceannasacht a roinnt i gcomhoibriú osnáisiúnta. Aithníonn an Conradh gur léiriú é an tAE ar thoil na mBallstát agus a gcuid saoránach agus gur ó na Stáit sin a eascraíonn a chuid cumhachtaí.

Ní dhéanann an Conradh athrú ar bhundamhna an AE, ach tugann sé isteach roinn nuálaíochtaí móra sna forais a neartaíonn an AE agus a dhéanann níos éifeachtaí é. Ní le haimhleas na mballstát é sin.  A mhalairt atá fíor, déanann an tAE comhlánú ar ghníomhú na mBallstát nuair nach dtig leo a gcuspóirí a bhaint amach astu féin.

Barr
Páiste ag léamh leabhair mhóir.Cad ina thaobh nach fusa Conradh Liospóin a léamh?

Thagadh athruithe i gcónaí ar chonarthaí an AE trí leasuithe a rinneadh ar na hiarchonarthaí: b’fhíor sin i gcás an Achta Eorpaigh Aonair, chomh maith le Conarthaí Maastricht, Amsterdam agus Nice.  Is í an teicníc chéanna atá á húsáid ag Conradh Liospóin. Cuirfear ainm nua ar dhá phríomhchonradh an Aontais, mar atá, Conradh an Aontais Eorpaigh agus an Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Beidh an dá chonradh ar aon-chéimíocht. 

Tá téacs comhdhlúite den dá Phríomhchonradh, a chuimsíonn na leasuithe a liostaíonn Conradh Liospóin ina chuid airteagal, ar fáil freisin.

Barr
Bean óg agus siombail an AE á séideadh mar chleite aici.Conas agus cathain a chuaigh Conradh Liospóin i bhfeidhm?

Chuaigh an Conradh i bhfeidhm an 1 Nollaig 2009. Níor mhór do na 27  ballstát é a dhaingniú chuige sin. Faoi gach Ballstát a bhí sé cinneadh de réir a gcuid rialacha bunreachúla féin, an trí reifreann nó trí vóta parlaiminteach a dhéanfaí an daingniú.

 

Barr
Fógra dlíthiúil | Fianáin | Maidir le EUROPA | Cuardaigh | Teagmháil | Barr an leathanaigh