RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Gotowości na wypadek pandemii grypy i innych zagrożeń dla zdrowia

Komisja Europejska przyjęła dwa plany działania mające na celu wsparcie Wspólnoty i państw członkowskich w radzeniu sobie z poważnymi, transgranicznymi zagrożeniami zdrowia i ewentualną pandemią grypy.

AKTY

Komunikat Komisji z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie wzmocnienia koordynacji w zakresie ogólnego planowania gotowości na wypadek sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego na poziomie UE [COM(2005) 605 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Komunikat Komisji z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie stanu gotowości i planu reagowania w sytuacji wystąpienia pandemii grypy we Wspólnocie Europejskiej [COM(2005) 607 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

STRESZCZENIE

GOTOWOŚĆ NA WYPADEK SYTUACJI ZAGROŻENIA ZDROWIA PUBLICZNEGO NA POZIOMIE UE

Przedmiot i zakres zastosowania

Komunikat Komisji w sprawie koordynacji europejskiej w sytuacjach zagrożenia zdrowia ma na celu wsparcie państw członkowskich w opracowaniu ogólnych planów, mających zastosowanie do wszystkich rodzajów zagrożeń sanitarnych z uwzględnieniem wymiaru europejskiego. Komunikat i dokument ze wskazówkami technicznymi stanowią podstawę, na której państwa członkowskie mogą oprzeć własne plany oraz opisać główne elementy do uwzględnienia w przygotowaniach do sytuacji zagrożenia zdrowia.

Z myślą o opracowaniu krajowych planów interwencyjnych w zakresie zdrowia publicznego, Komisja opisuje środki, które powinny być włączone lub uwzględnione w planach dla każdego z następujących głównych elementów: zarządzanie informacjami, komunikacja, doradztwo naukowe, struktury współdziałania, dowodzenia i kontroli operacji, gotowość sektora zdrowia i gotowość międzysektorowa.

Zarządzanie informacjami

Zarządzanie informacjami dotyczy zbierania, obsługiwania, wykorzystywania i rozpowszechniania informacji związanych z sytuacją zagrożenia. Ma to na celu zidentyfikowanie zagrożeń i ryzyka, monitorowanie rozwoju zagrożenia oraz określenie dostępnych zasobów i środków.

Istnieje konieczność zorganizowania należytego nadzoru zdrowotnego na szczeblu państw członkowskich przed wystąpieniem zdarzenia. Dlatego normy nadzoru w różnych dziedzinach muszą być szczegółowo określone i bezwzględnie stosowane. Ponadto niezbędna jest współpraca z różnymi źródłami informacji oraz pomiędzy nimi (sektor zdrowia publicznego, ale także źródła zewnętrzne, takie jak media, służby weterynaryjne i bezpieczeństwa).

Komunikacja

Zarządzanie informacjami wymaga ich przekazywania w odpowiednim momencie. Systemy łączności umożliwiające przekazywanie informacji muszą być możliwie jak najbardziej niezawodne, aby kanały komunikacji były zachowane nawet w sytuacjach nadzwyczajnych w przypadku, gdy nie mogą być zastosowane niektóre formy komunikacji.

Organy publiczne powinny skutecznie komunikować się ze społeczeństwem i mediami. Oznacza to, że powinny przewidywać zdarzenia i stawiać się w pozycji wiodącego, jeśli nie jedynego, źródła wiarygodnych informacji dotyczących przebiegu zdarzenia.

Koordynacja ma zasadnicze znaczenie dla spójności i dokładności informacji przekazywanych społeczeństwu. Państwa członkowskie, Komisja i właściwe agencje wspólnotowe muszą dokładać starań, aby jak najlepiej koordynować komunikację kryzysową.

Doradztwo naukowe

Zarządzanie sytuacją zagrożenia musi uwzględniać opracowanie i przedstawienie opinii naukowych. Wynikają z tego dwa elementy:

  • utworzenie na wszystkich poziomach i we wszystkich dziedzinach struktur, takich jak grupy ekspertów czy komitety,
  • szybkie konsultacje naukowej i technicznej podstawy dotyczącej oceny i analizy ryzyka dla różnych możliwości reagowania.

Na szczeblu wspólnotowym mechanizmy i struktury udzielania opinii naukowej istnieją w różnych sektorach:

  • Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC),
  • Europejska Agencja ds. Oceny Produktów Medycznych (EMEA),
  • Wspólne Centrum Badawcze (WCB) (EN),
  • Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA),
  • Europejska Agencja Ochrony Środowiska (EEA (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV)),
  • Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA),
  • Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA).

W dziedzinie chorób zakaźnych wprowadza się skoordynowane środki modelowania prognoz w rzeczywistym czasie w Unii. Pomogą w określaniu najodpowiedniejszych działań w celu przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się choroby i czynników chorobotwórczych oraz wspomogą władze poprzez inspirowanie polityki i planowania w zakresie zdrowia publicznego.

Struktury współdziałania, dowodzenia i kontroli

Dowodzenie i kontrola łączą wszystkie funkcje i operacje planowania i reagowania. W sposób szczególny struktury dowodzenia i kontroli operacji są odpowiedzialne za zahamowanie rozprzestrzeniania się choroby i zakażenia wśród ludności i w środowisku.

Warunkami skutecznego dowodzenia i kontrolowania działań są:

  • znajomość sytuacji ofiar i środków,
  • koordynacja reagowania i łączności,
  • analiza i zarządzanie informacjami.

Struktury dowodzenia i kontroli operacji pomagają podmiotom odpowiedzialnym działać skutecznie, nawet w skomplikowanych sytuacjach (niepewność, sprzeczne lub niepełne informacje itd.). Z tego względu symulacja może być cennym narzędziem reagowania na złożone sytuacje i przewidywania wyników.

Centra dowodzenia i kontroli państw członkowskich mogą dysponować dobrymi systemami łączności z innymi państwami członkowskimi, Komisją, agencjami wspólnotowymi i organizacjami międzynarodowymi, zwłaszcza Światową Organizacją Zdrowia (WHO). Wspólnota dysponuje wieloma systemami łączności, z których większość zaspokaja potrzeby w zakresie wczesnego ostrzegania i powiadamiania. Zagrożenia zdrowia, o których informuje system wczesnego powiadamiania i reagowania lub wspólnotowy system szybkiego ostrzegania o atakach i zagrożeniach biologicznych, chemicznych i promieniotwórczo-jądrowych, mogą prowadzić do uznania sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego i uruchomić odpowiednią strukturę współdziałania i koordynacji na poziomie UE, jak również w Komisji. Komisja utworzyła system ARGUS, który łączy wszystkie wspólnotowe systemy szybkiego ostrzegania i centrum koordynacji kryzysowej z odpowiednimi strukturami koordynującymi.

Gotowość sektora zdrowia

Stan gotowości sektora zdrowia obejmuje wiele aspektów:

  • wymiana między państwami członkowskimi informacji dotyczących krajowych zasad planowania (m.in. wymiana informacji o przewidzianych działaniach i pomocy),
  • wymiana zasobów przeznaczonych na badania epidemiologiczne i laboratoryjne,
  • wzmocnienie procedur dotyczących przemieszczania pacjentów między państwami członkowskimi,
  • wprowadzenie procedury izolacji,
  • opracowanie nowych produktów leczniczych i świadczeń służby zdrowia. W tej dziedzinie należy dołożyć starań na poziomie unijnym, aby zapewnić równy dostęp do podstawowych produktów leczniczych i utworzenie rezerw leków tego rodzaju. Niezbędna jest także strategia wspólnotowa na rzecz opracowania i produkcji priorytetowych produktów leczniczych stosowanych przeciw głównym zagrożeniom zdrowia. Wspólnota podjęła już serię działań zmierzających do zapewnienia dostępności leków antywirusowych i szczepień w przypadku pandemii grypy.

Gotowość w innych sektorach i gotowość międzysektorowa

Procesy wymagane do postępowania w sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego poza sektorem zdrowia działają w dwojaki sposób:

  • pomaganie rządowym instytucjom zdrowia publicznego w interwencjach medycznych,
  • realizacja działań należących w głównej mierze do sektorów innych niż zdrowie publiczne (logistyka, odkażanie, transport, telekomunikacja, operacje bezpieczeństwa cywilnego i obrony cywilnej, utrzymanie porządku itp.).

Stosowanie pewnych środków wymaga interwencji innych władz, niż tych odpowiedzialnych za służbę zdrowia, a co za tym idzie, również koordynacji między nimi.

Również gotowość państw trzecich ma istotne znaczenie dla ochrony UE przed zagrożeniami zdrowia, które mogą pochodzić z tych państw. Dlatego potrzebna jest refleksja nad metodą skoordynowaną wewnątrz i na zewnątrz Unii, aby zabezpieczyć obywateli unijnych przez znanymi lub nieprzewidzianymi zagrożeniami zdrowia.

STAN GOTOWOŚCI I PLAN REAGOWANIA W SYTUACJI WYSTĄPIENIA PANDEMII GRYPY W UE

W marcu 2004 r. Komisja Europejska przyjęła pierwszy plan wspólnotowy gotowości na wypadek pandemii grypy (COM(2004) 201 wersja ostateczna). Strategia ta wyznacza zadania Komisji i państw członkowskich w przygotowaniu na wypadek pandemii oraz określa najważniejsze działania, które należy podjąć na pewnych etapach i poziomach, zaplanowane w podstawowych zakresach, takich jak zarządzanie i koordynacja, nadzór, zapobieganie, ograniczanie i interwencja, komunikacja, obrona cywilna i badania. Strategia ta została opracowana w szczególności w oparciu o zalecenia WHO.

Komunikat z 28 listopada 2005 r. dotyczący gotowości na wystąpienie pandemii grypy ma na celu ponowne rozpatrzenie strategii, aby przystosować ją do zmian zachodzących w tej dziedzinie tj.:

  • opublikowanie nowych zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie pandemii grypy,
  • powołanie Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC).

Sześć faz pandemii grypy

Plan działania przedstawia propozycję reakcji Unii na każdą z sześciu faz pandemii grypy wyróżnionych przez WHO:

  • Faza 1 – okres międzypandemiczny: nie wykryto u człowieka żadnego nowego podtypu wirusa grypy,
  • Faza 2 – okres międzypandemiczny: nie wykryto u człowieka żadnego nowego podtypu wirusa grypy, ale podtyp wirusa grypy występujący u zwierząt powoduje poważne ryzyko choroby u człowieka,
  • Faza 3 - okres alarmu pandemicznego: zakażenie u ludzi nowym podtypem, lecz bez przenoszenia się choroby z człowieka na człowieka,
  • Faza 4 - okres alarmu pandemicznego: niewielkie skupisko(-a) o ograniczonym przenoszeniu się choroby z człowieka na człowieka. Rozprzestrzenianie się ma charakter ściśle lokalny, co świadczy o tym, że wirus nie jest dobrze przystosowany do człowieka,
  • Faza 5 - okres alarmu pandemicznego: większe skupisko(-a), lecz przenoszenie się choroby z człowieka na człowieka jest nadal lokalne, co świadczy o tym, że wirus coraz lepiej przystosowuje się do człowieka, ale może nie być jeszcze w pełni zdolny do przenoszenia się (znaczne ryzyko pandemii),
  • Faza 6 - okres pandemii: zwiększone i stałe przenoszenie się choroby wśród ogółu ludności. Kilka wybuchów epidemii w co najmniej jednym państwie poza UE przy przenoszeniu się choroby z człowieka na człowieka oraz rozprzestrzenianie się choroby na inne państwa.

Określenie obowiązków na szczeblu wspólnotowym i krajowym

Plan działania przedstawia szczegółowe obowiązki państw członkowskich, Komisji i ECDC podczas każdej fazy pandemii. Podejmowane działania operacyjne dotyczą:

  • planowania i koordynacji,
  • monitorowania i oceny,
  • zapobiegania i ograniczania rozprzestrzeniania,
  • reagowania systemu opieki zdrowotnej,
  • wymiany informacji między państwami członkowskimi i UE, informowania społeczeństwa.

KONTEKST

Ataki terrorystyczne, które miały miejsce w Stanach Zjednoczonych we wrześniu 2001 r., ukazały konieczność wzmocnienia polityki sanitarnej, planów działania kryzysowego i zasobów przeznaczonych do zapobiegania takim atakom i ograniczania ich skutków.

Epidemia SARS z 2003 r. jest kolejnym ważnym wydarzeniem w dziedzinie bezpieczeństwa sanitarnego, ponieważ wzbudziła wątpliwości co do skuteczności środków obrony przed chorobami zakaźnymi. Epidemia SARS pozwoliła sprawdzić w praktyce użyteczność koordynacji wprowadzonej przez Unię za pomocą systemu wczesnego ostrzegania i reagowania. Dzięki niemu państwa członkowskie informowane były o sytuacji i mogły się przygotować do zatrzymania rozprzestrzeniania się choroby.

W dwudziestym wieku miały miejsce także trzy pandemie grypy. W ostatnim czasie konieczne było przeprowadzenie oceny zagrożenia nową grypą po wystąpieniu zarażeń ptasią grypą w Azji i po rozprzestrzenianiu się jej na świecie. Chociaż nie jest możliwe przewidzenie momentu, w którym może wybuchnąć kolejna pandemia, to wiadomo, że jej skutki będą znaczne nie tylko w zakresie mobilizacji służb sanitarnych i socjalnych, ale także zakłóceń społecznych i ekonomicznych. Metodyczne planowanie gotowości i reakcji na szczeblu wspólnotowym i państw członkowskich może zmniejszyć rozmiary zagrożenia i jego konsekwencje.

Dlatego Komisja przyjęła dwa plany działania mające na celu przygotowanie Wspólnoty i państw członkowskich na stawienie czoła zagrożeniom dla zdrowia publicznego na szczeblu europejskim. Jeden z nich zakłada zwiększenie koordynacji europejskiej na wypadek sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego, określając ogólną strategię stosowaną dla różnych rodzajów zagrożeń zdrowia, zarówno przewidywanych (takich jak pandemia grypy), jak i nieprzewidywanych (np. epidemia podobna do SARS). Drugi jest bardziej szczegółowy i dotyczy gotowości i planów reagowania w przypadku pandemii grypy.

AKTY POWIĄZANE

Konkluzje Rady z dnia 18 października 2005 r. w sprawie grypy ptasiej i pandemicznej [nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].

Rozporządzenie (WE) nr 851/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnie 2004 r. ustanawiające Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób [Dz.U. L 142 z 30.4.2004].

Commission working document on Community Influenza Pandemic Preparedness and Response Planning [COM(2004)201 final - Not published in the Official Journal] (Dokument roboczy Komisji z dnia 26 marca 2004 r. w sprawie planu gotowości i reagowania na pandemię grypy [COM(2004)201 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Decyzja Komisji 2000/57/WE z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie systemu wczesnego ostrzegania i reagowania w celu zapobiegania i kontroli chorób zakaźnych na mocy decyzji nr 2119/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [Dz.U. L 21 z 26.1.2000].

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2006

Zobacz także

  • Dodatkowe informacje można znaleźć na stronie Zdrowie publiczne (EN) Komisji Europejskiej
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony