RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων

Στόχος της εν λόγω οδηγίας είναι η θέσπιση ενός συστήματος συνεργασίας για τη διευκόλυνση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων στην πρόσβαση στο δικαίωμα αποζημίωσης σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα. Το σύστημα αυτό πρέπει να λειτουργεί βάσει των ισχυόντων στα κράτη μέλη εθνικών συστημάτων αποζημίωσης των θυμάτων εκ προθέσεως εγκλημάτων βίας που έχουν τελεσθεί στο αντίστοιχο έδαφός τους.

ΠΡΑΞΗ

Οδηγία 2004/80/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για την αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων.

ΣΥΝΟΨΗ

Τα θύματα εγκληματικών πράξεων πρέπει να δικαιούνται εύλογης και προσήκουσας αποζημίωσης για τη ζημία την οποία υπέστησαν, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) στο οποίο τελέστηκε η αξιόποινη πράξη. Η παρούσα οδηγία συμβάλλει σε αυτό:

  • απαιτώντας από τα κράτη μέλη να προβλέψουν στην εθνική τους νομοθεσία σύστημα αποζημίωσης των θυμάτων των εκ προθέσεως εγκλημάτων βίας που έχουν τελεστεί στο έδαφός τους∙
  • θεσπίζοντας σύστημα για τη διευκόλυνση της αποζημίωσης των θυμάτων εγκληματικών πράξεων σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα (δυνατότητα αίτησης στο κράτος μέλος της συνήθους διαμονής, καθορισμός κεντρικών σημείων επαφής στα κράτη μέλη, κλπ).

Εξασφάλιση προσήκουσας αποζημίωσης των θυμάτων εγκληματικών πράξεων στην ΕΕ

Είναι συχνά δύσκολο για τα θύματα να λάβουν αποζημίωση, είτε λόγω του ότι ο δράστης δε διαθέτει τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους είτε λόγω του ότι δεν κατέστη δυνατό να εξακριβωθεί η ταυτότητά του ή να διωχθεί ποινικά (η δυνατότητα να λάβουν τα θύματα αποζημίωση από το δράστη καλύπτεται από την απόφαση-πλαίσιο σχετικά με το καθεστώς των θυμάτων σε ποινικές διαδικασίες). Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν επίγνωση αυτού του γεγονότος και έχουν ήδη υιοθετήσει συστήματα αποζημίωσης με κρατική χρηματοδότηση. Ωστόσο, τα συστήματα αυτά διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό, και οι διαφορές αυτές έχουν δημιουργήσει ουσιαστικές ανισότητες που επηρεάζουν την πλήρη κάλυψη όλων των πολιτών της ΕΕ και το ποσό της αποζημίωσης.

Μετά τη θέση σε ισχύ της οδηγίας, το θύμα εγκληματικής πράξης θα δύναται να αποζημιωθεί σε υποθέσεις με διασυνοριακό ή εθνικό χαρακτήρα, ανεξάρτητα από τη χώρα συνήθους διαμονής του ή από το κράτος μέλος στο οποίο έχει τελεστεί η εγκληματική πράξη. Το ύψος της αποζημίωσης που καταβάλλεται σε μεμονωμένα θύματα επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου έχει τελεστεί η εγκληματική πράξη, αλλά πρέπει να είναι εύλογο και προσήκον.

Διευκόλυνση της αξίωσης αποζημίωσης για τα θύματα εγκληματικών πράξεων σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα

Δυνάμει της παρούσας οδηγίας, θεσπίζεται σύστημα συνεργασίας για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε αποζημίωση για τα θύματα εγκληματικών πράξεων σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα. Το σύστημα αυτό πρέπει να εφαρμόζεται στο πλαίσιο των ρυθμίσεων των κρατών μελών για αποζημίωση των θυμάτων εκ προθέσεως εγκλημάτων βίας που έχουν τελεστεί στο αντίστοιχο έδαφός τους. Ως εκ τούτου, όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να συστήσουν μηχανισμό αποζημίωσης και να υιοθετήσουν εθνική νομοθεσία που να προβλέπει σύστημα αποζημίωσης για θύματα, μέχρι την 1η Ιουλίου 2005.

Πρόβλεψη για τη θέσπιση συστήματος αποζημίωσης και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών

Όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι η εθνική τους νομοθεσία έχει προβλέψει την ύπαρξη συστήματος αποζημίωσης που εξασφαλίζει ότι τα θύματα εκ προθέσεως εγκλημάτων βίας που έχουν τελεστεί στο αντίστοιχο έδαφός τους λαμβάνουν εύλογη και προσήκουσα αποζημίωση.

Δυνάμει της παρούσας οδηγίας, θεσπίζεται σύστημα συνεργασίας των εθνικών αρχών για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε αποζημίωση για τα θύματα σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα. Θύματα εγκληματικών πράξεων οι οποίες έχουν τελεστεί εκτός του κράτους μέλους συνήθους διαμονής τους δύνανται να απευθύνονται σε αρχή στο κράτος μέλος στο οποίο διαμένουν (αρχή συνδρομής) για την παροχή πληροφοριών ως προς τον τρόπο υποβολής αίτησης αποζημίωσης. Η αρχή στο κράτος μέλος συνήθους διαμονής διαβιβάζει απευθείας την αίτηση στην αρχή του κράτους μέλους όπου έχει τελεστεί η εγκληματική πράξη (αρχή απόφασης), η οποία είναι αρμόδια για την αξιολόγηση της αίτησης και την καταβολή της αποζημίωσης.

Η Επιτροπή θέσπισε έντυπα για τη διαβίβαση των αιτήσεων και των αποφάσεων που αφορούν την αποζημίωση των θυμάτων (βλέπε «Συναφείς πράξεις»).

Για τους σκοπούς της εφαρμογής της, η οδηγία προβλέπει κατάρτιση και δημοσίευση στο Διαδίκτυο ενός εγχειριδίου για τις αρχές συνδρομής. Η οδηγία προβλέπει επίσης τη δημιουργία συστήματος κεντρικών σημείων επαφής σε κάθε κράτος μέλος για τη διευκόλυνση της συνεργασίας σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα. Πρόσθετες πληροφορίες διατίθενται στο δικτυακό τόπο του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Άτλαντα στον τομέα των Αστικών Υποθέσεων.

Τα κράτη μέλη απαιτείται να εφαρμόσουν τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2006.

Το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2009, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Πλαίσιο

Το 1999, η Επιτροπή παρουσίασε ανακοίνωση με σκοπό τη βελτίωση της κατάστασης των θυμάτων εγκληματικών πράξεων στην ΕΕ. Επιπλέον, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε, τα κράτη μέλη αναγνώρισαν την ανάγκη να θεσπίσουν στοιχειώδεις ρυθμίσεις για την προστασία των θυμάτων εγκληματικών πράξεων στην Ένωση. Στις 15 Μαρτίου 2001, το Συμβούλιο υιοθέτησε απόφαση-πλαίσιο σχετικά με το καθεστώς των θυμάτων σε ποινικές υποθέσεις. Η απόφαση πλαίσιο αυτή περιλαμβάνει διατάξεις για αποζημίωση εκ μέρους του δράστη, αλλά δεν καλύπτει άλλως το θέμα της αποζημίωσης των θυμάτων.

Στη συνέχεια, στις 28 Οκτωβρίου 2001, η Επιτροπή παρουσίασε πράσινη βίβλο για την αποζημίωση θυμάτων εγκληματικών πράξεων που είχε ως στόχο δύο βασικούς τομείς ενδεχόμενης δράσης:

  • την υιοθέτηση στοιχειωδών ρυθμίσεων με σκοπό την αποζημίωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, απαιτώντας από τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν στα θύματα ένα εύλογο επίπεδο κρατικής αποζημίωσης∙
  • την υιοθέτηση μέτρων που να καθιστούν την πρόσβαση στην αποζημίωση εύκολη στην πράξη, ανεξάρτητα από το πού έχει τελεστεί η εγκληματική πράξη στην ΕΕ.

Η παρούσα οδηγία αποτελεί συνέχεια της πράσινης βίβλου. Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Μαδρίτη, το Μάρτιο του 2004, η Επιτροπή, στη δήλωσή της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, έκανε έκκληση για την υιοθέτηση της οδηγίας πριν την 1η Μαΐου 2004.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΘέση σε ισχύΜεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα
Οδηγία 2004/80/ΕΚ

26.8.2004

1.1.2006

ΕΕ L 261 της 6.8.2004

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της 20ης Απριλίου 2009 σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2004/80/ΕΚ του Συμβουλίου για την αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων [COM(2009) 170 τελικό – Δεν έχει δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Η παρούσα έκθεση αξιολογεί την εφαρμογή της οδηγίας στα κράτη μέλη κατά την περίοδο 1 Ιανουαρίου 2006 – 31 Ιανουαρίου 2008. 15 μόνο κράτη μέλη τήρησαν την προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο (1η Ιανουαρίου 2006). Ακολούθησε η λήψη κοινοποιήσεων από 11 κράτη μέλη. Η αξιολόγηση κατά συνέπεια δεν είναι πλήρης.
Εν πάση περιπτώσει, 25 κράτη μέλη θέσπισαν συστήματα ώστε να μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις τα θύματα, σύστησαν τις αρμόδιες αρχές και εφάρμοσαν τις διατάξεις σχετικά με τις διοικητικές διαδικασίες. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν επίσης κοινοποιήσει τα μέτρα και τις μεθόδους τους για την παροχή πληροφοριών στους αιτούντες όσον αφορά τα συστήματα αποζημίωσης.
Λόγω της πολύ πρόσφατης εφαρμογής της οδηγίας σε ορισμένα κράτη μέλη, των γλωσσικών φραγμών που συνάντησαν ορισμένα κράτη μέλη καθώς και της έλλειψης γνώσεων για τα νομικά συστήματα και διαδικασίες των άλλων κρατών μελών, ο αριθμός των διασυνοριακών αιτήσεων και δράσεων παρέμεινε πολύ μικρός. Επιπλέον, ο τρόπος επεξεργασίας και διαβίβασης των αιτήσεων και αποφάσεων ποικίλει σε μεγάλο βαθμό από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.
Όλα τα κράτη μέλη εκτός ενός έχουν θεσπίσει εύλογα και προσήκοντα εθνικά συστήματα αποζημίωσης. Τα περισσότερα αποζημιώνουν τα θύματα για σωματική βλάβη, μακροπρόθεσμες αναπηρίες και θάνατο, καθώς και τους στενούς συγγενείς σε περιπτώσεις ανθρωποκτονίας, όμως αποκλείουν από το πεδίο εφαρμογής τούς εξ αμελείας τραυματισμούς. Οι εγκληματικές πράξεις πρέπει όμως να έχουν καταγγελθεί στην αστυνομία. Τα περισσότερα κράτη μέλη επιβάλλουν προθεσμίες για την υποβολή αιτήσεων και ανώτατα όρια για τις αποζημιώσεις. Επίσης, τα περισσότερα κράτη μέλη προβλέπουν μειωμένες αποζημιώσεις όταν το θύμα συνέβαλε στον τραυματισμό του.
Μόνο 13 κράτη μέλη διαβίβασαν στην Επιτροπή τις πλήρεις λεπτομέρειες σχετικά με τις αρχές συνδρομής και απόφασης, τις γλώσσες στις οποίες πρέπει να διαβιβάζονται οι πληροφορίες μεταξύ των αρχών αυτών, τα μέτρα για την παροχή πληροφοριών στους αιτούντες, και τα έντυπα των αιτήσεων. Συνεπώς, το εγχειρίδιο που περιέχει τις λεπτομέρειες αυτές, που δημοσιεύεται στο Άτλας, θα ενημερώνεται τακτικά.

Απόφαση της Επιτροπής 2006/337/ΕΚ της 19ης Απριλίου 2006 σχετικά με τη θέσπιση των εντύπων για τη διαβίβαση των αιτήσεων και των αποφάσεων, σύμφωνα με την οδηγία 2004/80/ΕΚ του Συμβουλίου για την αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων [Επίσημη ΕφημερίδαL 125, 12.5.2006].
Η Επιτροπή θέσπισε έντυπα για τη διαβίβαση των αιτήσεων και αποφάσεων που αφορούν τις αποζημιώσεις. Τα έντυπα αυτά προσαρτούνται σε παράρτημα στην απόφαση.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 10.11.2009
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας