RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Status obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi

Unia Europejska (UE) przyznaje status europejskiego rezydenta obywatelom państw trzecich, którzy zamieszkiwali legalnie i nieprzerwanie na terytorium danego państwa członkowskiego przez okres pięciu lat. Ponadto w dyrektywie przewiduje się zbliżenie ustawodawstw krajowych i praktyk dotyczących przyznawania statusu rezydenta oraz określa się warunki zamieszkania w państwie członkowskim innym niż to, które przyznało status rezydenta.

AKT

Dyrektywa Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi.

STRESZCZENIE

Poprzez stworzenie jednego statusu rezydenta długoterminowego dla obywateli państw trzecich * dyrektywa zbliża ustawodawstwa państw członkowskich i zapewnia równe traktowanie w całej Unii Europejskiej bez względu na państwo członkowskie zamieszkania.

Dyrektywę stosuje się do wszystkich obywateli państw trzecich legalnie zamieszkujących na terytorium państwa członkowskiego. Dyrektywa nie obejmuje swoim zakresem niektórych kategorii osób, których sytuacja jest niepewna lub które zamieszkują w UE jedynie tymczasowo (uchodźcy, osoby ubiegające się o azyl i oczekujące na decyzję w sprawie statusu, pracownicy sezonowi lub pracownicy oddelegowani do celów świadczenia usług transgranicznych, osoby, które uzyskały ochronę tymczasową lub uzupełniającą formę ochrony oraz osoby zamieszkujące w celu odbycia studiów lub kształcenia zawodowego).

Państwa członkowskie zobowiązane są do stosowania dyrektywy zgodnie z zasadami dotyczącymi niedyskryminacji na mocy art. 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Status rezydenta długoterminowego

Państwa członkowskie zobowiązane są przyznać status rezydenta długoterminowego po pięciu latach legalnego i nieprzerwanego zamieszkiwania. Nieobecności na terytorium państwa członkowskiego przez okres krótszy niż sześć kolejnych miesięcy (i nieprzekraczający w sumie dziesięciu miesięcy w okresie pięciu lat) lub uzasadnione szczególnymi przyczynami przewidzianymi w prawie krajowym (np. służba wojskowa, oddelegowanie osoby w celach zatrudnienia, poważna choroba, macierzyństwo, badania naukowe lub studia) będą traktowane jako nieprzerywające okresu zamieszkania.

Aby uzyskać status rezydenta długoterminowego, obywatele państw trzecich muszą udowodnić, że posiadają w odniesieniu do siebie i do członków swoich rodzin (jeżeli pozostają na ich utrzymaniu):

  • stałe dochody wystarczające do utrzymania się bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego,
  • ubezpieczenie zdrowotne.

Państwa członkowskie mogą zażądać od obywateli państwa trzeciego, aby spełniali dalsze warunki integracji (na przykład odpowiednia znajomość języka obowiązującego w danym państwie członkowskim).

Państwa członkowskie mogą odmówić przyznania statusu rezydenta długoterminowego ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.

Właściwe organy muszą podjąć decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania statusu rezydenta długoterminowego nie później niż sześć miesięcy od daty złożenia wniosku. Decyzje o odrzuceniu wniosku muszą zostać przekazane na piśmie zainteresowanej osobie zgodnie z procedurami przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym wraz z podaniem przyczyn oraz wskazaniem przysługujących środków odwoławczych i terminów do ich wniesienia przez wnioskodawcę. Rezydenci długoterminowi otrzymują stałe zezwolenie na pobyt zgodne ze standardowym wzorem obowiązującym we wszystkich państwach członkowskich, które jest ważne przez co najmniej pięć lat i podlega automatycznemu odnowieniu.

Status rezydenta długoterminowego może zostać cofnięty wyłącznie z określonych przyczyn wymienionych w dyrektywie (nieobecność na terytorium UE przez okres dłuższy niż 12 kolejnych miesięcy, uzyskanie statusu w wyniku oszustwa lub podjęcie środków w zakresie wydalenia danej osoby).

Osoby, które uzyskały status rezydenta długoterminowego korzystają z równego traktowania z obywatelami danego państwa pod względem:

  • dostępu do płatnego i nieodpłatnego zatrudnienia, warunków zatrudnienia i pracy (godziny pracy, normy BHP, uprawnienia urlopowe, warunki wynagrodzeń i zwolnień),
  • edukacji i kształcenia zawodowego, uznawania kwalifikacji i stypendiów naukowych,
  • przywilejów socjalnych (zasiłki rodzinne, emerytury itp.) oraz ubezpieczenia zdrowotnego,
  • pomocy społecznej (minimalny dochód lub emerytura, darmowa opieka zdrowotna itp.),
  • świadczeń socjalnych, ulg podatkowych oraz dostępu do towarów i usług,
  • swobody zrzeszania się i członkostwa w związkach zawodowych oraz swobody reprezentowania związku lub stowarzyszenia,
  • swobodnego dostępu do całego terytorium danego państwa członkowskiego.

W określonych przypadkach państwa członkowskie mogą ograniczyć równe traktowanie z obywatelami odnośnie do dostępu do zatrudnienia oraz edukacji (np. żądając przedstawienia potwierdzenia właściwych kwalifikacji językowych). Państwa członkowskie mogą ograniczyć równe traktowanie w odniesieniu do pomocy społecznej i ochrony socjalnej do świadczeń podstawowych. Niemniej jednak państwa członkowskie mogą udostępniać dodatkowe świadczenia w dziedzinach dotyczących równego traktowania, jak również zadecydować o zapewnieniu równego traktowania w innych obszarach.

Rezydenci długoterminowi objęci są wzmocnioną ochroną przed wydaleniem. Postępowanie, które stanowi przyczynę podjęcia decyzji o wydaleniu, musi stwarzać faktyczne i wystarczająco poważne zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Tego typu decyzje nie mogą opierać się na względach ekonomicznych. Państwa członkowskie zobowiązują się brać pod uwagę określone czynniki przed podjęciem decyzji o wydaleniu rezydenta długoterminowego (wiek danej osoby, czas zamieszkania itp.).

Przepisy dyrektywy nie uniemożliwiają państwom członkowskim wydawania zezwoleń na pobyt stały na warunkach korzystniejszych niż warunki ustanowione w dyrektywie. Jednak takie dokumenty pobytowe nie uprawniają do zamieszkiwania w innych państwach członkowskich.

Prawo do zamieszkiwania w innych państwach członkowskich

Rezydent długoterminowy może korzystać z prawa do zamieszkiwania przez okres przekraczający trzy miesiące na terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo, które przyznało mu status rezydenta długoterminowego, jeżeli spełnione zostaną określone warunki, to znaczy jeżeli:

  • podjął zatrudnienie jako pracownik najemny lub prowadzi działalność na własny rachunek,
  • podjął studia lub kształcenie zawodowe,
  • zachodzą inne przyczyny.

Państwa członkowskie mogą jednak ograniczyć liczbę zezwoleń na pobyt, pod warunkiem że w chwili przyjęcia tej dyrektywy ograniczenia są już określone w odniesieniu do przyjmowania obywateli państw trzecich w obowiązującym ustawodawstwie krajowym. Jednocześnie z uwagi na politykę dotyczącą rynku pracy państwa członkowskie mogą traktować preferencyjnie obywateli Unii.

Powyższe warunki nie dotyczą pracowników oddelegowanych do celów świadczenia usług transgranicznych lub usługodawców świadczących usługi transgraniczne.

Po złożeniu wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt właściwe organy drugiego państwa członkowskiego * mogą wymagać przedstawienia określonych dokumentów (takich jak dokument pobytowy rezydenta długoterminowego, dokument tożsamości, umowa o pracę, dokumenty potwierdzające posiadanie odpowiednich warunków mieszkaniowych itp.) oraz dokumentów potwierdzających posiadanie stałych i regularnych dochodów i ubezpieczenia zdrowotnego.

Członkowie rodziny * rezydenta długoterminowego mogą towarzyszyć mu w drugim państwie członkowskim lub połączyć się z nim, pod warunkiem że stanowili już rodzinę w pierwszym państwie członkowskim *. W innym przypadku zastosowanie ma dyrektywa 2003/86/WE w sprawie prawa do łączenia rodzin.

Drugie państwo członkowskie może odmówić zezwolenia na pobyt wyłącznie w przypadku, gdy dana osoba stanowi realne zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego. W odniesieniu do zdrowia publicznego w dyrektywie przewiduje się umożliwienie państwom członkowskim żądania badania lekarskiego w celu poświadczenia, że dane osoby nie cierpią na żadną chorobę będącą przedmiotem przepisów chroniących obywateli państwa przyjmującego. W dyrektywie określono również szereg gwarancji proceduralnych, takich jak ustawowy termin rozpatrywania wniosków o zezwolenia na pobyt, procedury dotyczące powiadamiania zainteresowanych osób, środki odwoławcze oraz warunki dotyczące wydalenia.

Natychmiast po pojawieniu się na terytorium drugiego państwa członkowskiego rezydenci długoterminowi korzystają ze wszystkich świadczeń, do których byli uprawnieni w pierwszym państwie członkowskim, na tych samych warunkach, co obywatele danego państwa.

Rezydenci długoterminowi zamieszkujący w drugim państwie członkowskim utrzymują swój status w pierwszym państwie członkowskim do czasu uzyskania takiego samego statusu w drugim państwie członkowskim. Według swojego uznania rezydenci długoterminowi mogą wnioskować o przyznanie im statusu rezydentów długoterminowych w drugim państwie członkowskim po upływie okresu pięciu lat legalnego zamieszkiwania w tym państwie.

Zgodnie z ogólną zasadą pierwsze państwo członkowskie ma obowiązek readmisji, wraz z rodzinami, rezydentów długoterminowych, którym cofnięto dokument pobytowy w drugim państwie członkowskim.

Kontekst

Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. państwa członkowskie podkreśliły potrzebę równego traktowania obywateli państw trzecich zamieszkujących legalnie w UE. W szczególności wszyscy obywatele państw trzecich, którzy zamieszkiwali w państwie członkowskim przez określony czas, powinni uzyskać zestaw jednolitych praw jak najbardziej zbliżonych do praw przyznanych obywatelom Unii Europejskiej (punkt 21 konkluzji z Tampere). Dyrektywa ma również nadać pełną moc art. 79 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, określając prawa obywateli państw trzecich legalnie zamieszkujących w państwie członkowskim do zamieszkiwania w innych państwach członkowskich.

Pojęcia kluczowe stosowane w akcie
  • Obywatel państwa trzeciego: osoba, która nie jest obywatelem UE.
  • Rezydent długoterminowy: obywatel państwa trzeciego, który posiada status rezydenta długoterminowego określony w dyrektywie.
  • Pierwsze państwo członkowskie: państwo członkowskie, które po raz pierwszy przyznało status rezydenta długoterminowego.
  • Drugie państwo członkowskie: każde państwo członkowskie inne niż to, które po raz pierwszy przyznało status rezydenta długoterminowego obywatelowi państwa trzeciego oraz w którym osoba długotrwale zamieszkująca wykonuje prawo pobytu.
  • Członkowie rodziny: osoby zdefiniowane jako członkowie rodziny na podstawie dyrektywy 2003/86/WE w sprawie prawa do łączenia rodzin.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Dyrektywa 2003/109/WE

23.1.2004

23.1.2006

Dz.U. L 16, 23.1.2004

Ostatnia aktualizacja: 05.05.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony