RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Kompensata dla ofiar przestępstw

Na mocy niniejszej dyrektywy ustanowiony zostaje system współpracy w celu ułatwienia ofiarom przestępstw dostępu do kompensaty w sytuacjach transgranicznych. System ten działa na podstawie systemów państw członkowskich dotyczących kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy popełnionych na ich odpowiednich terytoriach.

AKT

Dyrektywa Rady 2004/80/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. odnosząca się do kompensaty dla ofiar przestępstw.

STRESZCZENIE

Ofiary przestępstw powinny być uprawnione do sprawiedliwej i odpowiedniej kompensaty za doznany uszczerbek, niezależnie od tego, w jakim miejscu w Unii Europejskiej (UE) przestępstwo zostało popełnione. Niniejsza dyrektywa przyczynia się do tego poprzez:

  • wymaganie, aby państwa członkowskie przewidywały w swoich przepisach krajowych system kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy popełnionych na ich terytoriach,
  • ustanowienie systemu ułatwiającego dostęp do kompensaty dla ofiar przestępstw w sytuacjach transgranicznych (możliwość złożenia wniosku w państwie członkowskim zamieszkania, wyznaczanie centralnych punktów kontaktowych w państwach członkowskich itd.).

Zagwarantowanie odpowiedniej kompensaty dla ofiar przestępstw w całej UE

Ofiary często napotykają trudności w uzyskaniu kompensaty, ponieważ sprawca nie posiada koniecznych środków finansowych lub ze względu na niemożność zidentyfikowania czy osądzenia sprawcy (możliwość uzyskania kompensaty od sprawcy została ujęta w decyzji ramowej w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym). Większość państw członkowskich zdaje sobie sprawę z tego faktu i wprowadziła już systemy kompensat finansowanych przez państwo. Między tymi systemami występują jednak znaczące różnice, co prowadzi do powstawania poważnych nierówności pod względem pełnego zabezpieczenia wszystkich obywateli UE i kwot kompensaty.

Po wejściu w życie niniejszej dyrektywy ofiary przestępstw będą mogły uzyskać kompensatę w sytuacjach transgranicznych i krajowych, bez względu na państwo zamieszkania ofiary lub państwo członkowskie, w którym zostało popełnione przestępstwo. Kwota kompensaty wypłacana indywidualnym ofiarom ustalana jest według uznania państwa członkowskiego, w którym przestępstwo zostało popełnione, ale musi być sprawiedliwa i odpowiednia.

Ułatwianie ofiarom dochodzenia kompensaty w sytuacjach transgranicznych

Na mocy niniejszej dyrektywy ustanowiony został system współpracy w celu ułatwienia ofiarom przestępstw dostępu do kompensaty w sytuacjach transgranicznych. System ten powinien działać na podstawie systemów państw członkowskich dotyczących kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy, popełnionych na ich odpowiednich terytoriach. Dlatego wszystkie państwa członkowskie muszą ustanowić mechanizm kompensaty oraz wprowadzić przepisy krajowe przewidujące system kompensaty dla ofiar do 1 lipca 2005 r.

Ustanowienie systemu kompensaty i wzmocnienie współpracy między państwami członkowskimi

Wszystkie państwa członkowskie muszą dopilnować, aby ich przepisy krajowe przewidywały istnienie systemu kompensaty dla ofiar umyślnych przestępstw z użyciem przemocy popełnionych na ich odpowiednich terytoriach, który gwarantuje sprawiedliwą i odpowiednią kompensatę dla ofiar.

Niniejsza dyrektywa ustanawia system współpracy między organami krajowymi w celu ułatwienia ofiarom przestępstw dostępu do kompensaty w sytuacjach transgranicznych. Ofiary przestępstw popełnionych poza państwem członkowskim, w którym mają stałe miejsce zamieszkania, mogą zwrócić się do organu w państwie członkowskim, w którym zamieszkują, (organu pomocniczego) o informacje na temat procedury składania wniosku o kompensatę. Organ w państwie członkowskim stałego miejsca zamieszkania ofiary przekazuje wniosek bezpośrednio do organu w państwie członkowskim, w którym popełnione zostało przestępstwo (organu orzekającego), który odpowiada za ocenę wniosku oraz wypłatę kompensaty.

Komisja wprowadziła standardowe formularze do przekazywania wniosków i orzeczeń dotyczących kompensat dla ofiar (zob. „Akty powiązane”).

Aby ułatwić wykonanie przepisów niniejszej dyrektywy, przewidziano w niej opracowanie i opublikowanie w Internecie podręcznika dla organów pomocniczych. W dyrektywie przewidziano ponadto utworzenie w każdym państwie członkowskim systemu centralnych punktów kontaktowych, aby ułatwić współpracę w sytuacjach transgranicznych. Dodatkowe informacje dostępne są na portalu Europejskiego Atlasu Sądowniczego w Sprawach Cywilnych.

Państwa członkowskie są zobowiązane wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia 1 stycznia 2006 r.

Nie później niż do dnia 1 stycznia 2009 r. Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy.

Kontekst

W 1999 r. Komisja przedstawiła komunikat w celu polepszenia sytuacji ofiar przestępstw w UE. Ponadto na posiedzeniu Rady Europejskiej w Tampere państwa członkowskie uznały potrzebę ustanowienia minimalnych norm ochrony ofiar przestępstw w UE. Dnia 15 marca 2001 r. Rada przyjęła decyzję ramową w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym. W decyzji ramowej zawarto przepisy dotyczące kompensaty od sprawcy, ale nie odniesiono się poza tym ogólnie do kwestii kompensaty ofiar przestępstw.

Następnie 28 września 2001 r. Komisja przedstawiła Zieloną księgę w sprawie kompensaty dla ofiar przestępstw, w której wskazano dwa główne obszary potencjalnych działań:

  • przyjęcie minimalnych norm odnośnie do kompensaty na szczeblu europejskim, zobowiązując w ten sposób państwa członkowskie do zagwarantowania ofiarom kompensat krajowych na stosownym poziomie,
  • przyjęcie środków ułatwiających praktyczny dostęp do kompensaty, bez względu na miejsce popełnienia przestępstwa w UE.

Niniejsza dyrektywa jest następstwem tej zielonej księgi. Po atakach terrorystycznych w Madrycie w marcu 2004 r. Komisja wezwała do przyjęcia dyrektywy przed dniem 1 maja 2004 r. w swojej deklaracji w sprawie zwalczania terroryzmu.

ODNIESIENIA

Akt Wejście w życie Termin transpozycji przez państwa członkowskie Dziennik Urzędowy
Dyrektywa 2004/80/WE

26.8.2004

1.1.2006

Dz.U. L 261 z 6.8.2004.

AKTY POWIĄZANE

Sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 20 kwietnia 2009 r. w sprawie stosowania dyrektywy Rady 2004/80/WE odnoszącej się do kompensaty dla ofiar przestępstw [COM(2009) 170 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].
W niniejszym sprawozdaniu dokonano oceny stosowania dyrektywy w państwach członkowskich w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2008 r. Tylko 15 państw członkowskich dotrzymało terminu transpozycji dyrektywy (1 stycznia 2006 r.). Kolejne powiadomienia otrzymano od 11 państw członkowskich. Z tego względu ocena nie została zakończona.
Niemniej jednak 25 państw członkowskich wprowadziło systemy umożliwiające ofiarom przedłożenie wniosku, powołało właściwe organy i wprowadziło przepisy dotyczące procedur administracyjnych. Większość państw powiadomiła również o środkach i metodach przekazywania wnioskodawcom informacji o systemach kompensaty.
Ze względu na niedawne wdrożenie dyrektywy w niektórych państwach członkowskich, bariery językowe napotykane w pewnych przypadkach oraz brak wiedzy na temat innych systemów prawnych i procedur, liczba wniosków i działań transgranicznych nadal pozostaje bardzo niska. Ponadto zdolność do rozpatrywania i przekazywania wniosków oraz orzeczeń jest bardzo różna w poszczególnych państwach członkowskich.
Wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem jednego wprowadziły sprawiedliwe i odpowiednie krajowe systemy kompensaty. Większość z nich przewiduje kompensaty dla ofiar w związku ze szkodą na osobie, długotrwałą niepełnosprawnością i śmiercią, oraz dla bliskich krewnych w przypadku zabójstwa, jednak wyklucza kompensaty za szkody nieumyślne. Prawie we wszystkich systemach wymagane jest zgłoszenie przez ofiarę przestępstwa na policji. Większość państw członkowskich określiła limity czasowe składania wniosków oraz maksymalne kwoty kompensat. Większość systemów przewiduje obniżone odszkodowania w przypadkach, gdy ofiara w pewien sposób przyczyniła się do okoliczności, w których została poszkodowana.
Tylko 13 państw członkowskich przekazało Komisji kompletne informacje na temat organów pomocniczych i orzekających, języków, w których informacje mogą być przekazywane między tymi organami, sposobów przekazywania informacji wnioskodawcom oraz formularzy wniosków. W związku z tym podręcznik zawierający te informacje, który został opublikowany w Atlasie, będzie regularnie aktualizowany.

Decyzja Komisji 2006/337/WE z dnia 19 kwietnia 2006 r. ustanawiająca standardowe formularze służące przekazywaniu wniosków i orzeczeń na mocy dyrektywy Rady 2004/80/WE odnoszącej się do kompensaty dla ofiar przestępstw [Dz.U. L 125 z 12.5.2006].
Komisja ustanowiła standardowe formularze służące przekazywaniu wniosków i orzeczeń dotyczących kompensat. Formularze stanowią załączniki do decyzji.

Ostatnia aktualizacja: 10.11.2009
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony