RSS
Alfabetische index
Deze pagina is beschikbaar in 15 talen
Nieuwe beschikbare talen:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Regelgevingskader voor elektronische communicatie

De opening van de telecommunicatiemarkt voor concurrentie heeft een katalysatoreffect tot gevolg gehad voor een sector die voordien gedomineerd werd door oligopolies. Om gelijke tred te kunnen houden met deze veranderingen hebben Europese regelgevende instanties wetgeving uitgewerkt die aansluit bij de technologische vooruitgang en de eisen van de markt. In dat kader is ook een nieuw regelgevingskader voor elektronische communicatie uitgewerkt. Het hoofddoel is de mededinging te versterken door de toetreding van nieuwkomers tot de markt te vergemakkelijken en investeringen in deze sector te bevorderen.

BESLUIT

Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten (“kaderrichtlijn”) [Zie wijzigingsbesluiten].

SAMENVATTING

De “kaderrichtlijn” maakt deel uit van het zogenaamde “telecompakket” dat bedoeld is om het regelgevingskader voor de telecommunicatiesector te wijzigen teneinde de sector van elektronische telecommunicatie concurrerender te maken. Dit nieuwe regelgevingskader bestaat uit de onderhavige kaderrichtlijn en vier specifieke richtlijnen:

Deze lijst wordt aangevuld met een beschikking inzake een regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid (“radiospectrumbeschikking”). Het “telecompakket” is in december 2009 gewijzigd bij de beterregelgevenrichtlijn en de burgerrechtenrichtlijn. Tevens werd een orgaan van Europese regelgevende instanties voor elektronische communicatie (BEREC) opgericht.

Toepassingsgebied, doelstellingen en definities

Deze richtlijn heeft tot doel een geharmoniseerd kader op te stellen voor de regelgeving inzake elektronischecommunicatienetwerken en -diensten. Zij bevat de relevante horizontale maatregelen voor de bijzondere richtlijnen: toepassingsgebied en grondbeginselen, basisdefinities, algemene bepalingen betreffende de nationale regelgevende instanties (NRI), het nieuwe begrip “aanmerkelijke marktmacht” en regels voor de toewijzing van bepaalde noodzakelijke faciliteiten zoals radiofrequenties, nummers en doorgangsrechten.

Gezien de technologische convergentie en de behoefte aan een horizontale wetgeving voor het geheel van de infrastructuur, beperkt het nieuwe regelgevingskader zich niet tot de telecommunicatienetwerken en -diensten, maar heeft het betrekking op het geheel van elektronischecommunicatienetwerken en ‑diensten. Daaronder vallen onder meer de vaste spraaktelefonie, de mobiele en breedbandcommunicatie, en de kabel- en satelliettelevisie. Daarentegen valt de inhoud van de via de elektronischecommunicatienetwerken geleverde diensten, zoals de inhoud van radioprogramma’s of de financiële diensten, buiten de werkingssfeer van de richtlijn. Hetzelfde geldt voor telecommunicatie-eindapparatuur, teneinde de toegang voor gebruikers met een handicap te vergemakkelijken.

Op grond van deze richtlijn dient de toegang tot elektronische communicatie nationaal te worden geregeld teneinde de naleving van de fundamentele vrijheden en rechten van natuurlijke personen te waarborgen.

Nationale regelgevende instanties

Onafhankelijkheid

De lidstaten waarborgen de onafhankelijkheid van de NRI zodat zij juridisch gezien gescheiden en onafhankelijk zijn van alle organisaties die elektronischecommunicatienetwerken, -apparatuur of -diensten aanbieden. De NRI, die verantwoordelijk zijn voor de regelgeving ex ante van de markten, mogen van geen enkel ander orgaan instructies aanvaarden.

Recht van beroep

De lidstaten voorzien in doeltreffende nationale beroepsmogelijkheden zodat iedere gebruiker of onderneming die elektronischecommunicatienetwerken en/of -diensten aanbiedt bij een onafhankelijke instantie beroep kan aantekenen tegen een beslissing van de NRI. De lidstaten verstrekken de Commissie en BEREC informatie over dergelijke beroepen.

Onpartijdigheid en transparantie

De lidstaten zorgen ervoor dat de NRI hun bevoegdheden onpartijdig en op transparante wijze uitoefenen. Zij zorgen er ook voor dat de NRI bij de voorbereiding van maatregelen die grote gevolgen kunnen hebben voor de markt, mechanismen opzetten ter raadpleging van de betrokken partijen. De NRI maken de resultaten van de raadpleging openbaar.

Consolidatie van de interne markt

De NRI, de Commissie en BEREC dienen samen te werken om de instrumenten en de meest geschikte oplossingen vast te stellen teneinde het hoofd te kunnen bieden aan alle situaties die zich op de interne markt voor elektronische communicatie zouden kunnen voordoen. In bepaalde gevallen kan de Commissie de door de NRI voorgestelde maatregelen weigeren.

Taken en plichten van de nationale regelgevende instanties

Algemene taken

Om de concurrentie bij de levering van elektronischecommunicatienetwerken en diensten te bevorderen hebben de NRI met name de volgende taken:

  • zij zien erop toe dat aan de gebruikers de beste keuze, prijs en kwaliteit wordt geboden;
  • zij bevorderen efficiënt gebruik en zorgen voor een efficiënt beheer van de radiofrequenties en de nummervoorraad.

De NRI dragen met name op de volgende wijze tot de ontwikkeling van de interne markt bij:

  • zij moedigen het opzetten en ontwikkelen van trans-Europese netwerken en de interoperabiliteit van pan-Europese diensten aan;
  • zij werken met elkaar en met de Europese Commissie en BEREC samen om een consistente regelgevende praktijk te ontwikkelen en de toepassing van het nieuwe regelgevingskader voor de telecommunicatiesector te waarborgen.

Ten slotte verdedigen de NRI de belangen van de burgers van de Europese Unie, onder meer op de volgende wijze:

  • zij waarborgen dat alle burgers toegang hebben tot een universele dienst als omschreven in de “universeledienstrichtlijn”;
  • zij waarborgen het bestaan van eenvoudige en goedkope geschillenbeslechtingsprocedures;
  • zij dragen bij tot het waarborgen van een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer (richtlijn “privacy en elektronische communicatie”).

De lidstaten werken onderling alsook met de Commissie samen met het oog op de tenuitvoerlegging van de strategische planning en de coördinatie en de harmonisatie van het radiospectrum in de Europese Unie.

Beheer van de radiofrequenties

De NRI zijn belast met het beheer van de radiofrequenties voor elektronischecommunicatiediensten. Zij zorgen ervoor dat de bestemming en toewijzing van die radiofrequenties verlopen op basis van objectieve, doorzichtige, niet-discriminerende en proportionele criteria. Voorts moeten ondernemingen die rechten op het gebruik van radiofrequenties willen overdragen, dit melden aan de NRI die verantwoordelijk is voor de toewijzing van de frequenties. De NRI moeten er bovendien over waken dat een dergelijke overdracht geen concurrentieverstoring doet ontstaan.

De lidstaten kunnen indien nodig evenwel beperkingen opleggen om:

  • schadelijke interferentie te voorkomen;
  • de volksgezondheid tegen elektromagnetische velden te beschermen;
  • de technische kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen;
  • het gedeelde gebruik van het spectrum te optimaliseren;
  • de efficiëntie van het spectrum te vrijwaren;
  • een doelstelling van algemeen belang te realiseren (zoals de veiligheid van het menselijke leven of het bevorderen van de sociale samenhang).

Houders van rechten op het gebruik van radiofrequenties mogen gedurende een periode van vijf jaar bij de NRI een aanvraag indienen om op hun rechten ingestelde beperkingen opnieuw te onderzoeken.

Ondernemingen kunnen hun individuele rechten op het gebruik van radiofrequenties overdragen of verhuren.

Nummering, naamgeving en adressering

De lidstaten zorgen ervoor dat de NRI de toewijzing van alle nationale nummervoorraden en het beheer van de nationale nummerplannen controleren. Alle elektronischecommunicatiediensten moeten adequate nummers kunnen krijgen. De nationale regelgevende instanties stellen daartoe objectieve, doorzichtige en niet-discriminerende procedures op voor de verlening van de gebruiksrechten.

Doorgangsrechten

Doorgangsrechten worden verleend om het mogelijk te maken dat een onderneming faciliteiten installeert op, over of onder openbaar of particulier eigendom. Wanneer een bevoegde instantie een aanvraag voor het verlenen van doorgangsrechten onderzoekt, moet zij handelen op basis van doorzichtige procedures die zonder discriminatie en binnen zes maanden worden toegepast.

Collocatie en gedeeld gebruik van netwerkelementen en bijbehorende faciliteiten voor aanbieders van elektronische communicatienetwerken

In bepaalde gevallen kunnen de lidstaten aan een onderneming die een elektronischecommunicatienetwerk exploiteert, het gedeeld gebruik van faciliteiten of eigendom opleggen. Een dergelijke beslissing is te verantwoorden door de noodzaak het milieu, de volksgezondheid of de openbare veiligheid te beschermen of wanneer duplicatie van de infrastructuren niet mogelijk is. Dergelijke regelingen inzake gedeeld gebruik of coördinatie kunnen een omslagregeling voor de kosten van het gedeeld gebruik van faciliteiten of eigendom bevatten, waar nodig aangepast aan de risico’s.

Veiligheid en integriteit van netwerken en diensten

Ondernemingen die openbare communicatienetwerken of elektronischecommunicatiediensten aanbieden dienen de veiligheid van deze netwerken te garanderen. Elke inbreuk op de veiligheid of de integriteit van het netwerk moet gemeld worden aan de bevoegde nationale regelgevende instantie, die op zijn beurt de NRI van de andere lidstaten op de hoogte brengt.

Teneinde de veiligheid van de netwerken te vrijwaren moeten de NRI ondernemingen die communicatienetwerken aanbieden bindende instructies kunnen geven.

Voorgeschreven controles voor ondernemingen met een aanmerkelijke marktmacht

Een onderneming wordt geacht een aanmerkelijke marktmacht te hebben, wanneer zij een economische kracht bezit die haar in staat stelt zich onafhankelijk van haar concurrenten, klanten en uiteindelijk consumenten te gedragen.

Procedure voor de bepaling en de vaststelling van markten

De Europese Commissie neemt een aanbeveling aan inzake relevante markten voor producten en diensten in de sector van de elektronische communicatie, met inachtneming van het advies van BEREC. Daarin worden de markten vermeld waarvan de kenmerken zodanig kunnen zijn dat het gerechtvaardigd wordt wettelijke verplichtingen - als beschreven in de bijzondere richtlijnen - op te leggen.

Na raadpleging van de NRI en BEREC kan de Commissie een beschikking vaststellen waarin transnationale markten worden vastgesteld.

Marktanalyseprocedure

De NRI voeren, met inachtneming van de door de Commissie opgestelde richtsnoeren, een analyse van de relevante markten uit. Wanneer een NRI vaststelt dat een relevante markt niet daadwerkelijk concurrerend is, gaat zij na welke ondernemingen op die markt een aanmerkelijke marktmacht bezitten en legt zij die passende wettelijke verplichtingen op.

Normalisatie

De Commissie publiceert een lijst van niet-verplichte normen in het Publicatieblad. Deze normen moeten bijdragen tot de harmonisering op het gebied van elektronischecommunicatienetwerken, elektronischecommunicatiediensten en daarmee verband houdende faciliteiten en diensten. De lidstaten moedigen daarom de toepassing van deze normen aan.

De Commissie kan de toepassing van een aantal van deze normen evenwel verplicht stellen middels de publicatie van een mededeling in het Publicatieblad.

Interoperabiliteit van digitale interactieve televisiediensten

Om te zorgen voor een vrije informatiestroom, pluralisme van de media en culturele diversiteit, worden de leveranciers van digitale en interactieve tv-diensten aangemoedigd om een open Application Program Interface (API) te gebruiken. Op dezelfde wijze worden leveranciers van apparatuur voor geavanceerde digitale televisiediensten aangemoedigd om een open API in gebruik te nemen, overeenkomstig de minimumeisen van de relevante normen of specificaties. Een API is een software-interface tussen externe toepassingen en de eindapparatuur op interactieve digitale tv-platforms voor ontvangst van digitale interactieve televisie- en radiodiensten. Aanbieders worden ook aangemoedigd hun diensten aan te passen aan de behoeften van personen met een handicap.

Beslechting van geschillen

Geschillen tussen ondernemingen die elektronischecommunicatienetwerken of ‑diensten leveren in één enkele lidstaat en geschillen tussen dergelijke ondernemingen en andere ondernemingen waaraan toegangs- en/of interconnectieverplichtingen ten goede komen, worden beslecht door de betrokken NRI, die binnen een termijn van vier maanden een bindend besluit moet nemen. Bij een grensoverschrijdend geschil, waarbij partijen uit verschillende lidstaten zijn betrokken, mag elke partij het geschil voorleggen aan BEREC, dat een advies afgeeft over de maatregelen die moeten worden genomen om het geschil op te lossen.

De Commissie kan een aanbeveling of beschikking over de geharmoniseerde toepassing van de bepalingen van deze richtlijn publiceren wanneer zij verschillen vaststelt in de uitvoering van de regelgevende taken.

Sancties

De lidstaten moeten de regeling van sancties vaststellen die van toepassing is op schendingen van de bepalingen van deze richtlijn.

Zij dienen deze bepalingen uiterlijk op 25 mei 2011 aan de Commissie mee te delen.

REFERENTIES

Besluit Datum van inwerkingtreding Uiterste datum voor omzetting in nationaal recht Publicatieblad

Richtlijn 2002/21/EG

24.4.2002

24.7.2003

L 108 van 24.4.2002

Wijzigingsbesluit(en) Datum van inwerkingtreding Uiterste datum voor omzetting in nationaal recht Publicatieblad

Verordening (EG) nr. 717/2007

30.6.2007

30.8.2007

L 171 van 29.6.2007

Verordening (EG) nr. 544/2009

2.7.2009

-

L 167 van 29.6.2009

Richtlijn 2009/140/EG

19.12.2009

25.5.2011

L 337 van 18.12.2009

WIJZIGING VAN DE BIJLAGEN

Bijlage II - Criteria die de nationale regelgevende instanties dienen te hanteren wanneer zij een evaluatie van gezamenlijke machtspositie maken overeenkomstig artikel 14, lid 2, tweede alinea.
Richtlijn 2009/140/EG [Publicatieblad L 337 van 18.12.2009].

GERELATEERDE BESLUITEN

VERORDENINGEN EN RICHTLIJNEN

Verordening (EG) nr. 1211/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 tot oprichting van het Orgaan van Europese regelgevende instanties voor elektronische communicatie (BEREC) en het Bureau (Voor de EER relevante tekst).

Richtlijn 2009/136/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 tot wijziging van Richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronischecommunicatienetwerken en -diensten, Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie en Verordening (EG) nr. 2006/2004 betreffende samenwerking tussen de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming (Voor de EER relevante tekst).

MEDEDELINGEN

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's- Voortgangsverslag over de eengemaakte Europese markt voor elektronische communicatie 2009 (15e verslag) [COM(2010) 253 definitief – Niet in het Publicatieblad bekendgemaakt].
In deze mededeling wordt de stand van zaken van de elektronischecommunicatiesector opgemaakt met betrekking tot het jaar 2009. Hoewel de sector in dat jaar de economische crisis heeft doorstaan, vertraagt de groei van de traditionele markten, met name van de vaste en de mobiele spraaktelefonie. Ook de concurrentie is afgenomen.
Met het oog op een efficiënt regelgevingskader is de Commissie voornemens maatregelen te treffen om de problemen ten gevolge van verschillen in de regelgeving aan te pakken en de goede werking van BEREC te garanderen.

Mededeling van de Commissie van 24 maart 2009 aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s – Voortgangsverslag over de interne Europese markt voor elektronische communicatie 2008 (14e verslag) [COM(2009) 140 definitief – Niet in het Publicatieblad bekendgemaakt].
In deze mededeling wordt de balans opgemaakt van de elektronischecommunicatiesector voor het jaar 2008. In de loop van dit jaar is de sector enigszins gegroeid en is hij erin geslaagd zich aan de economische moeilijkheden aan te passen.
De inkomsten van de telecommunicatiesector vertegenwoordigden meer dan 52 % van die van de hele ICT-sector (informatie- en communicatietechnologie). De mobiele markt blijft de meest dynamische als gevolg van de toename van het aantal gesprekken en de invoering van mobiele breedband. Ook de mobiele internetdiensten kennen een sterke groei en dragen bij tot de groei van de sector. De inkomsten uit vaste spraaktelefonie zijn echter met 5 % gedaald ten opzichte van 2007, terwijl het VoIP-marktaandeel is verdubbeld. De digitale kloof is kleiner geworden en de normen van het radiospectrum zijn geharmoniseerd.
Over het algemeen is de situatie op het vlak van concurrentie verbeterd, maar er is wel nog een gebrek aan samenhang in de regelgevingsaanpak.

Mededeling van de Commissie van 19 maart 2008 aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Voortgangsverslag over de interne Europese markt voor elektronische communicatie 2007 (13e verslag) [COM(2008) 153 definitief – Niet in het Publicatieblad bekendgemaakt].
De Commissie brengt verslag uit over de situatie van de interne Europese telecommunicatiemarkt in december 2007 aan de hand van feiten en cijfers die zijn aangeleverd door de NRI’s en de marktspelers. Volgens dit verslag weegt deze markt steeds zwaarder binnen de Europese economie in het algemeen, met een groeipercentage van 1,9 % en geraamde inkomsten van 293 miljard euro, tegenover 289 miljard euro in 2006. De investeringen nemen voortdurend toe en bedroegen in 2007 meer dan 50 miljard euro. Mobiele telefonie blijft de meest dynamische sector met een omzetstijging van 3,8 % tot 137 miljard euro. De penetratie van de mobiele telefonie van de derde generatie is nagenoeg verdubbeld. Ondanks de onafgebroken groei (62 miljard euro tegenover 58,5 miljard in 2006) en een stijging van de penetratie in Europa van 16,3 % in januari 2007 tot 20 % in januari 2008, wordt het breedbandpotentieel niet ten volle benut door belangrijke verschillen in de beschikbaarheid tussen de best presterende lidstaten en de andere landen enerzijds en tussen de stedelijke gebieden en het platteland anderzijds.
Wat de consumenten betreft, wordt in het verslag geconcludeerd dat de intensievere concurrentie voor hen een gunstige invloed heeft gehad. Zo zijn de prijzen gedaald, worden zij beter beschermd en is de kwaliteit van de basisdiensten verbeterd.
Tot slot wijst de Commissie opnieuw op het gebrek aan samenhang in de regelgeving en de obstakels voor de totstandbrenging van een interne markt voor telecommunicatie. Zij verwijst in dat verband naar haar hervormingsvoorstellen van november 2007.

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's van 13 november 2007 - Verslag over de resultaten van de evaluatie van het EU-regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten overeenkomstig richtlijn 2002/21/EG en samenvatting van de hervormingsvoorstellen van 2007 [COM(2007) 696 definitief – Niet bekendgemaakt in het Publicatieblad].
In het kader van haar streven naar een betere regelgeving stelt de Commissie voor de inconsistenties op het gebied van de regelgeving en obstakels voor de interne markt te reduceren en pleit zij ervoor de hervormingsvoorstellen voor 2007 vóór eind 2009 in werking te laten treden. Deze voorstellen omvatten:

  • een betere regelgeving voor concurrerende elektronische communicaties. De Commissie stelt voor het bestaande regelgevingskader te verbeteren door ex ante regelgeving aan te houden afhankelijk van markttrends. Tevens stelt zij voor de toegang tot het radiospectrum te vereenvoudigen om investeringen in nieuwe structuren aan te moedigen en het economisch potentieel van het spectrum vrij te maken;
  • de voltooiing van de interne markt van elektronische communicatie, die momenteel gesegmenteerd is en lijdt onder een volledig gebrek aan consistentie. De Commissie pleit voor de oprichting van een “onafhankelijke Europese Autoriteit voor de elektronische communicatiemarkt” die voortbouwt op de toenemende onafhankelijkheid van de NRI en de bestaande coördinatiemechanismen moet verbeteren;
  • de consumentenbescherming verhogen door de toegang tot en het gebruik van communicatie te vergemakkelijken, ook voor gebruikers met een handicap. De voorstellen beogen met name de veiligheid en bescherming van het privéleven te versterken en de kwaliteit van diensten en vrije toegang tot digitale inhoud te bevorderen. De Commissie wil zorg dragen voor de onafhankelijkheid van de regelgevende instanties die vaak te nauwe banden hebben met bestaande exploitanten om de mededinging en de rechten van de consument te kunnen waarborgen.

AANBEVELING

Aanbeveling van de Commissie van 17 december 2007 betreffende relevante producten- en dienstenmarkten in de elektronischecommunicatiesector die overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen [Publicatieblad L 344 van 28.12.2007].
De Commissie stelt een nieuwe lijst op van 7 markten die door de nationale regelgevende instanties zouden moeten worden onderzocht. Verschillende markten zijn van de in de aanbeveling van 2003 vermelde lijst geschrapt omdat ondertussen een doelmatige regelgeving is opgesteld voor de groothandelsmarkt en er daadwerkelijk sprake is van concurrentie op de detailhandelmarkten.

Laatste wijziging: 20.05.2010
Juridische mededeling | Over deze site | Zoeken | Contact | Naar boven