RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 10 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych - rozporządzenie Rzym II

Niniejsze rozporządzenie określa prawo właściwe dla zobowiązań umownych w przypadku kolizji przepisów prawnych, nie wprowadzając jednakże harmonizacji przedmiotowego prawa państw członkowskich. Rozporządzenie dotyczące spraw cywilnych i handlowych, z wyłączeniem niektórych obszarów, takich jak stosunki rodzinne lub odpowiedzialność państwa obowiązuje od 2009 r. we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej (UE) z wyjątkiem Danii.

AKT

Rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II)

STRESZCZENIE

W przypadku kolizji przepisów niniejsze rozporządzenie określa prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych w sprawach cywilnych i handlowych. Są to, między innymi, odpowiedzialność za produkt, prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia lub culpa in contrahendo (zobowiązania pozaumowne bezpośrednio związane z kontaktami handlowymi przed zawarciem umowy). Mające zastosowanie od 11 stycznia 2009 r. we wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Danii, rozporządzenie nie ma na celu harmonizacji prawa państw w zakresie zobowiązań pozaumownych, lecz harmonizację zasad dotyczących kolizji przepisów. Przepisy będą zatem wyznaczać to samo prawo krajowe właściwe dla zobowiązań pozaumownych niezależnie od państwa członkowskiego, w którym wniesiono sprawę. Zgodnie z zasadą ogólną, prawem właściwym jest:

  • prawo kraju, w którym powstaje szkoda lub – w przypadku braku takiego prawa –
  • prawo kraju, w którym zarówno osoba odpowiedzialna, jak osoba poszkodowana mają miejsce zwykłego pobytu w chwili powstania szkody, lub z braku takiego prawa
  • prawo kraju, w którym sytuacja ma znacznie ściślejszy związek niż z wymienionymi krajami.

Ponadto rozporządzenie umożliwia stronom, za obopólną zgodą, wybór prawa właściwego dla ich zobowiązania.

Jednakże rozporządzenie przewiduje szczególne zasady dotyczące niektórych obszarów, takich jak odpowiedzialność za produkty wadliwe lub własność intelektualną. Ponadto rozporządzenie nie ma zastosowania do spraw podatkowych, celnych czy administracyjnych ani do odpowiedzialności państwa czy stosunków rodzinnych i małżeńskich w szczególności.

Określenia prawa właściwego: harmonizacja zasad dotyczących konfliktów między prawami krajów UE

Rozporządzenie Rzym II będzie stosowane przez sądy państw członkowskich począwszy od 11 stycznia 2009 r. (termin zastosowania). Będzie ono miało wówczas zastosowanie do zdarzeń powodujących szkodę, mających miejsce przed tą datą, tj. do wszystkich zdarzeń powodujących szkodę, które nastąpiły po 20 sierpnia 2007 r. (data wejścia w życie).

Prawu właściwemu dla zobowiązań pozaumownych na podstawie niniejszego rozporządzenia podlegają w szczególności:

  • podstawa i zakres odpowiedzialności, w tym oznaczenie osób, które mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za swoje czyny,
  • przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności, jej ograniczenia i współodpowiedzialność,
  • istnienie, charakter i ocena szkody lub dochodzonego sposobu jej naprawienia,
  • środki, które sąd może podjąć w celu zapobieżenia szkodzie i jej zaniechania lub w celu naprawienia szkody, zgodnie z krajowym prawem procesowym,
  • kwestia zbywalności roszczenia o naprawienie szkody, w tym dopuszczalności jego dziedziczenia,
  • osoby uprawnione do odszkodowania za szkody poniesione osobiście,
  • odpowiedzialność za czyny innych osób,
  • sposoby wygaśnięcia zobowiązania, przedawnienie i terminy zawite.

Zgodnie z zasadą ogólną (art. 4), prawem właściwym dla zobowiązań pozaumownych wynikających ze zdarzenia powodującego szkodę jest kraj, w którym powstaje szkoda, niezależnie od kraju lub krajów, w których mogłyby wystąpić skutki pośrednie. Jednakże gdy osoba, której przypisuje się odpowiedzialność i osoba poszkodowana mają stałe miejsce zamieszkania w tym samym kraju w czasie wystąpienia szkody, ma zastosowanie prawo tego kraju. W przypadku istnienia ściślejszego związku z innym krajem, ma zastosowanie prawo tego kraju. Na przykład, taki związek może mieć miejsce w przypadku istnienia wcześniejszych relacji między stronami umowy, np. zawarcie umowy. Niniejsze rozporządzenie ma charakter ogólny. Znaczy to, że określone prawo ma zastosowanie, nawet jeśli jest to prawo państwa trzeciego.

Mimo to rozporządzenie przewiduje wolność wyboru stron w sprawie określenia prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych: w drodze porozumienia zawartego po wystąpieniu zdarzenia powodującego szkodę lub, w przypadku prowadzenia przez strony działalności gospodarczej, również w drodze porozumienia swobodnie wynegocjowanego przed wystąpieniem zdarzenia powodującego szkodę. Wybór prawa musi być wyraźny lub w sposób dostatecznie pewny wynikać z okoliczności sprawy i nie może naruszać praw osób trzecich. Należy jednak pamiętać, że ta wolność wyboru jest wyłączona dla niektórych obszarów takich jak za naruszenie własności intelektualnej (patrz poniżej). Ponadto w przypadku gdy wybrano prawo państwa innego niż to, w którym wszystkie elementy sytuacji są zlokalizowane nie można wprowadzić odstępstwa od przepisów bezwzględnych na mocy porozumienia. Podobnie gdy strony zdecydują się stosować prawo państwa trzeciego, nie mogą one odstąpić w umowie od stosowania przepisów prawa wspólnotowego, gdy wszystkie elementy stanu faktycznego są zlokalizowane w jednym lub wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej.

W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia, w tym nienależnej płatności, stosuje się prawo regulujące stosunek istniejący między stronami (umowa lub zdarzenie będące podstawą szkody mające ścisły związek z bezpodstawnym wzbogaceniem). Jeśli między stronami nie ma żadnego związku, lecz mają one są miejsce zwykłego pobytu w tym samym państwie, gdy zdarzenie powodujące bezpodstawne wzbogacenie miało miejsce, ma zastosowanie prawo krajowe tego państwa. W przeciwnym razie prawem właściwym jest prawo kraju, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie. Jeżeli bezpodstawne wzbogacenie ma wyraźne ściślejsze związki z innym krajem, ma zastosowanie prawo tego kraju. To samo ma miejsce w przypadku prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (prawo regulujące stosunki istniejące między stronami, z braku prawa związanego z miejscem zwykłego pobytu, z braku prawa związanego z krajem, w którym powadzenie spraw miało miejsce, lub z braku prawa kraju, z którym istnieją wyraźne najbliższe związki). W przypadku culpa in contrahendo(zobowiązania pozaumowne bezpośrednio związane z kontaktami handlowymi przed zawarciem umowy), ma zastosowanie prawo regulujące umowę (niezależnie, czy umowa została zawarta czy nie). Pojęcie culpa in contrahendo jest autonomiczne dla celów rozporządzenia i nie powinno być obowiązkowo interpretowane w rozumieniu prawa krajowego. Jeśli prawo nie może być określone, ma zastosowanie prawo kraju, w którym powstaje szkoda, a przy jego braku, prawo właściwe da zwykłego miejsca zamieszkania stron (w tym samym kraju) lub prawo właściwe dla kraju, z którym istnieją najściślejsze związki.

Do niektórych konkretnych obszarów, rozporządzenie przewiduje zastosowanie następującego prawa:

  • Odpowiedzialność za produkt. Prawo państwa, w którym poszkodowany ma, w chwili powstania szkody, miejsce zwykłego pobytu, jeżeli produkt został wprowadzony do obrotu w tym państwie. Lub w braku takiego prawa, prawo państwa, w którym produkt nabyto. Lub w braku takiego prawa, prawo państwa, w którym powstała szkoda, jeżeli produkt został wprowadzony do obrotu w tym państwie. Prawem właściwym jest jednak prawo państwa miejsca zwykłego pobytu osoby, której przypisuje się odpowiedzialność, jeżeli osoba ta nie mogła w uzasadniony sposób przewidzieć wprowadzenia produktu w jednym z państw wymienionych powyżej. Jeżeli czyn niedozwolony pozostaje w znacznie ściślejszym związku (np. istnieje umowa między stronami) z innym państwem, stosuje się prawo tego państwa.
  • Nieuczciwa konkurencja i praktyki ograniczające wolną konkurencję. Dla zobowiązań pozaumownych wynikających z czynu nieuczciwej konkurencji, prawem mającym zastosowanie jest prawo państwa, w którym występuje lub jest prawdopodobne wystąpienie naruszenia stosunków konkurencyjnych lub zbiorowych interesów konsumentów. W przypadku gdy czyn nieuczciwej konkurencji narusza wyłącznie interesy oznaczonego konkurenta, stosuje się art. 4. Prawem właściwym dla zobowiązań pozaumownych wynikających z ograniczenia konkurencji jest prawo państwa, na którego rynku praktyki te wywołują skutek lub na którego rynku zachodzi prawdopodobieństwo wywołania przez nie skutku. W sytuacji kiedy praktyki te wywołują skutek w więcej niż jednym państwie, osoba dochodząca wszczynająca postępowanie w sądzie miejsca zamieszkania pozwanego, może wybrać prawo tego państwa, pod warunkiem że rynek tego państwa członkowskiego należy do rynków dotkniętych ograniczeniem konkurencji. Jeżeli postępowanie wszczynane jest w tym sądzie przeciwko kilku pozwanym, żądanie może być oparte na prawie tego sądu, jeśli ograniczenie konkurencji wpływa również na rynek tego państwa członkowskiego. Prawo właściwe mające zastosowanie do zobowiązań pozaumownych wynikających z nieuczciwej konkurencji lub z praktyki ograniczenia wolnej konkurencji nie może zostać wyłączone w drodze porozumienia zawartego zgodnie z art. 14. niniejszego rozporządzenia. Artykuł ten przewiduje swobodę wyboru przez strony w celu określenia prawa właściwego dla zobowiązania pozaumownego na podstawie wspólnej umowy.
  • Szkody w środowisku naturalnym. Ma zastosowanie ogólna zasada podana powyżej, chyba że osoba dochodząca odszkodowania decyduje się poddać swoje roszczenie prawu państwa, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące szkodę.
  • Naruszenie praw własności intelektualnej. Prawem właściwym dla zobowiązań pozaumownych wynikających z naruszenia prawa własności intelektualnej jest prawo państwa, na podstawie którego dochodzi się ochrony. Ten przepis nie może zostać wyłączony w drodze umowy (art. 14).
  • Odpowiedzialność za strajk lub lokaut. Prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego z tytułu odpowiedzialności osoby będącej pracownikiem lub pracodawcą lub związku zawodowego za szkody spowodowane strajkiem lub lokautem prowadzonym lub zakończonym jest prawo państwa, w którym zaangażowane osoby były zatrudnione.

Wykluczenie pewnych spraw z zakresu zastosowania

Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do spraw podatkowych, celnych czy administracyjnych ani do odpowiedzialności państwa. Z zakresu zastosowania niniejszego rozporządzenia wyłączone są również zobowiązania pozaumowne wynikające:

  • ze stosunków rodzinnych i podobnych, w tym z zobowiązań alimentacyjnych,
  • z ustrojów małżeńskich lub majątkowych stosunków mających podobne skutki do małżeństwa i z dziedziczenia,
  • z weksli, czeków, weksli własnych oraz innych zbywalnych papierów wartościowych,
  • z prawa spółek, stowarzyszeń i osób prawnych, dotyczące kwestii takich, jak utworzenie, zdolność prawna, osobista odpowiedzialność wspólników itp.,
  • ze stosunków pomiędzy założycielami, powiernikami i beneficjentami trustu utworzonego dobrowolnie,
  • ze szkód jądrowych,
  • z naruszenia prawa do prywatności i innych dóbr osobistych, w tym zniesławienie.

Stosunek do istniejących konwencji międzynarodowych

Rozporządzenie nie uchybia stosowaniu konwencji międzynarodowych regulujących zobowiązania pozaumowne, których stronami jest jedno lub kilka państw członkowskich. Zgodnie z art. 29 rozporządzenia, państwa członkowskie powinny poinformować o tych konwencjach Komisję do dnia 11 lipca 2008 r. Po tej dacie państwa członkowskie powiadamiają Komisję o wszelkich przypadkach wypowiedzenia konwencji. Z tego powodu wymieniony wyżej artykuł ma zastosowanie już od 11 lipca 2008 r., mimo że rozporządzenie obowiązuje od 2009 r.

Niniejsze rozporządzenie ma jednak w stosunkach pomiędzy państwami członkowskimi pierwszeństwo przed konwencjami zawartymi wyłącznie pomiędzy dwoma lub więcej państwami członkowskimi.

Analiza stosowania niniejszego rozporządzenia

Do 31 grudnia 2008 r. Komisja Europejska przedstawi opracowanie w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych wynikających z naruszenia prawa prywatności i innych dóbr osobistych, zgodnie z przepisami w sprawie wolności prasy i wolności słowa w mediach.

Nie później niż 20 sierpnia 2011 r. Komisja Europejska przedkłada sprawozdanie ze stosowania niniejszego rozporządzenia. W razie potrzeby zaproponuje odpowiednie zmiany.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy

Rozporządzenie (WE) nr 864/2007 [procedura współdecyzji COD/2003/0168]

20.8.2007
Data zastosowania:
11.1.2009

-

Dz.U. L 199 z 31.7.2007

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2007

Zobacz także

Więcej informacji można znaleźć na następujących stronach internetowych:

Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony