RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Poszanowanie praw własności intelektualnej

Poszanowanie praw własności intelektualnej nie było do teraz objęte harmonizacją na poziomie europejskim. Niniejsza dyrektywa ma na celu stworzenie równych warunków dla stosowania praw własności intelektualnej w państwach członkowskich, ujednolicając środki wykonawcze w całej Unii Europejskiej. Jej celem jest także harmonizacja przepisów państw członkowskich w celu zapewnienia równego poziomu ochrony własności intelektualnej na rynku wewnętrznym.

AKT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/48/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej.

STRESZCZENIE

Do chwili obecnej działanie Wspólnoty Europejskiej (WE) w dziedzinie własności intelektualnej dotyczyło głównie harmonizacji krajowego prawa materialnego i stworzenia jednolitego prawa na poziomie wspólnotowym. Niektóre krajowe przepisy dotyczące własności intelektualnej, takie jak znaki towarowe, wzory i modele, patenty w dziedzinie wynalazków biotechnologicznych i niektóre aspekty prawa autorskiego i praw pokrewnych, zostały zharmonizowane. Działanie Wspólnoty dotyczyło także stworzenia jednolitego prawa na poziomie wspólnotowym, obowiązującego niezwłocznie na całym terytorium WE, takiego jak wspólnotowe znaki towarowe oraz ostatnio wzory i modele wspólnotowe. Poza tym na poziomie Rady Ministrów trwają dyskusje dotyczące stworzenia patentu wspólnotowego.

O ile stopniowa harmonizacja prawa materialnego własności intelektualnej pozwoliła na ułatwienie wolnego obrotu między państwami członkowskimi oraz na zwiększenie przejrzystości stosowanych zasad, środki realizacji praw własności intelektualnej nie były dotąd objęte harmonizacją. Takie jest uzasadnienie niniejszej dyrektywy.

Podrabianie i piractwo oraz, bardziej ogólnie, naruszanie własności intelektualnej są zjawiskami, których liczba stale wzrasta i które przybierają dzisiaj rozmiar międzynarodowy. Z tego powodu stanowią poważne zagrożenie dla gospodarek krajowych. Na europejskim rynku wewnętrznym zjawiska te wykorzystują szczególnie rozbieżności krajowe, które mogą istnieć w zakresie środków egzekwowania praw własności intelektualnej. Inaczej mówiąc, podrobione lub pirackie produkty są raczej produkowane i sprzedawane w krajach, które mniej skutecznie zwalczają podrabianie i piractwo.

Cele

Głównym celem niniejszej dyrektywy jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony własności intelektualnej w państwach członkowskich, jednak dyrektywa ma także, między innymi,

  • promować innowację i konkurencyjność przedsiębiorstw. Jeśli podrabianie i piractwo nie będą skutecznie sankcjonowane, zjawiska te mogą spowodować utratę zaufania przedsiębiorców do rynku wewnętrznego. Sytuacja ta mogłaby zniechęcić twórców i wynalazców oraz zahamować innowację i kreatywność we Wspólnocie,
  • zachować zatrudnienie w Europie. Na poziomie społecznym szkody ponoszone przez przedsiębiorstwa z powodu podrabiania i piractwa odbijają się na oferowanym przez nie zatrudnieniu.
  • zapobiegać stratom podatkowym i destabilizacji rynku. Straty finansowe spowodowane podrabianiem i piractwem są duże. Zjawisko to jest faktycznym zagrożeniem dla równowagi ekonomicznej, ponieważ może pociągnąć za sobą destabilizację bardziej wrażliwych rynków, które padają jego ofiarą (na przykład rynek wyrobów włókienniczych). W przypadku przemysłu produktów multimedialnych podrabianie i piractwo internetowe stale się zwiększają i już teraz powodują bardzo duże straty,
  • dbać o ochronę konsumentów. Podrabianie i piractwo łączą się zwykle z celowym wprowadzeniem konsumenta w błąd co do jakości, której ma prawo spodziewać się w przypadku produktu renomowanej marki. Podrobione lub pirackie produkty są w rzeczywistości produkowane poza kontrolami przeprowadzanymi przez właściwe organy i nie przestrzegają minimalnych norm jakości. Jeśli konsument kupuje podobne produkty poza legalnym obrotem, nie może korzystać z gwarancji, obsługi posprzedażnej ani ze skutecznej procedury rozpatrywania skarg w przypadku poniesienia szkody. Ponadto działania te mogą przedstawiać prawdziwe niebezpieczeństwo dla konsumenta, mogą zagrozić jego zdrowiu (podrabianie lekarstw) lub bezpieczeństwu (podrabianie zabawek lub części samochodów lub samolotów),
  • zapewnić utrzymanie porządku publicznego. Podrabianie i piractwo naruszają prawo pracy (praca nielegalna), prawo podatkowe (straty wpływów dla państwa), przepisy sanitarne oraz w dziedzinie bezpieczeństwa produktów.

Zakres stosowania

Środki przewidziane przez niniejszą dyrektywę mają zastosowanie do wszelkiego naruszenia prawa własności intelektualnej przewidzianego przez prawodawstwo wspólnotowe i/lub krajowe danego państwa członkowskiego. Dyrektywa nie ma wpływu na przepisy dotyczące przestrzegania prawa i odstępstw przewidzianych w prawodawstwie wspólnotowym w dziedzinie prawa autorskiego i praw pokrewnych.

Poza tym dyrektywa nie może mieć wpływu na:

  • przepisy wspólnotowe regulujące prawo materialne własności intelektualnej,
  • obowiązki państw członkowskich wynikające z międzynarodowych konwencji oraz w szczególności z Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (porozumienie TRIPs),
  • przepisy krajowe państw członkowskich dotyczące procedur karnych lub sankcji stosowanych w przypadku naruszenia praw własności intelektualnej.

Obowiązki ogólne

Państwa członkowskie przewidują procedury konieczne dla zapewnienia przestrzegania praw własności intelektualnej i stosują odpowiednie środki przeciw sprawcom podrabiania i piractwa. Środki i procedury muszą być wystarczająco odstraszające, aby zapobiec tworzeniu ograniczeń dla handlu prowadzonego zgodnie z prawem i zapewnić zabezpieczenia przed ich nadużywaniem.

Osoby uprawnione do występowania o zastosowanie środków i procedur

Za osoby uprawnione do występowania o zastosowanie środków ochrony własności intelektualnej uważa się właścicieli praw własności intelektualnej, ich przedstawicieli oraz każdą inną osobę uprawnioną do stosowania tych praw zgodnie z przepisami odpowiedniego prawa. O zastosowanie tych środków mogą także występować organizacje zarządzania prawami własności intelektualnej, jeśli są uznane za uprawnione do reprezentowania właścicieli praw własności intelektualnej.

Dowody

W określonych sytuacjach strony mogą być zobowiązane do przedstawienia dowodów, które znajdują się pod ich kontrolą. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki umożliwiające właściwym organom sądowym nakazanie, na wniosek strony, przekazania dokumentów bankowych, finansowych lub handlowych, które znajdują się pod kontrolą strony przeciwnej.

Jeśli istnieje możliwe do udowodnienia ryzyko naruszenia prawa własności intelektualnej, władze sądowe mogą nakazać szybkie i skuteczne środki tymczasowe zapewniające zachowanie dowodów, nawet przed wszczęciem postępowania nad meritum sprawy.

Prawo do informacji

W odpowiedzi na żądanie właściciela praw organy sądowe mogą nakazać każdej osobie przedstawienie informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających prawo własności intelektualnej. Środek ten ma zastosowanie w przypadku osoby, u której:

  • stwierdzono posiadanie na skalę handlową towarów naruszających prawo,
  • stwierdzono wykonywanie na skalę handlową usług naruszających prawo,
  • stwierdzono dostarczanie na skalę handlową usług stosowanych w działaniach naruszających prawo,
  • która została wskazana jako zaangażowana w produkcję, wytwarzanie lub dystrybucję podrobionych towarów albo usług.

Środki tymczasowe i zabezpieczające

Na żądanie wnioskodawcy organy sądowe mogą wystawić przeciwko domniemanemu naruszającemu tymczasowy nakaz sądowy, który ma:

  • zapobiec możliwym dalszym naruszeniom prawa własności intelektualnej,
  • zakazać tymczasowo możliwego naruszania prawa własności intelektualnej,
  • nakazać złożenie zabezpieczenia zapewniającego pokrycie strat poniesionych przez właściciela praw.

W niektórych przypadkach organy sądowe mogą zarządzić zapobiegawcze zajęcie nieruchomego i ruchomego mienia domniemanego sprawcy naruszenia, z blokadą jego rachunków bankowych i pozostałych aktywów.

Środki wynikające z decyzji odnośnie do meritum sprawy

Na żądanie wnioskodawcy organy sądowe mogą zarządzić wycofanie z handlu towarów, co do których stwierdzono, że naruszają prawo własności intelektualnej. Towary, co do których stwierdzono naruszanie prawa własności intelektualnej, oraz narzędzia użyte do ich tworzenia mogą być także definitywnie usunięte z handlu. Ostatecznie organy sądowe mogą postanowić o zniszczeniu podrobionych lub pirackich towarów.

Jeśli podjęta została decyzja sądu stwierdzająca naruszenie prawa własności intelektualnej, właściwe organy sądowe mogą wydawać naruszającym zakaz kontynuacji naruszenia. Jeżeli zakaz jest nieprzestrzegany, na naruszającego może być nałożona kara pieniężna, aby wymusić realizację zakazu.

Właściwe organy sądowe mogą zarządzić zapłacenie poszkodowanej stronie rekompensaty pieniężnej, zamiast zastosowania środków związanych z wycofaniem lub zniszczeniem towarów. Ma to zastosowanie w sytuacji, gdy powód działał nieumyślnie, a realizacja tych środków mogłaby spowodować dla niego nieproporcjonalne szkody.

Odszkodowania i koszty sądowe

Na wniosek poszkodowanej strony właściwe organy sądowe mogą nakazać naruszającemu wypłacenie podmiotowi uprawnionemu odszkodowań odpowiednich do poniesionych szkód.

Koszty sądowe, honoraria adwokatów oraz inne ewentualne wydatki poniesione przez stronę wygrywającą są pokrywane z reguły przez stronę naruszającą prawo.

Sankcje ze strony państw członkowskich

W przeciwieństwie do początkowej propozycji Komisji przyjęta dyrektywa nie zawiera przepisów dotyczących sankcji karnych przeciw naruszającym prawo. Dyrektywa stanowi, że państwa członkowskie mogą zastosować inne sankcje, wybiegając poza określone przepisy w celu ukarania strony naruszającej prawo.

Kontekst

W październiku 1998 r. Komisja przedstawiła zieloną księgę dotyczącą walki z podrabianiem i piractwem na rynku wewnętrznym w celu rozpoczęcia debaty na ten temat z zainteresowanymi stronami. Konsultacje te umożliwiły potwierdzenie, że rozbieżności między krajowymi systemami prawnymi dotyczącymi własności intelektualnej szkodzą prawidłowemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego. Po konsultacjach Komisja przedstawiła w listopadzie 2000 r. komunikat będący następstwem zielonej księgi, proponujący plan działań mający poprawić i wzmocnić walkę z podrabianiem i piractwem. Przedstawienie dyrektywy mającej zharmonizować przepisy krajowe dotyczące środków realizacji praw własności intelektualnej było jedną z inicjatyw przewidzianych przez plan działania.

ODNIESIENIA

Akt Wejście w życie Termin transpozycji przez państwa członkowskie Dziennik Urzędowy
Dyrektywa 2004/48/WE

22.6.2004

29.4.2006

Dz.U. L 195 z 2.6.2004

AKTY POWIĄZANE

Oświadczenie Komisji 2005/295/WE dotyczące art. 2 dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej [Dz.U. L 94 z 13.4.2005].
Oświadczenie Komisji precyzuje prawa własności intelektualnej, które wchodzą w zakres stosowania dyrektywy dotyczącej przestrzegania praw własności intelektualnej.
Chodzi o następujące prawa:

  • prawo autorskie,
  • prawa pokrewne z prawami autorskimi,
  • prawo sui generis twórców baz danych,
  • prawa twórcy topografii produktów półprzewodnikowych,
  • prawa ze znaku towarowego,
  • prawa ze wzoru,
  • prawa z patentu, włącznie z prawami wynikającymi z dodatkowych świadectw ochronnych,
  • oznaczenia geograficzne,
  • prawa ze wzoru użytkowego,
  • prawa wynikające z systemu ochrony odmian roślin,
  • nazwy handlowe, jeżeli są chronione jako wyłączne prawa własnościowe w danym prawie krajowym.
Ostatnia aktualizacja: 17.05.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony