RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Plan działania na rzecz różnorodności biologicznej

Archiwa

Komisja ustanawia plan działań zawierający cele związane z zahamowaniem utraty bioróżnorodności oraz środki umożliwiające osiągnięcie tych celów do 2010 r. Ten plan działań jest oparty na ocenie utraty różnorodności biologicznej w Europie i na całym świecie oraz na środkach już podjętych przez Unię Europejską w celu rozwiązania tego problemu.

AKT

Komunikat Komisji z dnia 22 maja 2006 r. „Zatrzymanie procesu utraty różnorodności biologicznej do roku 2010 i w przyszłości – Utrzymanie usług ekosystemowych na rzecz dobrobytu człowieka” [COM(2006) 216 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

STRESZCZENIE

Komisja opracowała plan działań mających na celu zachowanie różnorodności biologicznej i zatrzymanie jej utraty * w granicach Unii Europejskiej (UE) i na poziomie międzynarodowym.

Zatrzymanie niszczenia ekosystemów * jest istotnie kwestią pilną, umożliwiającą ochronę przyszłości natury ze względu na jej wartość jako takiej (wartości rekreacyjne i kulturalne) oraz na usługi, które zapewnia (usługi ekosystemowe *). Usługi te mają zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności, wzrostu i zatrudnienia oraz poprawy warunków życia na całym świecie.

Niniejszy plan działania określa dziesięć priorytetowych celów działań podzielony na cztery obszary polityki UE (różnorodność biologiczna w UE, różnorodność biologiczna na świecie, bioróżnorodność i zmiany klimatyczne oraz podstawy wiedzy). Plan określa także cztery kluczowe działania wspierające (finansowanie, podejmowanie decyzji, tworzenie partnerstw i edukacja, podnoszenie świadomości i uczestnictwo obywateli) oraz działania dotyczące kontroli, oceny i przeglądu. Adresatem planu działania jest zarówno UE, jak i państwa członkowskie. Odpowiednie środki powinny zostać podjęte do 2010 r. i ich realizacja będzie kontynuowana również po tej dacie.

Różnorodność biologiczna w Unii Europejskiej

Plan działania przewiduje zachowanie ważnych siedlisk i gatunków w Unii Europejskiej. Osiągnięcie tego celu wymaga lepszej realizacji programu Natura 2000 (wyznaczanie obszarów chronionych i zarządzanie nimi, spójność i łączenie sieci), przywracania najbardziej zagrożonych gatunków, jak również środków ochronnych w obszarach najbardziej oddalonych.

Zrównoważona ochrona różnorodności biologicznej wykracza poza program Natura 2000 i ochronę zagrożonych gatunków. Z tego względu plan działania ma na celu zachowanie i odtwarzanie różnorodności biologicznej oraz usług ekosystemowych na pozostałych obszarach wiejskich w UE, a działania te będą prowadzone w określony sposób. Chodzi przede wszystkim o jak najlepsze wykorzystanie postanowień Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) w celu ochrony gruntów rolnych o wysokiej wartości przyrodniczej oraz ochrony lasów.

W tym samym duchu plan działania przewiduje zachowanie i odtwarzanie różnorodności biologicznej oraz usług ekosystemowych na pozostałych obszarach morskich UE. Chodzi tu o odbudowę zasobów ryb, ograniczenie wpływu na pozostałe gatunki i siedliska morskie, w szczególności w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa.

Zwiększenie zgodności rozwoju regionalnego i terytorialnego z różnorodnością biologiczną w UE jest kolejnym priorytetem planu działania, w szczególności poprzez lepsze planowanie na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, które w większym stopniu uwzględnia różnorodność biologiczną (oceny oddziaływania na środowisko, projekty finansowane ze środków UE, partnerstwa między podmiotami odpowiedzialnymi za planowanie i rozwój).

Plan działania ma również na celu znaczne zmniejszenie wpływu inwazyjnych gatunków obcych i obcych genotypów na różnorodność biologiczną w Unii Europejskiej. Powinna zostać rozważona kompleksowa strategia w tej dziedzinie w połączeniu ze szczególnymi środkami, takimi jak system wczesnego ostrzegania.

UE i różnorodność biologiczna na świecie

W celu istotnego zwiększenia skuteczności międzynarodowych reguł działania w zakresie różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych plan sugeruje skoncentrowanie się na skuteczniejszym wdrażaniu Konwencji o różnorodności biologicznej i związanych z nią umów.

Plan działania zakłada ponadto istotne zwiększenie wsparcia dla różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych w ramach pomocy zewnętrznej udzielanej przez UE w dziedzinie finansów oraz w ramach programów sektorowych i geograficznych.

Należy również w trybie pilnym zmniejszyć wpływ handlu międzynarodowego na różnorodność biologiczną i usługi ekosystemowe na świecie, zwłaszcza w celu ograniczenia wycinania lasów tropikalnych.

Należy zapewnić większą spójność pomiędzy trzema obszarami: zarządzaniem, handlem i współpracą na rzecz rozwoju. Ponadto należy koniecznie przedsięwziąć środki w krajach i terytoriach zamorskich państw członkowskich w celu zapewnienia wiarygodności działań europejskich.

Różnorodność biologiczna i zmiany klimatyczne

Plan działania podkreśla potencjalny udział różnorodności biologicznej w ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych w atmosferze poprzez mechanizm wychwytywania dwutlenku węgla. Podkreśla się także wpływ zmian klimatycznych na różnorodność biologiczną: z tego powodu plan działania podkreśla wagę ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w celu obniżenia przyszłych zagrożeń różnorodności biologicznej. Plan przewiduje również wspieranie przystosowywania różnorodności biologicznej do zmian klimatycznych poprzez zapewnienie spójności sieci Natura 2000 i minimalizowanie ewentualnych szkód w dziedzinie różnorodności biologicznej związanych z ograniczaniem zmian klimatycznych.

Podstawy wiedzy

W swoim planie działania Komisja uważa za niezbędne istotne wzmocnienie podstaw wiedzy w celu ochrony i zrównoważonego korzystania z różnorodności biologicznej w UE i na świecie. Wymaga to w szczególności wzmocnienia Europejskiej Przestrzeni Badawczej, infrastruktury badawczej, komunikacji i interoperacyjności danych oraz zorganizowania niezależnego doradztwa naukowego i naukowego wokół polityków. Komisja planuje w związku z tym ustanowienie mechanizmu umożliwiającego zbieranie opinii naukowych.

Skuteczne ramy wspierania planu działań

W celu zapewnienia realizacji celów określonych w planie działań Komisja określiła cztery główne środki wsparcia, które należy ustanowić:

  • zapewnienie odpowiedniego finansowania poprzez instrumenty wspólnotowe dostępne w ramach perspektywy finansowej na lata 2007–2013,
  • wzmocnienie procesu decyzyjnego UE, w szczególności w dziedzinie koordynacji i komplementarności pomiędzy szczeblami europejskim, krajowym i regionalnym, z uwzględnieniem różnorodności biologicznej oraz kosztów ochrony środowiska,
  • ustanowienie partnerstwa między władzami publicznymi, sektorami finansowymi, edukacyjnych i prywatnymi (w tym z właścicielami i specjalistami w dziedzinie ochrony środowiska),
  • poprawa edukacji, zwiększanie świadomości i udziału społeczeństwa.

Długoterminowa wizja dotycząca różnorodności biologicznej

Oprócz celów na 2010 r. określonych przez plan działań Komisja proponuje debatę na temat długoterminowej wizji różnorodności biologicznej oraz ram politycznych. Zgodnie z tym podejściem w opracowywaniu i wdrażaniu polityk wspólnotowych powinna być uwzględniana współzależność człowieka i przyrody, podobnie jak potrzeba osiągnięcia nowej równowagi między rozwojem gospodarczym i społecznym a ochroną świata przyrody.

Potrzeba ochrony bioróżnorodności

Różnorodność biologiczna musi być chroniona z powodów należących do dwóch kategorii:

  • wartość natury jako takiej: natura jest źródłem przyjemności i inspiracji i stanowi podstawę dla wielu zajęć rekreacyjnych, turystyki i kultury,
  • zapewniane przez naturę usługi ekosystemowe: natura dostarcza składników niezbędnych dla naszego życia i naszego dobrostanu (żywność, leki, woda, powietrze itp.). Ludzka pomysłowość i technologia mogą zastąpić usługi naturalne tylko do pewnego poziomu.

Komisja podkreśla alarmujące tempo degradacji siedlisk i wymierania gatunków. Komisja rozpoznaje następujące zagrożenia dla różnorodności biologicznej:

  • zmiany przeznaczenia gruntów, które prowadzą do rozdrobnienia, degradacji i niszczenia siedlisk. Ta zmiana sposobu użytkowania wynika głównie ze wzrostu liczby ludności i rosnącego spożycia na głowę (oddziaływanie tych dwóch czynników będzie znaczniejsze w przyszłości i będzie wywoływać większą presję),
  • zmiany klimatyczne, która niszczą niektóre siedliska i niektóre organizmy, zaburzają cykl reprodukcyjny, zmuszają do migracji organizmy zdolne do przemieszczania się itp.,
  • Inne ważne czynniki obejmują nadmierną eksploatację zasobów biologicznych, rozprzestrzenianie się obcych gatunków inwazyjnych, zanieczyszczanie naturalnych ekosystemów i siedlisk, globalizację, która zwiększa presję ze względu na handel, a także złe rządy (nieuznawanie wartości ekonomicznej naturalnego kapitału i usług ekosystemowych).

Ochrona różnorodności biologicznej jest kluczowym celem Strategii zrównoważonego rozwoju i 6. programu działań w dziedzinie środowiska.

Ponadto UE przyjęła już środki w sprawie różnorodność biologicznej:

  • we wspólnotowej polityce ochrony środowiska: strategia i wspólnotowe plany działań na rzecz różnorodności biologicznej stanowią ogólne ramy działania na rzecz różnorodności biologicznej. Ponadto dyrektywy „ptasia” i „siedliskowa” powołały do życia sieć „Natura 2000” mającą na celu ochronę siedlisk i gatunków. Inne przepisy szczegółowe mają na celu ochronę gatunków dzikiej fauny i flory,
  • w innych politykach wewnętrznych UE: różnorodność biologiczna jest czynnikiem uwzględnianym w polityce rolnej (reforma wspólnej polityki rolnej z 2003 r., rozporządzenie z 2005 r. w sprawie rozwoju obszarów wiejskich), polityce regionalnej (ocenach wpływu (SK) (SL) (FI) i ocenach strategicznych) oraz w polityce rybołówstwa (reforma wspólnej polityki rybołówstwa),
  • w polityce zagranicznej UE: Wspólnota i państwa członkowskie są stronami wielu konwencji międzynarodowych dotyczących różnorodności biologicznej, ale realizacja tych konwencji powinna zostać wzmocniona. Komisja zauważa również potrzebę zwiększenia udziału w finansowaniu projektów rozwoju różnorodności biologicznej i podtrzymywania kwestii różnorodności biologicznej w pomocy dla krajów trzecich.

Cele i środki wsparcia określone w planie działania są oparte o szerokie konsultacje z ekspertami i ogółem społeczeństwa.

Pojęcia kluczowe stosowane w akcie
  • Różnorodność biologiczna: wszystkie gatunki, ekosystemy i całe dziedzictwo genetyczne. Różnorodność biologiczna jest określana przez różnorodność i zmienność wymienionych składników.
  • Ekosystem: autonomiczny system składający się z jednego lub więcej siedlisk i żyjących w nim gatunków. Jest one regulowany przez wzajemne oddziaływanie między jego składnikami.
  • Usługi ekosystemowe: wszystkie usługi świadczone przez ekosystemy, w tym produkcja żywności, paliw, włókien oraz substancji leczniczych, zapewnienie równowagi obiegu wody, regulacja warunków klimatycznych i zanieczyszczenia powietrza, utrzymanie żyzności gleby oraz obiegu składników odżywczych.

AKTY POWIĄZANE

Komunikat Komisji z dnia 3 czerwca 2011 r., „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny – unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.” [COM(2011) 244 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony