RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Europejski nakaz aresztowania

Unia Europejska (UE) przyjmuje ramową decyzję odnośnie nakazu aresztowania i procedur przekazywania pomiędzy państwami członkowskimi. Decyzja upraszcza i przyspiesza procedury. Wszystkie procedury polityczne i administracyjne są zastąpione jedną procedurą sądową.

AKT

Decyzja ramowa rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi [Zob. akt(-y) zmieniający(-e)].

STRESZCZENIE

Przyjęty w 2002 r. europejski nakaz aresztowania zastępuje system ekstradycji zobowiązując wszystkie krajowe organy sądownicze (wykonujący nakaz organ sądowy) do uznania – ipso facto oraz przy minimalnej kontroli – wniosku o wydanie osoby, sformułowanego przez organ sądowy innego państwa członkowskiego (wydający nakaz organ sądowy). Decyzja ramowa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. i zastąpiła istniejące w tej kwestii postanowienia.

Państwa członkowskie zachowują jednak prawo do stosowania i zawierania dwustronnych lub wielostronnych porozumień, o ile dodatkowo ułatwiają one bądź upraszczają procedury wydawania. Stosowanie wyżej wymienionych porozumień powinno się zawsze dokonywać bez uszczerbku dla stosunków z innymi państwami członkowskimi, których porozumienia te nie obejmują.

Zasady ogólne

Decyzja ramowa definiuje „europejski nakaz aresztowania” jako każdą decyzję sądową wydaną przez państwo członkowskie dla aresztowania lub przekazania przez inne państwo członkowskie danej osoby w celu:

  • przeprowadzenia sądowego postępowania karnego,
  • wykonania kary pozbawienia wolności,
  • wykonania środka zabezpieczającego.

Nakaz stosuje się w przypadku:

  • prawomocnego skazania na karę pozbawienia wolności lub orzeczenia środka zabezpieczającego w wymiarze co najmniej czterech miesięcy,
  • przestępstwa, za popełnienie którego przewidziana jest kara pozbawienia wolności lub zastosowania środka zabezpieczającego o maksymalnym wymiarze powyżej jednego roku.

Przestępstwami podlegającymi w państwie członkowskim wydającym nakaz karze o wymiarze co najmniej trzech lat, mogącymi stanowić podstawę do wydania bez weryfikacji pod kątem podwójnej odpowiedzialności karnej za popełniony czyn, są między innymi: terroryzm, handel ludźmi, korupcja, udział w organizacjach przestępczych, fałszowanie walut, zabójstwo, rasizm i ksenofobia, gwałt, handel kradzionymi pojazdami, nadużycia finansowe, w tym mające negatywny wpływ na interesy finansowe Unii.

Dla przestępstw innych niż wyżej wymienione przekazanie następuje pod warunkiem, że czyn pociągający za sobą przekazanie stanowi przestępstwo w rozumieniu prawa wykonującego nakaz państwa członkowskiego (zasada podwójnej odpowiedzialności karnej).

Europejski nakaz aresztowania powinien zawierać informacje dotyczące tożsamości danej osoby, organu sądowego wydającego nakaz, prawomocnego orzeczenia, charakteru przestępstwa, kary itd. Egzemplarz formularza znajduje się w załączniku do decyzji ramowej.

Procedury

Organ wydający nakaz przekazuje go na ogół bezpośrednio wykonującemu nakaz organowi sądowemu. Przewiduje się współpracę z systemem informacyjnym Schengen (SIS) oraz ze służbami Interpolu. Jeśli organy państwa członkowskiego wykonującego nakaz nie są znane, europejska sieć sądowa ma za zadanie pomóc państwu członkowskiemu wydającemu nakaz.

Każde państwo członkowskie może zastosować potrzebne i adekwatne środki przymusu wobec poszukiwanych osób. Gdy poszukiwana osoba zostaje zatrzymana, ma ona prawo do informacji o treści nakazu i skorzystania z usług adwokata oraz tłumacza.

Organ wykonujący nakaz ma we wszystkich przypadkach prawo decydowania, czy dana osoba powinna pozostać zatrzymana, czy może być zwolniona przy zachowaniu pewnych warunków.

Do czasu podjęcia decyzji organ wykonawczy (zgodnie z rozporządzeniami krajowymi) poddaje przesłuchaniu osobę, której dotyczy wniosek. Sądowy organ wykonawczy musi podjąć ostateczną decyzję odnośnie wykonania europejskiego nakazu najpóźniej w ciągu sześćdziesięciu dni po aresztowaniu. O podjętej decyzji powiadamia też niezwłocznie organ wydający nakaz.

Cały okres zatrzymania z tytułu europejskiego nakazu aresztowania musi zostać zaliczony do całkowitego okresu ewentualnie wymierzonej kary pozbawienia wolności.

Osoba, której dotyczy postępowanie, może wyrazić zgodę na swoje przekazanie, gdy została o tej możliwości w pełni poinformowana. Zgoda nie może zostać cofnięta. W tym określonym przypadku wykonujący nakaz organ sądowy podejmuje ostateczną decyzję o wykonaniu nakazu w ciągu dziesięciu dni od uzyskania zgody.

Powody odmowy wykonania nakazu

Państwo członkowskie nie wykonuje europejskiego nakazu aresztowania, jeśli:

  • jedno z państw członkowskich wydało już prawomocne orzeczenie co do tego samego przestępstwa popełnionego przez tę samą osobę (zasada „ne bis in idem”),
  • przestępstwo jest objęte amnestią w państwie członkowskim wykonującym nakaz,
  • osoba podlegająca nakazowi aresztowania nie może być pociągnięta do odpowiedzialności w wykonującym go państwie członkowskim z uwagi na jej wiek.

Wobec innych warunków (ustawowy zakaz ścigania karnego lub ukarania zgodnie z prawodawstwem wykonującego nakaz państwa członkowskiego, prawomocne orzeczenie w państwie trzecim odnośnie tych samych czynów itd.) wykonujące nakaz państwo członkowskie może odmówić jego wykonania. Może również odmówić wykonania nakazu, jeśli osoba, której on dotyczy, nie stawiła się osobiście na proces, podczas którego wydano decyzję, chyba że przewidziano odpowiednie gwarancje. W każdym przypadku odmowa powinna być uzasadniona.

Każde państwo członkowskie zezwala na tranzyt przez swoje terytorium osoby, która ma być wydana, po przekazaniu pewnych informacji (związanych z nakazem aresztowania, charakterem przestępstwa, tożsamością tej osoby itd.).

Nakaz jest tłumaczony na język urzędowy państwa członkowskiego, które go wykonuje. Jest on ponadto wysyłany z użyciem dowolnych środków, pod warunkiem że zapewniają one zachowanie zapisu pisemnego i pozwalają wykonującemu nakaz państwu członkowskiemu na stwierdzenie jego autentyczności.

Przepisy praktyczne, ogólne i końcowe

Od 1 stycznia 2004 r. wnioski o ekstradycję otrzymywane przez państwa członkowskie były rozpatrywane zgodnie z przepisami krajowymi przyjętymi na mocy decyzji ramowej.

Niniejszą decyzję ramową stosuje się do Gibraltaru.

ODNIESIENIA

Akt Wejście w życie Termin transpozycji przez państwa członkowskie Dz.U.

Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW

7.8.2002

31.12.2003

Dz.U. L 190, 18.7.2002

Akt(-y) zmieniający(-e) Wejście w życie Termin transpozycji przez państwa członkowskie Dz.U.

Decyzja ramowa 2009/299/WSiSW

28.3.2009

28.3.2011

Dz.U. L 81, 27.3.2009

AKTY POWIĄZANE

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 kwietnia 2011 r. w sprawie wdrażania od 2007 r. decyzji ramowej Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi [COM(2011) 175 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].
Sprawozdanie to podsumowuje siedem lat wdrażania europejskiego nakazu aresztowania. Inicjatywa okazuje się sukcesem w kwestii operacyjnej: wydano 54 689 nakazów i wykonano 11 630 z nich. Ekstradycja między państwami UE zajmuje dziś od czternastu do siedemnastu dni, jeśli osoba nią objęta wyraża zgodę na swoje przekazanie, lub czterdzieści osiem dni w przypadku braku takiej zgody. Okres ten wynosił wcześniej ponad rok. Dzięki temu mechanizmowi, mającemu zapobiegać wykorzystywaniu otwartych granic przez osoby chcące zbiec przed wymiarem sprawiedliwości, swoboda przepływu osób w obrębie UE jest wzmocniona. Komisja ukazuje jednak pewne niedociągnięcia, zwłaszcza w kwestii poszanowania praw podstawowych. Wnioskuje, aby państwa członkowskie dostosowały swoje ustawodawstwo do decyzji ramowej 2002/584/WSiSW, gdy nie miało to miejsca, oraz aby wdrożyły przyjęte już instrumenty dla usprawnienia działania nakazu. Sprawozdanie pokazuje także, iż zbyt wiele nakazów wydaje się za przestępstwa mniejszej wagi i zachęca państwa członkowskie wystawiające nakaz do stosowania zasady proporcjonalności.

Sprawozdanie Komisji z dnia 24 stycznia 2006 r. oparte na art. 34 decyzji ramowej Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (wersja poprawiona) [COM(2006) 8 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].
Sprawozdanie w wersji poprawionej odnosi się przede wszystkim do ustawodawstwa włoskiego, przyjętego po przedstawieniu początkowej wersji sprawozdania. Według oceny Komisji europejski nakaz aresztowania jest w większości przypadków wdrożony w państwach członkowskich pomimo początkowego opóźnienia.

Sprawozdanie Komisji z dnia 23 lutego 2005 r. oparte na art. 34 decyzji ramowej Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi [COM(2005) 63 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].
Z oceny sporządzonej przez Komisję w sprawozdaniu wynika, że od czasu wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2004 r. europejski nakaz aresztowania wywarł pozytywny skutek zarówno w kwestii odpolitycznienia i skuteczności, jak i szybkości procedury przekazania przy jednoczesnym poszanowaniu praw podstawowych osób objętych nakazem.

Deklaracje przewidziane w ustępie 2 artykułu 31 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi [Dz.U. L 246 z 29.9.2003].
Dania, Finlandia i Szwecja oświadczają, że ich jednolite obowiązujące ustawodawstwo pozwala na pogłębienie przepisów niniejszej decyzji ramowej. Państwa te będą utrzymywać jednolite obowiązujące ustawodawstwo z:

  • Danią: nordycka ustawa o ekstradycji (ustawa nr 27 z dnia 3 lutego 1960 r. w wersji zmienionej),
  • Finlandią: nordycka ustawa o ekstradycji (270/1960),
  • Szwecją: ustawa (1959:254) odnośnie ekstradycji do Danii, Finlandii, Islandii i Norwegii za przestępstwa kryminalne.
Ostatnia aktualizacja: 10.07.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony