EUROPA

STRESZCZENIE

Celem białej księgi jest określenie zintegrowanego podejścia mającego na celu przyczynienie się do zmniejszenia występowania chorób wynikających z nieprawidłowego odżywiania, nadwagi i otyłości.

Komisja, aby zająć się tą istotną kwestią zdrowia publicznego, opowiada się za całościową integracją działań w zakresie żywności i konsumenta oraz sportu, edukacji i transportu. Kluczowe znaczenie ma zwrócenie uwagi na społeczno-ekonomiczny wymiar zagadnienia, ponieważ problem otyłości występuje częściej wśród przedstawicieli niższych grup społeczno-ekonomicznych. Według Komisji działania wspólnotowe mające na celu zwalczanie otyłości muszą opierać się na czterech filarach:

• znacznym zmniejszeniu zagrożeń dla zdrowia (nieodpowiedni sposób odżywiania, ograniczona aktywność fizyczna),
• przekrojowym podejściu: działania mają funkcjonować w obszarach polityki rządowej na różnych szczeblach przy zastosowaniu szeregu odpowiednich instrumentów, łącznie z ustawodawstwem, partnerstwami publiczno-prywatnymi i dialogiem ze społeczeństwem obywatelskim,
• podjęciu działań przez podmioty prywatne, takie jak przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego, przez społeczeństwo obywatelskie oraz podmioty na poziomie lokalnym,
• systematyczne monitorowanie i nadzór tych działań w celu dokonania oceny na temat tego, co funkcjonuje sprawnie.

Podejście partnerskie

Komisja promuje takie inicjatywy jak platforma działania UE na rzecz właściwego sposobu odżywiania, aktywności fizycznej i zdrowia, która zaczęła funkcjonować w marcu 2005 r. W ciągu dwóch lat członkowie platformy zapoczątkowali ponad 200 inicjatyw na rzecz właściwego sposobu odżywiania i aktywności fizycznej w UE. Ponadto w realizacji celu, jakim jest stworzenie jasnego i wiarygodnego systemu monitorowania zobowiązań oraz lokalnego podejścia w tworzeniu podstaw dla działań, widać postępy.

Jednym z kluczy do sukcesu strategii jest zaangażowanie lokalnych zainteresowanych stron (stowarzyszeń, MŚP). W celu rozwijania dynamiki grupowej istotne jest tworzenie for, które mogą zapewnić łączność jak największej liczby podmiotów na wszystkich szczeblach. Władzom krajowym przypisana zostałaby rola koordynacyjna, aby zapewniać podejmowanie działań w ramach kwestii zdrowia publicznego. Państwa członkowskie mają także za zadanie zaangażować media do opracowania wspólnych treści i kampanii.

Aby zachęcać do wymiany praktyk i poprawić łączność z rządami, Komisja powoła grupę wysokiego szczebla do spraw zdrowia, odżywiania i aktywności fizycznej. Celem grupy będzie zapewnienie między państwami członkowskimi wymiany koncepcji polityki i dobrych praktyk obejmujących wszystkie polityki rządowe. Platforma ułatwi komunikację między różnymi sektorami, a rola europejskiej sieci poświęconej odżywianiu zwiększy się w celu wspierania prac grupy.

Lepiej poinformowani konsumenci

Preferencje jednostki związane z nawykami żywieniowymi i trybem życia są często kształtowane przez otaczające środowisko. Komisja proponuje rozważenie trzech zagadnień:

• poprawa informacji przeznaczonej dla konsumentów, zwłaszcza poprzez oznaczanie wartości odżywczej. Komisja przeprowadza obecnie przegląd ustawodawstwa z tego zakresu. Inny aspekt związany z informacją dla konsumentów dotyczy uregulowań na temat oświadczeń stosowanych przez producentów dotyczących ich produktów, których celem jest zapewnienie rzetelności danych naukowych i żywieniowych przekazywanych przez producentów,
• promowania kodeksów postępowania w zakresie reklamy i marketingu, których treści wpływają na sposób odżywiania, szczególnie w przypadku dzieci,
• tworzenia, we współpracy z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, kampanii informacyjnych i edukacyjnych (związanych z nieprawidłowym odżywianiem, nadwagą), skierowanych do najbardziej narażonych grup.

Dostępność zdrowych produktów spożywczych

Aby zrealizować cele w dziedzinie zdrowia publicznego, Komisja może wykorzystać wspólną politykę rolną (WPR). Jednym z tych narzędzi jest reforma wspólnej organizacji rynku (CMO) dla owoców i warzyw: Komisja będzie proponować wykorzystanie nadwyżek produkcji przez publiczne instytucje oświatowe i ośrodki wypoczynkowe dla dzieci. Dzięki reformie CMO Komisja dysponuje innymi narzędziami promocyjnymi, takimi jak realizacja kampanii kierowanych do młodych konsumentów czy opracowanie projektu promującego spożywanie owoców w szkole współfinansowanego przez UE.

Wspieranie aktywności fizycznej

Przez pojęcie aktywności fizycznej Komisja rozumie całą gamę aktywności, od sportów zorganizowanych do „aktywnej drogi do szkoły i pracy”, i pragnie, aby państwa członkowskie i UE podejmowały dynamiczne działania w tej dziedzinie, w tym działania na rzecz zrównoważonego transportu miejskiego.

Grupy i środowiska priorytetowe

Przypadków nadwagi jest coraz więcej wśród dzieci, zwłaszcza pochodzących z niższych grup społeczno-ekonomicznych. Jednak dowody skuteczności działań edukacyjnych na temat żywienia i aktywności fizycznej skoncentrowanych lokalnie i skierowanych do najmłodszych (0–12 lat) są już widoczne. Edukacja zdrowotna i fizyczna znajdują się wśród priorytetów nowego programu uczenia się przez całe życie (2007–2013).

Rola badań naukowych

Ponieważ badania naukowe odgrywają ważną rolę w przeciwdziałaniu otyłości, Komisja pragnie poszerzyć wiedzę na temat czynników wpływających na wybór żywności, zwłaszcza poprzez obszar zdrowia i żywności 7. programu ramowego UE w zakresie badań.

Monitorowanie

Komisja postanowiła zintensyfikować monitorowanie działań w zakresie danych dotyczących otyłości i nadwagi na trzech kluczowych poziomach:

• na poziomie ogólnym, aby zapewnić istnienie spójnych, porównywalnych danych dotyczących wskaźników postępu w ramach wskaźników zdrowia Wspólnoty Europejskiej (ECHI) związanych ze sposobem odżywiania i aktywnością fizyczną,
• na poziomie państw członkowskich, aby umożliwić ocenę podejmowanych działań i wywieranych przez nie skutków,
• na poziomie poszczególnych programów.

Niemniej jednak Komisja pragnie podkreślić, że szeroka gama proponowanych działań ma na celu uzupełnienie i wspieranie działań podejmowanych przez państwa członkowskie.

Zaangażowanie podmiotów prywatnych

Podmioty prywatne mogą odegrać istotną rolę w promowaniu zdrowego sposobu odżywiania wśród konsumentów na przykład poprzez:

• promowanie zdrowej żywności, czyniąc ją łatwiej dostępną i przystępną cenowo: przemysł spożywczy odgrywa istotną rolę w zakresie zmiany składu środków spożywczych (zawartości soli, tłuszczów i cukrów),
• informowanie konsumentów, sprzedawców detalicznych i przedsiębiorstwa oraz przyczynianie się do rozwijania dobrowolnych inicjatyw krajowych,
• zachęcanie do aktywności fizycznej: organizacje sportowe mogą współpracować z grupami zdrowia publicznego w celu rozwijania kampanii reklamowych i marketingowych promujących aktywność fizyczną,
• koncentrowanie się na grupach priorytetowych: ustanawianie partnerstw podejmowanych w sposób niekomercyjny między szkołami i podmiotami prywatnymi. Dobrą inicjatywą byłoby wspieranie przez przedsiębiorstwa zdrowego trybu życia wśród pracowników w miejscu pracy,
• wzorowanie się na dobrych i najlepszych praktykach, które okazały się skuteczne, zwłaszcza praktykach organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w dziedzinie zdrowia publicznego, młodzieży i sportu.

Współpraca międzynarodowa

Obecnie Komisja współpracuje ze Światową Organizacją Zdrowia (EN) (ES) (FR) (WHO) nad opracowaniem systemu kontroli odżywiania i aktywności fizycznej dla UE-27 w ramach działań wynikających z przyjęcia w Stambule dnia 16 listopada 2006 r. Europejskiej karty przeciwdziałania otyłości.