EUROPA

ΣΥΝΟΨΗ

Με γνώμονα την υλοποίηση της ΚΑλΠ, το ΕΤΑ μπορεί να χορηγήσει χρηματοδοτική στήριξη για την επίτευξη των εξής οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων:

• διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των αλιευτικών δραστηριοτήτων και της βιώσιμης εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων·
• μείωση των πιέσεων που ασκούνται στα αλιευτικά αποθέματα, με εξισορρόπηση της αλιευτικής ικανότητας του κοινοτικού στόλου και των διαθέσιμων θαλάσσιων πόρων·
• προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης της αλιείας εσωτερικών υδάτων·
• ενίσχυση της ανάπτυξης οικονομικώς βιώσιμων επιχειρήσεων στον τομέα της αλιείας, καθώς και της ανταγωνιστικότητας των δομών εκμετάλλευσης των πόρων·
• προώθηση της διατήρησης και της προστασίας του περιβάλλοντος και των θαλάσσιων πόρων·
• προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις περιοχές εκείνες όπου αναπτύσσονται δραστηριότητες στον τομέα της αλιείας·
• προώθηση της ισότητας μεταξύ των ανδρών και των γυναικών που απασχολούνται στον τομέα της αλιείας.

Άξονες προτεραιότητας

Για το ΕΤΑ προβλέπονται πέντε άξονες προτεραιότητας:

• μέτρα για την προσαρμογή του κοινοτικού αλιευτικού στόλου:
  Θα διατίθεται οικονομική ενίσχυση στους αλιείς και ιδιοκτήτες αλιευτικών σκαφών που ζημιώνονται από τα μέτρα καταπολέμησης της υπερεκμετάλλευσης των πόρων ή για την προστασία της δημόσιας υγείας, για την προσωρινή ή οριστική απόσυρση αλιευτικών σκαφών και για την επαγγελματική κατάρτιση, τον επαγγελματικό επαναπροσανατολισμό ή την πρόωρη συνταξιοδότηση των αλιέων. Σε περίπτωση οριστικής απόσυρσης σκαφών, εξαιρουμένων όσων προορίζονται για διάλυση, τα σκάφη είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου σε δραστηριότητες εκτός της αλιείας ή για την κατασκευή τεχνητών υφάλων. Το ΕΤΑ μπορεί να συμβάλει σε βελτιώσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας, την ποιότητα των προϊόντων, την ενεργειακή απόδοση και την επιλεκτικότητα των αλιευτικών εργαλείων. Μπορεί επίσης να συμμετάσχει στην αντικατάσταση των μηχανών, σε μη ανανεώσιμες αποζημιώσεις στους αλιείς που υφίστανται τις συνέπειες λόγω οριστικής παύσης των αλιευτικών δραστηριοτήτων και σε πριμοδοτήσεις προς νέους αλιείς που επιθυμούν να αγοράσουν το πρώτο τους αλιευτικό σκάφος. Εντούτοις, οι οικονομικές ενισχύσεις δεν δύνανται να οδηγούν σε αύξηση της αλιευτικής ικανότητας ή της ισχύος της μηχανής του σκάφους·
• υδατοκαλλιέργεια, αλιεία εσωτερικών υδάτων, μετατροπή και εμπορία:
  Το ΕΤΑ θα στηρίξει την απόκτηση και τη χρήση εξοπλισμού και τεχνικών που αποσκοπούν στη μείωση των επιπτώσεων της αλιευτικής παραγωγής στο περιβάλλον και στη βελτίωση των συνθηκών σε θέματα υγιεινής, σε θέματα υγείας του ανθρώπου ή των αλιευμάτων και της ποιότητας των προϊόντων. Οι ενισχύσεις θα χορηγούνται κυρίως στις μικρές και μικρομεσαίες καθώς και σε μερικές μεγάλες επιχειρήσεις. Προτεραιότητα ωστόσο θα δοθεί στις μικρές και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις·
• συλλογικές δράσεις:
  Επιλέξιμα για ενίσχυση θα είναι τα έργα που συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη ή στη διατήρηση των πόρων, στη βελτίωση των υπηρεσιών που προσφέρουν οι αλιευτικοί λιμένες, στην ενίσχυση της αγοράς αλιευτικών προϊόντων ή στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ επιστημόνων και επαγγελματιών του τομέα της αλιείας·
• βιώσιμη ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών που εξαρτώνται από την αλιεία:
  Το ΕΤΑ θα υποστηρίξει τα μέτρα και τις πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στη διαφοροποίηση και στην ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία και οι οποίες επηρεάζονται από τη μείωση των αλιευτικών δραστηριοτήτων·
• τεχνική βοήθεια:
  Το ΕΤΑ μπορεί να χρηματοδοτήσει τις δράσεις προετοιμασίας, παρακολούθησης, διοικητικής και τεχνικής στήριξης, αξιολόγησης, δημοσιονομικού και άλλου ελέγχου, που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή του προτεινόμενου κανονισμού.

Προγραμματισμός*

Ένας από τους βασικούς στόχους του ΕΤΑ είναι η απλοποίηση της κατανομής και της διαχείρισης των κονδυλίων. Για να τους χορηγηθεί ενίσχυση από το ΕΤΑ, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν στην Επιτροπή ένα στρατηγικό και ένα επιχειρησιακό σχέδιο.

Τα εθνικά στρατηγικά σχέδια πρέπει να αναφέρουν τους εθνικούς στόχους και προτεραιότητες για την εφαρμογή της ΚΑλΠ. Η Επιτροπή θα διοργανώσει συζήτηση με τα κράτη μέλη πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2011 με στόχο την αξιολόγηση της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή των στρατηγικών σχεδίων, με βάση στοιχεία που θα έχουν προηγουμένως κοινοποιήσει τα κράτη μέλη.

Τα εθνικά στρατηγικά σχέδια θα αποτελέσουν τη βάση για την κατάρτιση επιχειρησιακών σχεδίων με στόχο την εφαρμογή των πολιτικών και των προτεραιοτήτων που θα συγχρηματοδοτηθούν από το ΕΤΑ. Η Επιτροπή θα εγκρίνει με την έκδοση απόφασης τα εν λόγω επιχειρησιακά σχέδια αφού επιβεβαιώσει ότι είναι σύμφωνα με τους στόχους του ΕΤΑ. Σε περίπτωση που αυτό κριθεί αναγκαίο, μπορεί να ζητήσει την προσαρμογή ενός επιχειρησιακού σχεδίου.

Τα επιχειρησιακά σχέδια θα αξιολογηθούν σε τρία στάδια. Τα κράτη μέλη είναι αρμόδια τόσο για τις εκ των προτέρων όσο και για τις ενδιάμεσες αξιολογήσεις, ενώ η Επιτροπή είναι αρμόδια για την τελική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας. Το μέρος του προϋπολογισμού που προορίζεται για την τεχνική βοήθεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση αυτών των αξιολογήσεων.

Αρμοδιότητες

Ο κανονισμός καθορίζει τις αρμοδιότητες των κρατών μελών και της Επιτροπής όσον αφορά το ΕΤΑ. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη οφείλουν να ενημερώνουν το ευρύ κοινό, τους εν δυνάμει δικαιούχους και τους οικείους φορείς όσον αφορά τις δυνατότητες που προσφέρει το ΕΤΑ, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η διαφάνεια των παρεμβάσεων του Ταμείου και να αναδεικνύεται ο ρόλος της Κοινότητας.

Δημοσιονομικό πλαίσιο

Το ΕΤΑ διαθέτει 3.849 εκατ. ευρώ για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Για τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Επιτροπή προτείνει να διατίθεται ετησίως συνολικό ποσό 538-556 εκατ. ευρώ στα 25 κράτη μέλη.

Τα ποσά θα κατανεμηθούν μεταξύ των κρατών μελών ανάλογα με τη σημασία του κλάδου της αλιείας, τον αριθμό των ατόμων που απασχολούνται στον τομέα αυτό και τις αναπροσαρμογές που κρίνονται απαραίτητες για την αλιεία και για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων.

Με εξαίρεση ορισμένες δαπάνες που αναλαμβάνει η Επιτροπή, οι οποίες καλύπτονται σε ποσοστό 100% από το ΕΤΑ, η μέγιστη συμβολή του ΕΤΑ υπολογίζεται πάντοτε σε σχέση με το σύνολο των δημόσιων δαπανών. Η συμβολή του ΕΤΑ ποικίλλει ανάλογα με τους άξονες προτεραιότητας και είναι πιο υψηλή στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες και στα νέα κράτη μέλη, δηλαδή στις περιφέρειες που εμπίπτουν στον νέο στόχο «Σύγκλιση» στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων. Εξάλλου, η ένταση της δημόσιας ενίσχυσης που εγκρίνεται ανά χρηματοδοτούμενη ενέργεια ποικίλλει με βάση τις ίδιες παραμέτρους (βλ. το παράρτημα II του κανονισμού).

Στον κανονισμό καθορίζονται οι κανόνες που αφορούν θέματα επιλεξιμότητας των δαπανών (άρθρο 55), χρηματοοικονομικής διαχείρισης, δημοσιονομικών διορθώσεων, δημοσιονομικών δεσμεύσεων και επιστροφών. Επίσης, βάσει του ίδιου κανονισμού, προβλέπεται και η σύσταση επιτροπής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας η οποία θα επικουρεί την Επιτροπή στη διαχείριση του ΕΤΑ.

Διαχείριση, παρακολούθηση και έλεγχος

Κάθε κράτος μέλος, προκειμένου να είναι σε θέση να απευθύνει αιτήσεις πληρωμής, οφείλει να ορίσει:

• μια αρχή διαχείρισης του προγράμματος που θα επιλέγει και θα παρακολουθεί τις χρηματοδοτούμενες ενέργειες·
• μια αρχή πιστοποίησης που θα ελέγχει εάν οι δαπάνες είναι σύμφωνες με τους κοινοτικούς κανόνες·
• μια ελεγκτική αρχή, που θα ελέγχει την ορθή λειτουργία των αρχών διαχείρισης και πιστοποίησης·
• μια επιτροπή παρακολούθησης, στην οποία θα συμμετέχει εκπρόσωπος της Επιτροπής σε συμβουλευτική βάση και θα αξιολογεί την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την επίτευξη των στόχων του επιχειρησιακού προγράμματος.

Οι αρχές διαχείρισης οφείλουν να υποβάλλουν ετησίως έκθεση στην Επιτροπή, η οποία θα διατυπώνει ακολούθως τις παρατηρήσεις της επί των εκθέσεων αυτών. Η Επιτροπή συνοψίζει τις προαναφερόμενες εκθέσεις στην ετήσια έκθεσή της, την οποία διαβιβάζει στη συνέχεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. Τα κράτη μέλη οφείλουν επίσης να υποβάλουν τελική έκθεση όσον αφορά την εκτέλεση του επιχειρησιακού προγράμματος πριν από τις 31 Μαρτίου 2017.

Πλαίσιο

Το ΕΤΑ είναι το νέο μέσο προγραμματισμού για την αλιεία στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013, που αντικαθιστά το Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ).

Από την 1η Ιανουαρίου 2007, ο παρών κανονισμός καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1263/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, βάσει του οποίου θεσπίστηκε το ΧΜΠΑ, καθώς και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, για τον καθορισμό των λεπτομερών κανόνων και ρυθμίσεων σχετικά με την κοινοτική διαρθρωτική βοήθεια στον τομέα της αλιείας.

Όπως και τα άλλα ευρωπαϊκά ταμεία, το ΕΤΑ θα διέπεται από τις αρχές στις οποίες βασίζεται η νέα προσέγγιση, όπως η απλοποίηση, η διαφάνεια, ο στρατηγικός σχεδιασμός και η αυξημένη ευθύνη των κρατών μελών σε ό,τι αφορά την επιλογή και τη χρήση των ταμείων. Το ΕΤΑ θα είναι το ενιαίο χρηματοδοτικό μέσο για τις δαπάνες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της ΚΑλΠ αντί για τις τέσσερις θέσεις του προϋπολογισμού που υφίστανται σήμερα.