EUROPA

STRESZCZENIE

Na mocy niniejszej dyrektywy ustanowione zostają wspólne minimalne zasady dla państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) dotyczące prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym oraz w postępowaniu służącym wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania. Dyrektywa przyczynia się do odpowiedniego funkcjonowania współpracy sądowej w UE poprzez ułatwianie wzajemnego uznawania orzeczeń sadowych w sprawach karnych. Celem dyrektywy jest również zwiększenie ochrony praw jednostki przez ustanowienie minimalnych standardów w zakresie prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz prawa do obrony zagwarantowanych na mocy Europejskiej konwencji praw człowieka i podstawowych wolności oraz Karty praw podstawowych UE.

Prawo do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego

Prawo do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego musi być zapewnione osobom, które nie mówią w języku danego postępowania lub go nie rozumieją. Prawo to należy zagwarantować od chwili, gdy osoby te zostaną poinformowane, że są one podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa do czasu zakończenia postępowania, w tym wydania wyroku lub rozpatrzenia wszelkich odwołań. W przypadku drobnych przestępstw, gdy kary są nakładane przez organ inny niż sąd właściwy w sprawach karnych (np. policję po przeprowadzeniu kontroli drogowej), prawo do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego będzie przysługiwało jedynie w postępowaniu przed tym sądem w wyniku odwołania.

Ponadto państwa członkowskie zobowiązane są zapewnić takim osobom dostępność tłumaczenia ustnego kontaktów z obrońcą związanych bezpośrednio z jakimkolwiek przesłuchaniem lub składaniem wyjaśnień podczas postępowania lub ze złożeniem odwołania. Państwa członkowskie muszą zapewnić mechanizm sprawdzający, czy potrzebna jest pomoc tłumacza ustnego.

Państwa członkowskie muszą ponadto zapewnić podejrzanym lub oskarżonym w rozsądnym terminie tłumaczenie pisemne wszystkich istotnych dokumentów, tzn.:

• orzeczenia o pozbawieniu danej osoby wolności,
• zarzutu lub aktu oskarżenia,
• wyroku.

W zależności od przypadku właściwe organy mogą zdecydować o przetłumaczeniu wszelkich innych dokumentów. Podejrzani, oskarżeni lub ich obrońcy mogą również złożyć wniosek o przetłumaczenie innych istotnych dokumentów. W drodze wyjątku od zasad ogólnych, zamiast tłumaczenia pisemnego można przedstawić tłumaczenie ustne lub streszczenie ustne istotnych dokumentów, pod warunkiem że takie tłumaczenie ustne lub streszczenie ustne pozostaje bez uszczerbku dla rzetelności postępowania.

Podobnie w postępowaniu służącym wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania właściwe organy muszą zapewnić w razie potrzeby osobom objętym tym postępowaniem tłumaczenie ustne i tłumaczenie pisemne nakazu.

Podejrzani lub oskarżeni muszą mieć prawo do zakwestionowania stwierdzenia braku potrzeby tłumaczenia ustnego lub pisemnego. Osoby te muszą mieć ponadto prawo do złożenia skargi dotyczącej jakości zapewnionego tłumaczenia ustnego lub pisemnego, jeśli jest niewystarczająca do zagwarantowania rzetelności postępowania.

Jakość tłumaczenia ustnego i pisemnego

Państwa członkowskie zobowiązane są dopilnować, aby jakość tłumaczenia pisemnego i tłumaczenia ustnego była wystarczająca, osoby podejrzane lub oskarżone mogły zrozumieć zarzuty i dowody przeciwko nim oraz były w stanie wykonywać swoje prawo do obrony. W tym celu państwa członkowskie powinny podjąć konkretne działania i stworzyć rejestr lub rejestry niezależnych i odpowiednio wykwalifikowanych tłumaczy ustnych i pisemnych.

Koszty i prowadzenie rejestru

Niezależnie od wyniku postępowania karnego państwa członkowskie muszą ponieść koszty tłumaczenia ustnego i pisemnego zapewnionego podejrzanym lub oskarżonym.

Państwa członkowskie zobowiązane są do korzystania z procedury rejestracji zgodnie ze swoim prawem krajowym, aby odnotowywać przypadki, gdy osoba podejrzana lub oskarżona:

• była przesłuchiwana lub składała wyjaśnienia z udziałem tłumacza ustnego,
• skorzystała z zapewnionego jej tłumaczenia ustnego lub streszczenia ustnego istotnych dokumentów,
• zrzekła się prawa do tłumaczenia dokumentów.

Kontekst

30 listopada 2009 r. Rada przyjęła rezolucję dotyczącą harmonogramu działań mających na celu umocnienie praw procesowych podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniach karnych, w którym wezwano do przyjmowania środków dotyczących również prawa do tłumaczenia pisemnego i ustnego. Harmonogram ten został ujęty w programie sztokholmskim przyjętym dnia 10 grudnia 2009 r. Jednocześnie zwrócono się do Komisji o zbadanie dalszych kwestii minimalnych praw proceduralnych podejrzanych i oskarżonych, aby wspierać lepszą współpracę między państwami UE w tym obszarze.