RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Postępowanie upadłościowe

Rozporządzenie to ustanawia wspólne zasady dotyczące sądu właściwego dla wszczęcia postępowania upadłościowego, prawa właściwego oraz uznawania orzeczeń sądu w sprawach, w których dłużnik, niezależnie od tego, czy jest osobą prawną, osobą fizyczną, czy przedsiębiorcą, staje się niewypłacalny. Jego celem jest odwiedzenie dłużnika od przenoszenia majątku lub postępowania sądowego z jednego państwa do innego w celu uzyskania korzystniejszej sytuacji prawnej.

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego.

STRESZCZENIE

Rozporządzenie to ustanawia wspólne ramy prawne w sprawie postępowań upadłościowych w Unii Europejskiej (UE). Celem wprowadzenia zharmonizowanych ustaleń w sprawie postępowań upadłościowych jest unikanie sytuacji, w których dochodziłoby do przenoszenia majątku lub postępowania sądowego z jednego państwa członkowskiego do innego w celu uzyskania korzystniejszej sytuacji prawnej (tzw. „forum shopping”).

Należy zauważyć, że jedna czwarta przypadków niewypłacalności w UE wynika z opóźnień w płatnościach.

Unikanie przenoszenia majątku lub postępowania sądowego z jednego państwa członkowskiego do innego

Przypadki niewypłacalności o transgranicznych skutkach mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Mając na uwadze opracowanie bardziej jednolitych procedur, które zniechęciłyby strony do przenoszenia majątku lub postępowań sądowych z jednego państwa członkowskiego do innego w celu uzyskania korzystniejszej sytuacji prawnej, proponowane rozwiązania opierają się na zasadzie uniwersalnego postępowania upadłościowego. Jednocześnie pozwalają na wszczęcie wtórnych postępowań upadłościowych na terytorium danego państwa członkowskiego.

Rozporządzenie stosuje się do „zbiorowych postępowań przewidujących niewypłacalność dłużnika, które obejmują całkowite lub częściowe zajęcie majątku dłużnika oraz powołanie zarządcy”. Ma ono zastosowanie do wszystkich postępowań upadłościowych, niezależnie od tego czy dłużnik jest osobą fizyczną, czy też osobą prawną, przedsiębiorcą czy osobą niewykonującą działalności gospodarczej. „Zarządca” oznacza każdą osobę lub organ, którego zadaniem jest zarządzanie masą lub jej likwidacja lub nadzorowanie działalności gospodarczej dłużnika. Wykaz osób lub organów pełniących tę funkcję w każdym państwie członkowskim znajduje się w załączniku C rozporządzenia.

Jednakże rozporządzenie nie ma zastosowania do postępowań upadłościowych dotyczących:

Określanie jurysdykcji i prawa właściwego

Rozporządzenie definiuje „sąd” jako organ sądowy lub każdy inny właściwy organ uprawniony w świetle prawa krajowego do wszczęcia postępowania upadłościowego. Sądy właściwe dla wszczęcia głównego postępowania upadłościowego to sądy na terenie państwa członkowskiego, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika. To powinno oznaczać miejsce, w którym dłużnik zazwyczaj zarządza swoją działalnością i jako takie jest rozpoznawalne przez osoby trzecie. W przypadku spółek i osób prawnych jest to siedziba określona w statucie, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny. W przypadku osób fizycznych z zasady jest to miejsce pracy lub miejsce zamieszkania dłużnika.

Wtórne postępowania upadłościowe (wykaz w załączniku B rozporządzenia) mogą zostać wszczęte później w innym państwie członkowskim, jeśli dłużnik ma na jego terenie oddział. „Oddział” oznacza każde miejsce wykonywania działalności, w którym dłużnik wykonuje działalność gospodarczą niemającą charakteru tymczasowego, przy wykorzystaniu zasobów ludzkich i majątkowych. Skutki postępowania likwidacyjnego ograniczone są tylko do majątku dłużnika znajdującego się w tym państwie. Wniosek o wszczęcie tego typu postępowania może zgłosić zarządca w postępowaniu głównym lub każda inna osoba lub organ do tego uprawniony zgodnie z prawem państwa członkowskiego, na którego terytorium wnosi się o wszczęcie postępowania. W niektórych przypadkach takie postępowanie uboczne może zostać wszczęte niezależnie przed postępowaniem głównym, na wniosek miejscowych wierzycieli oraz wierzycieli miejscowego oddziału lub w przypadku gdy nie można wszcząć głównego postępowania upadłościowego zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym dłużnik posiada główny ośrodek swojej podstawowej działalności. Jednakże w przypadku wszczęcia głównego postępowania upadłościowego postępowanie uboczne staje się postępowaniem wtórnym.

Prawo państwa członkowskiego, w którym wszczęto postępowania upadłościowe określa przesłanki tych postępowań: przesłanki wszczęcia, prowadzenia i ukończenia. Określa także kwestie praktyczne, takie jak zdefiniowanie dłużników i majątku, uprawnienia dłużnika i zarządcy, skutki postępowania upadłościowego co do umów, poszczególnych wierzycieli, wierzytelności itd.

W całej UE obowiązują przepisy gwarantujące stronom trzecim zabezpieczenie wymogiem prawa rzeczowego, wierzycielom prawo potrącenia wierzytelności oraz prawo sprzedawcy oparte na zastrzeżeniu własności, przy czym wszczęcie postępowania nie ma wpływu na te prawa. Prawa do nieruchomości podlegają wyłącznie prawu państwa członkowskiego, na którego terytorium jest położona ta nieruchomość. Na podobnej zasadzie umowy o pracę oraz stosunku pracy, a także prawa i obowiązki uczestników systemu płatności lub rozrachunku albo rynku finansowego podlegają wyłącznie prawu państwa członkowskiego im właściwemu (więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej poświęconej dyrektywie w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych).

Uznanie postępowań upadłościowych

Orzeczenia sądu właściwego dla wszczęcia głównych postępowań powinny zostać uznane w pozostałych państwach członkowskich, bez dalszych badań, z wyjątkiem sytuacji, w której:

  • skutki takiego uznania byłyby sprzeczne z porządkiem publicznym danego kraju,
  • wykonania orzeczeń pociągałyby za sobą ograniczenie wolności osobistej lub tajemnicy korespondencji.

Jednakże ograniczenia praw wierzycieli (odroczenie płatności lub zwolnienie z długu) są możliwe tylko w odniesieniu do wierzycieli, którzy wyrazili na to zgodę.

W przypadku gdy sąd w państwie członkowskim postanawia wszcząć postępowanie upadłościowe, decyzja ta musi zostać uznana przez wszystkie pozostałe państwa członkowskie, nawet jeśli na ich terytorium takie postępowanie przeciwko danemu dłużnikowi nie mogłoby zostać wszczęte. Skutki tej decyzji są takie, jakie przewiduje prawo obowiązujące w państwie, w którym wszczęto postępowanie, przy czym ustają z chwilą wszczęcia postępowania wtórnego w innym państwie członkowskim.

Zarządca powołany przez sąd właściwy może wykonywać na terytorium innego państwa członkowskiego wszystkie uprawnienia przysługujące mu na podstawie prawa państwa wszczęcia postępowania, jednak zobowiązany jest do przestrzegania prawa państwa, na którego terytorium zamierza podejmować czynności. Zarządca może w szczególności usuwać przedmioty wchodzące w skład masy z terytorium państwa członkowskiego, a także może zaskarżać czynności prawne stosownie do interesu wierzycieli, w przypadku gdy po wszczęciu postępowania upadłościowego rzecz ruchoma została usunięta z terytorium państwa wszczęcia postępowania, zgodnie z prawem rzeczowym stron trzecich lub prawem zastrzeżenia własności.

Wierzyciel zamieszkały na terenie UE, który zostaje zaspokojony całkowicie lub częściowo z przedmiotu należącego do masy upadłościowej jest zobowiązany do zwrotu zarządcy otrzymanego zaspokojenia (zgodnie z prawem rzeczowym lub prawem zastrzeżenia własności). Sporządzany jest skonsolidowany spis majątku do podziału dla Unii, by zagwarantować, że wierzyciele zostaną zaspokojeni w takiej samej części.

Na wniosek zarządcy procedury obwieszczenia mogą zostać podjęte w dowolnym inny państwie członkowskim (obwieszczenie decyzji o wszczęciu postępowań upadłościowych i/lub wpis do rejestru publicznego). Obwieszczenie może być obowiązkowe, jednak w żadnym przypadku nie powinno być warunkiem wstępnym dla uznania zagranicznego postępowania.

Może się zdarzyć, że zainteresowane osoby rzeczywiście nie wiedzą o wszczęciu postępowania i w dobrej wierze dokonują zapłaty do rąk dłużnika, chociaż powinni oni byli dokonać zapłaty do rąk zagranicznego zarządcy. W razie dokonania takiej zapłaty przed obwieszczeniem decyzji o wszczęciu postępowania, zainteresowane osoby zostaną uznane za nieświadome wszczęcia postępowania. Z drugiej zaś strony, w razie dokonania zapłaty po obwieszczeniu decyzji, zakłada się, że zainteresowane osoby były świadome wszczęcia postępowania, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny.

Ograniczenie zakresu zastosowania rozporządzenia

Rozporządzenia nie stosuje się:

  • w Danii,
  • w każdym państwie członkowskim w zakresie, w jakim jest ono sprzeczne z zobowiązaniami w sprawach dotyczących upadłości wynikającymi z innych umów, które państwo to zawarło przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia z jednym lub z kilkoma państwami trzecimi,
  • w Zjednoczonym Królestwie, w zakresie, w jakim jest ono sprzeczne z istniejącymi porozumieniami zawartymi w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów (Commonwealth).

Rozporządzenie stosuje się do postępowań upadłościowych wszczętych po jego wejściu w życie 31 maja 2002 r. Zastępuje ono istniejące umowy dwu- i wielostronne pomiędzy dwoma lub większą liczbą państw członkowskich.

Kontekst

Likwidacja niewypłacalnych spółek, postępowania układowe oraz podobne postępowania są wyłączone z zakresu konwencji brukselskiej z 1968 r. Od roku 1963 na wielu szczeblach prowadzono prace na rzecz utworzenia narzędzia wspólnotowego w tym obszarze. Wreszcie 23 listopada 1995 r. zawarto konwencję w sprawie postępowania upadłościowego. Jednakże nie doszło do jej wejścia w życie, ponieważ jedno z państw członkowskich nie podpisało konwencji w określonym terminie.

Traktat amsterdamski, podpisany 2 października 1997 r., ustanawia nowe przepisy w zakresie współpracy sądowej w sprawach cywilnych. Na tej właśnie podstawie przyjęte zostało rozporządzenie w sprawie postępowań upadłościowych.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Rozporządzenie (WE) nr 1346/2000

31.5.2002

Dz.U. L 160 z 30.6.2000

Kolejne zmiany i poprawki do rozporządzenie (WE) nr 1346/2000 zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentalną.

Ostatnia aktualizacja: 24.02.2011

Zobacz także

  • Strona internetowa Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Sprawiedliwości na temat niewypłacalności (EN)
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony