RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Aspekty prawne handlu elektronicznego („dyrektywa o handlu elektronicznym”)

Dyrektywa o handlu elektronicznym została uchwalona po to, aby wzmocnić bezpieczeństwo prawne handlu elektronicznego, a tym samym zwiększyć zaufanie internautów. W tym celu ustanawia ona stabilne ramy prawne, podporządkowując usługi w społeczeństwie informacyjnym zasadom panującym na rynku wewnętrznym (są to zasady swobodnego przepływu i swobody przedsiębiorczości) i wprowadzając ograniczoną liczbę zharmonizowanych środków.

AKT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/31/WE z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego („dyrektywa o handlu elektronicznym”).

STRESZCZENIE

Niniejsza dyrektywa opiera się na kierunkach zawartych w komunikacie Komisji [COM(97) 157 wersja ostateczna] o handlu elektronicznym, a jej celem było utworzenie spójnych ram prawnych na skalę europejską dla handlu elektronicznego. Zgodnie z przyjętym podejściem chodzi przede wszystkim o uniknięcie zbyt dużej liczby uregulowań prawnych i przyjęcie za podstawę swobód panujących na rynku wewnętrznym przy uwzględnieniu rzeczywistości handlowej. Dyrektywa ma również zapewnić skuteczną ochronę celów użyteczności publicznej. Niniejsza dyrektywa wynika również z pragnienia wyeliminowania różnic w orzecznictwie państw członkowskich, tak aby wprowadzić bezpieczeństwo sprzyjające budowaniu zaufania klientów i przedsiębiorstw.

Zakres zastosowania

Dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich usług świadczonych w społeczeństwie informacyjnym *: usług świadczonych przez przedsiębiorstwa na rzecz przedsiębiorstw, usług świadczonych przez przedsiębiorstwa na rzecz konsumentów końcowych, usług świadczonych beneficjentom nieodpłatnie, finansowanych np. z wpływów z reklam lub sponsoringu oraz usług umożliwiających dokonywanie transakcji online (przede wszystkim w postaci interaktywnej telesprzedaży towarów i usług oraz internetowych centrów handlowych).

Obejmuje zwłaszcza następujące sektory i obszary działalności: internetowe tytuły prasowe, internetowe bazy danych, internetowe usługi finansowe, internetowe usługi świadczone przez przedstawicieli wolnych zawodów (adwokatów, lekarzy, księgowych, agentów nieruchomości), internetowe usługi rozrywkowe (np. pliki wideo na żądanie), bezpośredni marketing i reklamę w Internecie oraz usługi dostępu do Internetu.

Dyrektywa ma zastosowanie wyłącznie do usługodawców * posiadających swoje siedziby w Unii Europejskiej (UE). Jednak w celu umożliwienia nieskrępowanego rozwoju handlu elektronicznego na skalę światową w dyrektywie starano się uniknąć niezgodności z przepisami prawnymi wypracowywanymi w innych regionach świata.

Zastosowanie prawodawstwa państwa, w którym usługodawca ma siedzibę

Art. 3 określa, że usługodawcy świadczący usługi społeczeństwa informacyjnego (np. operatorzy stron internetowych) podlegają prawodawstwu państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę (zasada państwa pochodzenia lub „klauzula o rynku wewnętrznym”). Dyrektywa definiuje miejsce siedziby usługodawcy jako miejsce, w którym operator faktycznie prowadzi działalność gospodarczą przez czas nieokreślony z wykorzystaniem stałej siedziby. Owa zasada kraju pochodzenia stanowi kamień węgielny dyrektywy, gdyż zapewnia tym samym bezpieczeństwo i klarowność z prawnego punktu widzenia, niezbędne, aby usługodawcy mogli oferować swoje usługi w całej Unii.

Zasada wyłączająca uprzednie zezwolenie

Dyrektywa zabrania państwom członkowskim narzucania specjalnych systemów uzyskiwania zezwoleń usługodawcom świadczącym usługi społeczeństwa informacyjnego, jeżeli świadczenie podobnych usług za pomocą innych środków nie wymaga takich zezwoleń. W ten sposób narzucenie obowiązku uzyskania zezwolenia w celu stworzenia portalu internetowego byłoby niezgodne z dyrektywą. Jednakże portal internetowy może wymagać uzyskania zezwolenia, jeżeli prowadzona za pomocą tego środka działalność podlega konkretnym regulacjom (np. w przypadku usług bankowych i finansowych online).

Przejrzystość

Państwa członkowskie muszą przewidzieć w swoim prawodawstwie, aby usługodawcy świadczący usługi społeczeństwa informacyjnego mieli obowiązek zapewnić, zarówno swoim odbiorcom *, jak i organom właściwym, łatwy, bezpośredni i stały dostęp do podstawowych informacji dotyczących ich działalności, obejmujących: imię i nazwisko, adres, adres poczty elektronicznej, numer rejestracyjny w rejestrze handlowym, tytuł zawodowy oraz członkowstwo w organizacjach zawodowych, numer płatnika VAT.

Informacje handlowe i spamowanie *

Informacje handlowe * muszą być wyraźnie rozpoznawalne jako takie i mieć jednoznaczny charakter (art. 6), wzmacniać zaufanie klienta i gwarantować uczciwe praktyki handlowe. Poza tym informacje handlowe przesyłane pocztą elektroniczną muszą być wyraźnie rozpoznawalne jako takie już w momencie otrzymania ich przez odbiorcę. Dodatkowo państwa członkowskie muszą zastosować pewne środki mające na celu zagwarantowanie, że usługodawcy wysyłający niezamówione informacje handlowe pocztą elektroniczną regularnie sprawdzają i stosują się do rejestrów wyłączeń (system „opt-out”) *, do których osoby fizyczne, które nie chcą otrzymywać tego typu informacji, mogą się wpisać. Jednak dyrektywa nie zabrania państwom członkowskim wybrania tzw. systemu „opt-in” *.

Umowy zawierane drogą elektroniczną

Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do usunięcia wszelkich zakazów lub ograniczeń dotyczących stosowania umów elektronicznych. Oprócz tego zapewnia bezpieczeństwo prawne, narzucając pewne obowiązki dostarczania informacji niezbędnych do zawarcia umów drogą elektroniczną. Przepisy te uzupełniają dyrektywę z 1999 r. dotyczącą podpisów elektronicznych.

Odpowiedzialność pośredników

Jedną z najdelikatniejszych kwestii stanowi kwestia odpowiedzialności pośredników, w szczególności dostawców hostingu. Chodzi o ustalenie, w jakim stopniu owi pośrednicy techniczni mogą być pociągani do odpowiedzialności w przypadku niezgodnych z prawem lub szkodliwych treści publikowanych w ich sieci lub na ich serwerze.

Aby rozjaśnić wszelkie istniejące wątpliwości prawne, dyrektywa zwalnia z jakiejkolwiek odpowiedzialności pośredników odgrywających bierną rolę, zapewniających jedynie transmisję informacji pochodzących od osób trzecich. Ogranicza również odpowiedzialność usługodawców za inne rodzaje działalności pośredników, jak np. składowanie informacji. Innymi słowy, dostawcy infrastruktury i dostawcy dostępu nie mogą być pociągani do odpowiedzialności za przekazywane informacje, jeżeli nie są inicjatorami przekazu i nie wybierają odbiorcy przekazu lub informacji zawartych w przekazie.

Dyrektywa jednak uściśla, że państwa członkowskie mogą narzucić na operatorów sieci obowiązek informowania w najkrótszym możliwym czasie odpowiednich władz publicznych o rzekomych bezprawnych działaniach podejmowanych przez internautów. W ten sam sposób państwa członkowskie mogą wprowadzić dla usługodawców zapewniających hosting obowiązek przekazywania odpowiednim władzom informacji umożliwiających ustalenie tożsamości właścicieli stron, którym zapewniają hosting.

Wdrażanie dyrektywy

Państwa członkowskie i Komisja zachęcają do wypracowywania przez stowarzyszenia lub organizacje zawodowe kodeksów postępowania na szczeblu wspólnotowym, wspierających właściwe stosowanie niniejszej dyrektywy. Komisja dopilnuje jednak, aby kodeksy te sporządzano z poszanowaniem zasad prawa wspólnotowego i przejrzystości na szczeblu wspólnotowym. W opracowywanie i wdrażanie kodeksów postępowania należy zaangażować stowarzyszenia konsumentów (art. 16).

Państwa członkowskie mają obowiązek dopilnować, aby w przypadku sporu między usługodawcą świadczącym usługi społeczeństwa informacyjnego a usługobiorcą ich ustawodawstwo umożliwiało skuteczne stosowanie mechanizmów pozasądowej drogi rozstrzygania sporów, łącznie z wykorzystaniem stosownych środków elektronicznych. Państwa członkowskie muszą upewnić się, że organy właściwe dla pozasądowego rozstrzygania sporów stosują zasady niezależności, przejrzystości, kontradyktoryjności, skuteczności procedury, prawomocności decyzji, wolności stron i reprezentacji (art. 17).

Państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić w przypadku działalności usługowej społeczeństwa informacyjnego dostępność skutecznych procedur wszczynania powództwa. Powództwa te muszą umożliwiać podejmowanie środków mających na celu zaradzanie przypadkom każdego rzekomego naruszenia prawa oraz zapobieganie wszelkim dalszym szkodom (art. 18).

Państwa członkowskie muszą dopilnować, aby właściwe organy dysponowały odpowiednimi środkami nadzoru oraz dochodzenia koniecznymi w celu skutecznego wykonywania niniejszej dyrektywy. Dbają także, aby organy współpracowały z władzami krajowymi innych państw członkowskich, a w tym celu wyznaczają osobę kontaktową, której dane przekazują pozostałym państwom członkowskim i Komisji (art. 19).

Wyłączenia

Dyrektywa przewiduje trzy rodzaje wyłączeń:

  • niektóre rodzaje działalności są wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy (załącznik 1), jak np. działalność notariuszy lub obrona prawna,
  • art. 3 (klauzula o „kraju pochodzenia”) nie ma zastosowania w przypadku pewnych szczególnych dziedzin (n. praw autorskich lub zobowiązań wynikających z umów w umowach zawartych z konsumentami),
  • państwa członkowskie mogą podjąć środki ograniczające swobodę świadczenia usług w przypadku usług pochodzących z innego państwa członkowskiego (wyłączenia dotyczące poszczególnych przypadków), gdy chodzi, na przykład, o ochronę małoletnich, konsumentów lub kwestie zdrowotne.
Pojęcia kluczowe stosowane w akcie
  • Usługi społeczeństwa informacyjnego: wszystkie usługi świadczone, normalnie za wynagrodzeniem, na odległość, za pomocą urządzeń elektronicznych, na indywidualne żądanie usługobiorcy.
  • Usługodawca: każda osoba fizyczna lub prawna, która świadczy usługę społeczeństwa informacyjnego.
  • Usługodawca mający siedzibę: usługodawca, który prowadzi faktycznie działalność gospodarczą przez czas nieokreślony z wykorzystaniem stałej siedziby. Obecność oraz używanie środków technicznych oraz technologii wymaganych do świadczenia usług jako takie nie oznaczają istnienia siedziby usługodawcy.
  • Usługobiorca: każda osoba fizyczna lub prawna, która do celów zawodowych lub innych korzysta z usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności w celu poszukiwania informacji lub uzyskania do niej dostępu.
  • Informacja handlowa: każda forma informacji, oprócz szczególnych przypadków opisanych w dyrektywie, przeznaczona do promowania, bezpośrednio lub pośrednio, towarów, usług lub wizerunku przedsiębiorstwa, organizacji lub osoby prowadzącej działalność handlową, przemysłową, rzemieślniczą lub wykonującą zawód regulowany.
  • Opt-out: wysyłanie niezamówionych elektronicznych wiadomości handlowych do listy adresatów utworzonej z internautów, którzy nie udzielili wyraźnej zgody na otrzymywanie wiadomości handlowych, ale którzy mają możliwość wypisać się z tej listy. W takim systemie zgoda internauty jest domyślna.
  • Opt-in: przesyłanie wiadomości handlowych na listę adresów elektronicznych utworzoną z internautów, którzy uprzednio wyrazili zgodę na otrzymywanie wiadomości reklamowych. W tym systemie subskrybent udziela świadomej zgody.
  • „Spam” (niezamówiona korespondencja masowa): spam w żargonie amerykańskim określa niechcianą korespondencję masową (listy, przesyłki). „Spamowanie” polega na rozpowszechnianiu na szeroką skalę tej samej wiadomości do dużej liczby użytkowników Internetu. Jest to również prymitywna technika marketingowa, bez określania grupy odbiorczej, wykorzystująca adresy elektroniczne do wysyłania wiadomości reklamowych zaśmiecających elektroniczne skrzynki pocztowe internautów.

ODNIESIENIA

Akt Wejście w życie Transpozycja przez państwa członkowskie Dziennik Urzędowy
Dyrektywa 2000/31/CE [przyjęcie: współdecyzja COD/1998/0325]

17.7.2000

-

Dz.U. L 178 z 17.7.2000

AKTY POWIĄZANE

Sprawozdanie Komisji z dnia 21 listopada 2003 r.: pierwsze sprawozdanie na temat stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/31/WE z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym).

Sprawozdanie to zawiera pierwszą ocenę transpozycji, stosowania i wpływu dyrektywy o handlu elektronicznym. Wykazano w nim, że dyrektywa wywarła pozytywny efekt na handel elektroniczny w Europie, którego wolumen stale wzrasta.

Transpozycja dyrektywy w państwach członkowskich przebiega, ogólnie rzecz biorąc, w sposób satysfakcjonujący. Wyjątkiem są Niderlandy, gdzie postanowiono przetransponować dyrektywę, przyjmując ustawę horyzontalną o handlu elektronicznym, aby stworzyć możliwie przejrzyste ramy krajowe. Podczas etapu transpozycji uwagę skupiano głównie na klauzuli o rynku wewnętrznym i przepisach dotyczących odpowiedzialności usługodawców będących pośrednikami. Niektóre państwa członkowskie zdecydowały się zresztą na włączenie do prawodawstwa krajowego dodatkowych elementów, których dyrektywa nie obejmowała. Są to np.: odpowiedzialność dostawców hiperłączy i wyszukiwarek, procedury powiadamiania i wycofywania w przypadku nielegalnych treści, wymagania dotyczące rejestracji usługodawców, filtrowanie, szyfrowanie, zatrzymywanie danych. W sprawozdaniu podkreślono również, iż prawdopodobnie dzięki dyrektywie zmniejszyła się liczba powództw sądowych, a także przyczyniła się ona do rozwiania wielu wątpliwości natury prawnej, dotyczących w szczególności odpowiedzialności usługodawców świadczących usługi internetowe. Na tej podstawie można chyba wykazać, że dyrektywa z powodzeniem zapewniła odpowiednie ramy prawne dla świadczenia usług społeczeństwa informacyjnego.

Jeżeli chodzi o dalszą analizę skuteczności dyrektywy, Komisja zwróci szczególną uwagę na następujące elementy:

  • zagwarantowanie prawidłowego stosowania dyrektywy,
  • zachęcanie do współpracy administracyjnej i wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi,
  • poprawę poziomu informacji i uwrażliwianie przedsiębiorstw i obywateli,
  • śledzenie ewolucji politycznych i określanie przyszłych obszarów działania,
  • poprawę współpracy na arenie międzynarodowej i dialogu w sprawie uregulowań.

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Central Bank - Application to financial services of article 3(4) to (6) of the electronic commerce directive [COM(2003) 259 – not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji w sprawie stosowania w odniesieniu do usług finansowych art. 3 ust. 4 do 6 dyrektywy o handlu elektronicznym [COM(2003) 259 - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Komunikat ten ma zapewnić, że mechanizmy opisane w art. 3 ust. 4-3 i 6 dyrektywy o handlu elektronicznym, umożliwiające państwom członkowskim stosowanie w zależności od przypadku ograniczeń opartych na użyteczności publicznej usługi społeczeństwa informacyjnego pochodzącej z innego państwa członkowskiego, są prawidłowo i precyzyjnie stosowane. Komunikat okazuje się pomocny dla państw członkowskich pragnących skorzystać z tych mechanizmów, nawet jeżeli nie jest on dokumentem służącym interpretacji. Tej ostatniej dokonano na podstawie orzeczeń wydanych przez Trybunał Sprawiedliwości. Komunikat nie stanowi systematycznej próby rozstrzygnięcia wszystkich aspektów poruszonych w podanych artykułach, ale przybliża jedynie te, w przypadku których Komisja stwierdziła konieczność ich wyjaśnienia i udzielenia pomocy.

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2005
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony