RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 23 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


System uznawania kwalifikacji zawodowych

Dyrektywa ta ustanawia system uznawania kwalifikacji zawodowych, który ma na celu zwiększenie elastyczności rynku pracy, dalszą liberalizację w zakresie świadczenia usług, rozszerzenie automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych oraz uproszczenie procedur administracyjnych.

AKT

Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych [Zob. akt(-y) zmieniający(-e)].

STRESZCZENIE

Dyrektywę stosuje się wobec wszystkich obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) zamierzających wykonywać zawód regulowany * jako osoba pracująca na własny rachunek lub jako pracownik najemny w państwie członkowskim innym niż to, w którym uzyskali kwalifikacje zawodowe.

Dyrektywa rozróżnia między „swobodą świadczenia usług” a „swobodą przedsiębiorczości” na podstawie kryteriów określonych przez Trybunał Sprawiedliwości: długości, częstotliwości, regularności i ciągłości świadczenia usług.

SWOBODA ŚWIADCZENIA USŁUG

Każdy obywatel UE prowadzący zgodną z prawem działalność w państwie członkowskim może świadczyć usługi o charakterze tymczasowym lub okazjonalnym w innym państwie członkowskim, używając tytułu zawodowego w oryginalnym brzmieniu bez konieczności wnioskowania o uznanie jego kwalifikacji zawodowych. Jednak jeżeli dany zawód nie jest w tym państwie członkowskim regulowany, usługodawca musi przedstawić dowody na posiadanie dwuletniego doświadczenia zawodowego.

Przyjmujące państwo członkowskie może wymagać od usługodawcy dostarczenia przed świadczeniem usług na jego terytorium oświadczenia (odnawianego co roku) obejmującego informacje o posiadanym ubezpieczeniu lub oświadczenia z dołączonymi do niego innymi dokumentami, takimi jak dokument potwierdzający obywatelstwo usługodawcy, zaświadczenie potwierdzające, że jego posiadacz prowadzi zgodnie z prawem działalność w państwie członkowskim, i potwierdzenie kwalifikacji zawodowych.

Jeżeli przyjmujące państwo członkowskie wymaga rejestracji pro forma we właściwej organizacji zawodowej, musi ona zostać przeprowadzona automatycznie. Właściwy organ musi przekazać dokumenty wnioskodawcy do organizacji zawodowej lub instytucji zawodowej po otrzymaniu wcześniej oświadczenia. W przypadku zawodów związanych ze zdrowiem lub bezpieczeństwem publicznym, co do których nie obowiązuje automatyczne uznawanie kwalifikacji, przyjmujące państwo członkowskie może przeprowadzić wstępną kontrolę kwalifikacji zawodowych usługodawcy w granicach zasady proporcjonalności.

W przypadkach, w których usługa świadczona jest przy użyciu tytułu zawodowego państwa członkowskiego siedziby lub na podstawie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji * usługodawcy, właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego mogą wymagać od usługodawcy przekazania usługobiorcom określonych informacji, w szczególności dotyczących ubezpieczenia od ryzyka finansowego wynikającego z jego obowiązków zawodowych.

W przypadku tymczasowego świadczenia usług, jak również posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności w innym państwie członkowskim, właściwe organy mają obowiązek zapewnić aktywną wymianę informacji dotyczących wszelkich poważnych okoliczności wynikających z prowadzenia przez daną osobę działalności na ich terytorium, które mogą wywierać skutki na wykonywanie określonych czynności zawodowych. Taka wymiana informacji musi być dokonywana przy poszanowaniu obowiązujących przepisów dotyczących ochrony danych.

SWOBODA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

„Swoboda przedsiębiorczości” odnosi się do specjalistów posiadających faktyczną swobodę prowadzenia działalności w innym państwie członkowskim w ramach stałego wykonywania tam działalności zawodowej.

Ogólny system uznawania kwalifikacji

System ogólny ma zastosowanie w przypadku zawodów, które nie są objęte szczególnymi zasadami uznawania kwalifikacji, oraz w określonych sytuacjach, gdy specjalista nie spełnia warunków określonych w innych systemach uznawania kwalifikacji. System ten opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania kwalifikacji, bez uszczerbku dla stosowania środków wyrównawczych, jeżeli występują znaczące różnice pomiędzy wykształceniem * zdobytym przez daną osobę a wykształceniem wymaganym w przyjmującym państwie członkowskim. Środek wyrównawczy może mieć formę stażu adaptacyjnego * lub testu umiejętności *. Wyboru dokonuje osoba zainteresowana, chyba że zastosowanie ma szczególne odstępstwo.

Jeżeli podjęcie lub wykonywanie zawodu jest regulowane w przyjmującym państwie członkowskim, tzn. wymaga posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych, właściwy organ danego państwa członkowskiego zobowiązany jest umożliwić podjęcie tego zawodu i jego wykonywanie na takich samych warunkach, jak obywatele tego państwa. Jednak wnioskodawca musi posiadać kwalifikacje zawodowe uzyskane w innym państwie członkowskim, które świadczą o poziomie wykształcenia zawodowego na poziomie co najmniej równoważnym z poziomem bezpośrednio poprzedzającym ten, jaki wymagany jest w przyjmującym państwie członkowskim.

Z kolei jeżeli dostęp do zawodu nie wymaga posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych w państwie członkowskim wnioskodawcy, dostęp do tego zawodu w przyjmującym państwie członkowskim, w którym jest regulowany, wymaga poza kwalifikacjami dowodu potwierdzającego wykonywanie przez niego danego zawodu w pełnym wymiarze czasu pracy przez dwa lata w okresie ostatnich dziesięciu lat.

Dyrektywa wyróżnia pięć poziomów kwalifikacji zawodowych:

  • poświadczenie kompetencji wydane przez właściwy organ w rodzimym państwie członkowskim na podstawie uzyskania przez posiadacza wiedzy ogólnej odpowiadającej wykształceniu podstawowemu lub średniemu, ukończenia szkolenia niestanowiącego elementu kształcenia prowadzącego do uzyskania świadectwa lub dyplomu lub specjalnego egzaminu niepoprzedzonego kształceniem lub wykonywania zawodu przez okres trzech lat,
  • świadectwo potwierdzające ukończenie kształcenia na poziomie szkoły średniej o charakterze technicznym lub zawodowym lub o charakterze ogólnym, uzupełnionego o kurs zawodowy,
  • dyplom poświadczający ukończenie kształcenia na poziomie pomaturalnym trwającego przynajmniej rok lub kształcenia zawodowego, które przygotowuje do pełnienia porównywalnych obowiązków i funkcji,
  • dyplom poświadczający ukończenie kształcenia na poziomie wyższym lub uniwersyteckim trwającego co najmniej trzy lata, ale nie dłużej niż cztery lata,
  • dyplom poświadczający ukończenie kształcenia na poziomie wyższym lub uniwersyteckim trwającego co najmniej cztery lata.

Przyjmujące państwo członkowskie może uzależnić uznanie kwalifikacji zawodowych od zastosowania przez wnioskodawcę środka wyrównawczego (przystąpienia do testu umiejętności lub odbycia stażu adaptacyjnego trwającego nie dłużej niż trzy lata) w następujących trzech przypadkach:

  • okres kształcenia był co najmniej o rok krótszy od okresu wymaganego w przyjmującym państwie członkowskim,
  • kształcenie, które wnioskodawca odbył, obejmowało materiał zasadniczo różniący się od tego, którego opanowanie jest podstawą uzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji w przyjmującym państwie członkowskim,
  • na zawód regulowany w przyjmującym państwie członkowskim składają się jedna lub więcej regulowanych działalności zawodowych, które nie wchodzą w zakres odpowiadającego mu zawodu w rodzimym państwie członkowskim wnioskodawcy, a różnica ta polega na specyficznym programie kształcenia wymaganym w przyjmującym państwie członkowskim, który obejmuje materiał zasadniczo różniący się od objętego kształceniem, które ukończył wnioskodawca.

Dyrektywa umożliwia stowarzyszeniom zawodowym reprezentatywnym na szczeblu krajowym lub europejskim przekazywanie propozycji wspólnych platform pozwalających na wyrównanie ustalonych zasadniczych różnic występujących pomiędzy państwami członkowskimi odnośnie do wymogów w zakresie kształcenia. Platforma jest sposobem zapewniania, aby nie nakładano na wnioskodawców dodatkowych wymogów, przy jednoczesnym zagwarantowaniu właściwego poziomu kwalifikacji. Platforma to rodzaj wstępnie zdefiniowanego środka wyrównawczego. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące wspólnych platform pod koniec 2010 r.

System automatycznego uznawania kwalifikacji potwierdzonych doświadczeniem zawodowym w zakresie określonej działalności przemysłowej, rzemieślniczej lub handlowej

Rodzaje działalności przemysłowej, rzemieślniczej i handlowej ujęte w dyrektywie (rozdział II) podlegają automatycznemu uznaniu kwalifikacji potwierdzonych doświadczeniem zawodowym na określonych warunkach.

Elementami branymi pod uwagę przy uznawaniu doświadczenia zawodowego są jego długość i forma (praca na własny rachunek lub jako pracownik najemny). Uwzględnia się również odbyte uprzednio kształcenie, które może wpłynąć na zmniejszenie wymogów w zakresie długości doświadczenia zawodowego. Jednak wszelkie odbyte uprzednio kształcenie musi zostać potwierdzone dokumentami w formie świadectwa uznawanego przez dane państwo członkowskie lub uznanego przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie warunki formalne.

Prowadzenie wszystkich tych rodzajów działalności zawodowej podlega warunkom określonym w:

  • wykazie I w załączniku IV, odnoszącym się do różnych sektorów, takich jak branża włókiennicza, chemiczna i naftowa, poligraficzna, produkcyjna, budowlana itp.,
  • wykazie II w załączniku IV, odnoszącym się do sektorów, takich jak produkcja środków transportu, działalność związana z transportem, usługi pocztowe, telekomunikacja, studia fotograficzne itp.,
  • wykazie III w załączniku IV, odnoszącym się do sektorów, takich jak restauracje i hotele, usługi osobiste, usługi dla lokalnej społeczności i usługi rekreacyjne itp.

System automatycznego uznawania kwalifikacji dla zawodów: lekarza, pielęgniarki, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej, farmaceuty i architekta

Automatyczne uznawanie kwalifikacji na podstawie koordynacji minimalnych wymogów w zakresie kształcenia obejmuje następujące zawody: lekarze, pielęgniarki odpowiedzialne za opiekę ogólną, lekarze dentyści, lekarze weterynarii, położne, farmaceuci i architekci (rozdział III dyrektywy).

Dla celów uznawania kwalifikacji dyrektywa określa minimalne wymogi w zakresie kształcenia dla każdego z tych zawodów, w tym minimalny czas studiów. Wykaz wydawanych przez państwa członkowskie dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, które spełniają wymogi określone w dyrektywie, został ujęty w załączniku V. Kwalifikacje te umożliwiają ich posiadaczom wykonywanie swoich zawodów w każdym państwie członkowskim.

Dyrektywa umożliwia państwom członkowskim zezwolenie na kształcenie w niepełnym wymiarze godzin w przypadku wszystkich tych zawodów, pod warunkiem że łączny czas trwania, poziom i jakość takiego kształcenia nie są niższe niż w przypadku ciągłego kształcenia w pełnym wymiarze godzin.

Bez uszczerbku dla szczególnych praw nabytych w odniesieniu do określonych zawodów, a w szczególności architektów (załącznik VI), nawet jeżeli dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawniający do podjęcia działalności zawodowej uzyskany przez obywatela państwa członkowskiego nie spełnia wszystkich opisanych wymogów w zakresie kształcenia, każde państwo członkowskie musi uznać ten dokument za wystarczający. Dokument ten musi jednak poświadczać ukończenie kształcenia, które rozpoczęło się przed datami odniesienia określonymi w załączniku V, oraz posiadać załączone do niego zaświadczenie stwierdzające, że posiadacz danego dokumentu wykonywał przedmiotowe rodzaje działalności nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.

Procedura wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych

Indywidualny wniosek musi zostać złożony we właściwym organie przyjmującego państwa członkowskiego wraz z określonymi dokumentami i świadectwami. Właściwy organ potwierdza otrzymanie wniosku w terminie miesiąca od jego otrzymania oraz zawiadamia wnioskodawcę, w stosownym przypadku, o konieczności dostarczenia brakujących dokumentów. W zasadzie decyzja musi zostać wydana w terminie trzech miesięcy od daty złożenia przez wnioskodawcę kompletu dokumentów. Jednakże powyższy termin może zostać przedłużony o miesiąc w przypadkach objętych ogólnym systemem uznawania kwalifikacji. Każde odrzucenie wniosku musi zostać uzasadnione. W przypadku odrzucenia lub braku decyzji w przepisanym terminie przysługuje odwołanie w sądach krajowych.

Obywatele państw członkowskich muszą być uprawnieni do używania przyznanego im tytułu zawodowego oraz ewentualnego skrótu tego tytułu, jak również odpowiadającego mu tytułu zawodowego w przyjmującym państwie członkowskim. W przypadku gdy dany zawód jest w przyjmującym państwie członkowskim regulowany przez stowarzyszenie lub organizację (zob. załącznik I), obywatele państw członkowskich muszą stać się członkami danej organizacji lub stowarzyszenia, aby móc używać tego tytułu.

Państwa członkowskie mogą wymagać od wnioskodawców posiadania znajomości języków niezbędnej do wykonywania danego zawodu. Wymóg ten powinien być stosowany proporcjonalnie, co wyklucza możliwość systematycznego nakładania obowiązku zdawania testów językowych przed umożliwieniem wykonywania działalności zawodowej.

Aby ułatwić stosowanie powyższych postanowień, w dyrektywie wzywa się do ścisłej współpracy między właściwymi organami w przyjmujących i rodzimych państwach członkowskich. Ponadto wzywa się do zrealizowania następujących postanowień:

  • każde państwo członkowskie musi wyznaczyć koordynatora, którego zadaniem jest wspieranie jednolitego stosowania tej dyrektywy,
  • każde państwo członkowskie wyznaczy ośrodek informacji, do którego zadań należy dostarczanie obywatelom odpowiednich informacji dotyczących uznawania kwalifikacji zawodowych oraz pomaganie im w dochodzeniu ich praw, w szczególności poprzez kontakt z organami wydającymi decyzje w sprawie wniosków o uznanie,
  • państwa członkowskie muszą wyznaczyć przedstawicieli do Komitetu ds. Uznawania Kwalifikacji Zawodowych,
  • Komisja ma obowiązek zapewniania w razie potrzeby konsultacji z ekspertami z zainteresowanych grup zawodowych.

Państwa członkowskie mają obowiązek przekazywać Komisji co dwa lata sprawozdanie ze stosowania systemu. W przypadku gdy stosowanie jednego z przepisów niniejszej dyrektywy przez państwo członkowskie napotyka na poważne trudności w określonej dziedzinie, Komisja wraz z tym państwem dokonują wspólnej analizy tych trudności.

Od 20 października 2007 r. Komisja co pięć lat sporządza raport w sprawie wdrożenia tej dyrektywy.

Kontekst

Dyrektywa ta jest odpowiedzią na zalecenia opracowane na posiedzeniu Rady Europejskiej w Sztokholmie w 2001 r., w których wzywa się Komisję do stworzenia bardziej jednolitego, przejrzystego i elastycznego systemu umożliwiającego osiągnięcie celów strategii lizbońskiej.

Dyrektywa łączy w jednym dokumencie trzy dyrektywy w sprawie ogólnego systemu uznawania kwalifikacji zawodowych (uznawanie dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających ukończenie studiów wyższych trwających co najmniej trzy lata (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV), uznawanie innych dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających uzyskanie innego wykształcenia zawodowego (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV) i mechanizm uznawania kwalifikacji w działalności rzemieślniczej, handlowej i określonych usługach (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV)).

Konsoliduje ponadto dwanaście dyrektyw sektorowych obejmujących zawody lekarza (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV), pielęgniarki (dyrektywa 77/452/EWG), lekarza dentysty (dyrektywa 78/686/EWG), lekarza weterynarii (dyrektywa 78/1026/EWG), położnej (dyrektywa 80/154/EWG), architekta (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV) i farmaceuty (wzajemne uznawanie dyplomów w dziedzinie farmacji (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV) i kwalifikacji w dziedzinie farmacji (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV)).

Szczególne dyrektywy dotyczące świadczenia usług przez prawników (dyrektywa 77/249/EWG) i stałego wykonywania zawodu prawnika nie zostały tutaj ujęte, ponieważ odnoszą się nie do uznawania kwalifikacji zawodowych, ale uprawnień do wykonywania zawodu.

Pojęcia kluczowe stosowane w akcie
  • Zawód regulowany: działalność zawodowa lub zespół działalności zawodowych, których podjęcie, wykonywanie lub jeden ze sposobów wykonywania wymaga, bezpośrednio bądź pośrednio, na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych, posiadania specjalnych kwalifikacji zawodowych; w szczególności używanie tytułu zawodowego zastrzeżonego na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dla osób posiadających odpowiednie kwalifikacje zawodowe stanowi sposób wykonywania działalności zawodowej.
  • Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji: dyplomy, świadectwa lub inne dokumenty wydane przez organ państwa członkowskiego wyznaczony zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi tego państwa, potwierdzające pomyślne ukończenie kształcenia zawodowego, odbywanego w przeważającej części na terytorium Wspólnoty.
  • Kształcenie regulowane: każdy rodzaj kształcenia, które w szczególny sposób przystosowane jest do potrzeb wykonywania określonego zawodu oraz obejmuje kurs lub kursy uzupełnione, w stosownych przypadkach, kształceniem zawodowym albo praktyką w okresie próbnym lub praktyką zawodową. Struktura i poziom kształcenia zawodowego oraz praktyk w okresie próbnym lub praktyk zawodowych określane są w ustawach, przepisach wykonawczych lub administracyjnych danego państwa członkowskiego albo są nadzorowane bądź zatwierdzane przez wyznaczony w tym celu organ.
  • Staż adaptacyjny: wykonywanie zawodu regulowanego w przyjmującym państwie członkowskim pod nadzorem wykwalifikowanego przedstawiciela tego zawodu, gdzie takiej praktyce odbywanej pod nadzorem powinno towarzyszyć dalsze kształcenie. Powyższy okres nadzorowanej praktyki podlega ocenie.
  • Test umiejętności: test ograniczony do sprawdzenia poziomu wiedzy zawodowej wnioskodawcy, przeprowadzony przez właściwe władze przyjmującego państwa członkowskiego w celu oceny zdolności wnioskodawcy do wykonywania zawodu regulowanego w tym państwie członkowskim. Aby umożliwić przeprowadzenie powyższego testu, właściwe organy sporządzają listę zagadnień, których nie obejmuje posiadany przez wnioskodawcę dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Dyrektywa 2005/36/WE

20.10.2005

20.10.2007

Dz.U. L 255 z 30.9.2005

Akt(y) zmieniający(-e)Wejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Dyrektywa 2006/100/WE

1.1.2007

1.1.2007

Dz.U. L 363 z 20.12.2006

Rozporządzenie (WE) nr 1137/2008

11.12.2008

-

Dz.U. L 311 z 21.11.2008

Kolejne zmiany i poprawki do dyrektywy 2005/36/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentalną.

ZMIANY ZAŁĄCZNIKÓW

Załącznik II — Wykaz kursów kształcenia o specjalnym programie, o których mowa w art. 11 lit. c) ppk (ii):
dyrektywa 2006/100/WE [Dz.U. L 363 z 20.12.2006],
rozporządzenie (WE) nr 1430/2007 [Dz.U. L 320 z 6.12.2007],
rozporządzenie (WE) nr 755/2008 [Dz.U. L 205 z 1.8.2008],
rozporządzenie (WE) nr 279/2009 [Dz.U. L 93 z 7.4.2009].

Załącznik III – Wykaz rodzajów kształcenia regulowanego, o których mowa w art. 13 ust. 2 akapit trzeci:
rozporządzenie (WE) nr 1430/2007 [Dz.U. L 320 z 6.12.2007].

Załącznik V – Uznawanie na podstawie koordynacji minimalnych wymogów w zakresie kształcenia:
dyrektywa Rady 2006/100/WE [Dz.U. L 363 z 20.12.2006].

Załącznik VI – Prawa nabyte właściwe dla zawodów, które podlegają systemowi uznawania na podstawie koordynacji minimalnych wymogów w zakresie kształcenia:
dyrektywa Rady 2006/100/WE [Dz.U. L 363 z 20.12.2006].

AKTY POWIĄZANE

Decyzja Komisji 2007/172/WE z dnia 19 marca 2007 r. ustanawiająca grupę koordynatorów ds. uznawania kwalifikacji zawodowych [Dz.U. L 79 z 20.3.2007].
Rola tej grupy ekspertów polega na ułatwieniu wprowadzenia w życie dyrektywy oraz rozwijanie rynku wewnętrznego w obszarze zawodów regulowanych w odniesieniu do kwalifikacji. Komisja konsultuje się z tą grupą, w skład której wchodzą krajowi koordynatorzy, zastępcy członków i przedstawiciel Komisji.

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony