RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Zobowiązania alimentacyjne

Rozporządzeniem objęte są transgraniczne wnioski alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych. Na jego mocy ustanawia się wspólne dla całej Unii Europejskiej (UE) przepisy umożliwiające dochodzenie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych, nawet jeżeli dłużnik bądź wierzyciel znajdują się za granicą.

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.

STRESZCZENIE

W rozporządzeniu przewidziano szereg środków ułatwiających odzyskiwanie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych w sytuacjach transgranicznych. Należności te wynikają z obowiązku udzielania pomocy członkom rodziny, którzy takiej pomocy potrzebują. Mogą one mieć na przykład formę świadczeń alimentacyjnych płaconych w następstwie rozwodu na rzecz dziecka lub byłego małżonka.

Rozporządzenie to dotyczy zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków:

  • rodzinnych,
  • pokrewieństwa,
  • małżeństwa lub powinowactwa.

Jurysdykcja

Jurysdykcję do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych ma:

  • sąd zwykłego miejsca pobytu pozwanego lub wierzyciela,
  • sąd, który zgodnie z prawem jest właściwy do prowadzenia postępowania dotyczącego statusu osoby (na przykład postępowania rozwodowego) albo dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej, w przypadku gdy sprawa dotycząca zobowiązań alimentacyjnych jest związana z tym postępowaniem (pod warunkiem, że ta jurysdykcja nie wynika wyłącznie z obywatelstwa stron).

O ile spór nie dotyczy zobowiązania alimentacyjnego wobec dziecka poniżej 18 roku życia, strony mogą, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, umówić się co do wyboru sądu lub sądów w państwie lub państwach członkowskich, gdzie spór ma być rozstrzygany.

Jeżeli pozwany wda się w spór przed danym sądem państwa członkowskiego, sąd ten uzyskuje jurysdykcję, chyba że pozwany wdaje się w spór w celu podniesienia zarzutu braku jurysdykcji.

Jeśli żaden z wymienionych wyżej warunków nie jest spełniony, spór może, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, być rozstrzygany przed sądami państwa członkowskiego, którego obywatelami są obie strony.

W wyjątkowych przypadkach, jeżeli postępowanie nie może się toczyć w państwie trzecim, z którym dany spór ma ścisły związek, wniosek może zostać złożony w państwie członkowskim, które ma z daną sprawą wystarczająco silny związek.

Postępowanie w sprawie zmiany orzeczenia wydanego w sprawie zobowiązań alimentacyjnych nie może, z pewnymi wyjątkami, zostać wszczęte przez dłużnika w innym państwie niż to, w którym wierzyciel nadal posiada zwykłe miejsce pobytu, o ile pierwotne orzeczenie zostało wydane w tym państwie członkowskim. Niemniej jednak wierzyciel może wyrazić zgodę na to, by spór został rozpatrzony przed innym sądem.

Jeśli postępowanie dotyczące tych samych stron i tych samych spraw toczy się przed kilkoma sądami państw członkowskich, jurysdykcję sprawuje sąd, przed którym najpierw wytoczono powództwo.

Niezależnie od tego, który sąd sprawuje jurysdykcję, wnioski o zastosowanie środków tymczasowych i środków zabezpieczających można składać w dowolnym sądzie w dowolnym państwie członkowskim w zakresie przewidzianym w prawie tego państwa członkowskiego.

Uznawanie i wykonywanie orzeczeń

Orzeczenie w sprawie zobowiązań alimentacyjnych wydane przez jedno państwo członkowskie jest uznawane w innym państwie członkowskim bez konieczności przeprowadzania specjalnego postępowania.

Zdecydowana większość państw członkowskich jest związana Protokołem haskim z 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych.

Jeżeli orzeczenie wydane zostało w państwie członkowskim będącym stroną protokołu haskiego z 2007 r., nie ma możliwości sprzeciwiania się jego uznaniu. Jeżeli orzeczenie jest wykonalne w państwie członkowskim, w którym je wydano, jest także wykonalne w innym państwie członkowskim bez konieczności stwierdzenia jego wykonalności. W niektórych przypadkach istnieje jednak możliwość wystąpienia z wnioskiem o ponowne zbadanie orzeczenia, jak również odmowy lub zawieszenia jego wykonania.

Jeśli orzeczenie wydano w państwie członkowskim niebędącym stroną protokołu haskiego z 2007 r., w określonych okolicznościach możliwa jest odmowa jego uznania i stwierdzenia jego wykonalności. Orzeczenie takie może zostać wykonane w innym państwie członkowskim – jeśli jest wykonalne w państwie członkowskim, które je wydało – pod warunkiem stwierdzenia wykonalności orzeczenia w państwie członkowskim wykonania.

W każdym przypadku sąd pochodzenia może stwierdzić tymczasową wykonalność orzeczenia. W przypadku gdy orzeczenie jest wykonywane w innym państwie członkowskim niż to, w którym zostało wydane, prawem właściwym dla postępowania jest prawo państwa członkowskiego wykonania.

Orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim nie może być przedmiotem ponownego badania co do jego istoty w państwie członkowskim, w którym dochodzi się uznania, stwierdzenia wykonalności lub wykonania.

Strony, które biorą udział w sporze będącym przedmiotem rozporządzenia, mają skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości w innym państwie członkowskim, w tym postępowania egzekucyjnego i postępowania odwoławczego. Państwa członkowskie są w szczególności zobowiązane do zapewnienia pomocy prawnej, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków. Bezpłatna pomoc prawna udzielana jest na wniosek wierzyciela dotyczący orzeczenia w sprawie zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby poniżej 21 roku życia i wynikających ze stosunku między rodzicami i dziećmi.

Organy centralne

Każde państwo członkowskie wyznacza organ centralny, którego zadaniem jest udzielanie pomocy w ustalaniu i odzyskiwaniu należności alimentacyjnych. Organy takie w szczególności przekazują i przyjmują wnioski przewidziane w tym rozporządzeniu oraz podejmują wszelkie właściwe środki w celu wszczęcia lub ułatwienia wszczęcia koniecznych postępowań.

Organy centralne współpracują ze sobą oraz wspierają współpracę właściwych organów w swoich państwach członkowskich, dążąc do rozwiązywania trudności, jakie mogą się pojawić w związku ze stosowaniem tego rozporządzenia. Aby ułatwić stosowanie rozporządzenia oraz zacieśnić wzajemną współpracę, organy centralne korzystają z europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.

Przepisy końcowe

Rozporządzenie to zastępuje przepisy dotyczące zobowiązań alimentacyjnych zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń cywilnych i handlowych. Zastępuje także rozporządzenie (WE) nr 805/2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych z wyłączeniem europejskich tytułów egzekucyjnych dotyczących zobowiązań alimentacyjnych wydanych w państwach członkowskich niebędących stronami protokołu haskiego z 2007 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 18 czerwca 2011 r.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Rozporządzenie (WE) nr 4/2009

30.1.2009

Dz.U. L 7 z 10.1.2009

AKTY POWIĄZANE

Decyzja Rady 2011/220/UE z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie podpisania w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny [Dz.U. L 93 z 7.4.2011].
Na mocy konwencji haskiej z 23 listopada 2007 r. ustanowiono międzynarodowy system dochodzenia alimentów w państwach będących stronami tej konwencji.

Ostatnia aktualizacja: 27.07.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony