RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Σεβασμός των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας

Η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας δεν έχει μέχρι σήμερα αποτελέσει αντικείμενο εναρμόνισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η παρούσα οδηγία αποσκοπεί συνεπώς στη δημιουργία ισότιμων όρων για την εφαρμογή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη, με την ευθυγράμμιση των εκτελεστικών μέτρων σε ολόκληρη την Ένωση. Έχει επίσης στόχο την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών προκειμένου να διασφαλιστεί ισοδύναμο επίπεδο προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας στην εσωτερική αγορά.

ΠΡΑΞΗ

Οδηγία 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

ΣΥΝΟΨΗ

Μέχρι σήμερα, η δράση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ) στο πεδίο της πνευματικής ιδιοκτησίας αφορούσε κυρίως την εναρμόνιση του εθνικού ουσιαστικού δικαίου και τη δημιουργία ενιαίου δικαίου σε κοινοτικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό εναρμονίστηκαν ορισμένα στοιχεία του εθνικού δικαίου περί πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως τα σήματα, τα σχέδια και υποδείγματα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που αφορούν βιοτεχνολογικές εφευρέσεις και ορισμένες πτυχές των δικαιωμάτων του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων. Η δράση της Κοινότητας στράφηκε επίσης στη δημιουργία ενιαίων δικαιωμάτων σε κοινοτικό επίπεδο, που ισχύουν αμέσως σε όλο το έδαφος της ΕΚ, όπως το κοινοτικό σήμα και, πιο πρόσφατα, τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα. Εξάλλου, διεξάγονται συζητήσεις επί του παρόντος στους κόλπους του Συμβουλίου Υπουργών σχετικά με τη δημιουργία ενός κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

Ωστόσο, ενώ η προοδευτική εναρμόνιση του ουσιαστικού δικαίου περί πνευματικής ιδιοκτησίας έδωσε τη δυνατότητα να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ κρατών μελών και να καταστούν διαφανέστεροι οι εφαρμοστέοι κανόνες, τα μέσα επιβολής του σεβασμού των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας δεν έχουν αποτελέσει μέχρι σήμερα αντικείμενο εναρμόνισης. Επομένως, έτσι αιτιολογείται η παρούσα οδηγία.

Η παραποίηση/απομίμηση και η πειρατεία και, γενικότερα, οι παραβιάσεις της πνευματικής ιδιοκτησίας, αποτελούν φαινόμενα που εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα και τα οποία αποκτούν σήμερα διεθνή διάσταση. Για το λόγο αυτόν, αποτελούν σοβαρή απειλή για τις εθνικές οικονομίες. Στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά, τα εν λόγω φαινόμενα εκμεταλλεύονται κυρίως τις διαφορές που μπορεί να υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο ως προς τα μέσα επιβολής του σεβασμού των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Με άλλα λόγια, τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης και πειρατείας τείνουν συνήθως να κατασκευάζονται και να πωλούνται στις χώρες οι οποίες διώκουν λιγότερο αποτελεσματικά από άλλες την παραποίηση/απομίμηση και την πειρατεία.

Στόχοι

Παρόλο που ο κύριος στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η εξασφάλιση ενός ισοδύναμου επιπέδου προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη, επιδιώκονται επίσης και άλλοι στόχοι, μεταξύ των οποίων:

  • η προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Εάν η παραποίηση/απομίμηση και η πειρατεία δεν τιμωρούνται αποτελεσματικά, υπάρχει κίνδυνος τα φαινόμενα αυτά να οδηγήσουν σε απώλεια της εμπιστοσύνης των οικονομικών παραγόντων στην εσωτερική αγορά, η οποία θεωρείται ως χώρος ανάπτυξης των δραστηριοτήτων τους. Η κατάσταση αυτή θα είχε ως αποτέλεσμα να αποθαρρύνει τους δημιουργούς και τους εφευρέτες και να αποτελέσει τροχοπέδη για την καινοτομία και τη δημιουργικότητα στην Κοινότητα·
  • η διασφάλιση των θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη. Σε κοινωνικό επίπεδο, η ζημία την οποία υφίστανται οι επιχειρήσεις λόγω της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας αντανακλάται τελικά στον αριθμό των θέσεων απασχόλησης που προσφέρουν·
  • η παρεμπόδιση των φορολογικών απωλειών και της αποσταθεροποίησης των αγορών. Οι φορολογικές απώλειες που προκύπτουν από την παραποίηση/απομίμηση και την πειρατεία είναι σημαντικές. Το φαινόμενο αυτό συνιστά πραγματική απειλή για την οικονομική ισορροπία, διότι μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση των πιο ευαίσθητων αγορών τις οποίες πλήττει (όπως, παραδείγματος χάριν, η αγορά κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων). Όσον αφορά τη βιομηχανία πολυμεσικών προϊόντων, η παραποίηση/απομίμηση και η πειρατεία μέσω του Διαδικτύου αυξάνονται συνεχώς και προκαλούν ήδη σημαντικές απώλειες·
  • η επαγρύπνηση για την προστασία των καταναλωτών. Η παραποίηση/απομίμηση και η πειρατεία συνοδεύονται γενικά από εσκεμμένη παραπλάνηση του καταναλωτή ως προς την ποιότητα την οποία δικαιούται να αναμένει από ένα προϊόν το οποίο φέρει, παραδείγματος χάριν, ένα φημισμένο εμπορικό σήμα. Πράγματι, τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης και πειρατείας κατασκευάζονται χωρίς να ελέγχονται από τις αρμόδιες αρχές και δεν πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα ποιότητας. Ο καταναλωτής, όταν αγοράζει προϊόντα παραποίησης/απομίμησης ή πειρατείας εκτός του νόμιμου εμπορίου, δεν έχει κατ' αρχήν εγγυήσεις ούτε για εξυπηρέτηση μετά την πώληση ούτε για άσκηση αποτελεσματικής προσφυγής σε περίπτωση ζημίας. Επιπλέον, αυτή η δραστηριότητα ενδέχεται να εγκυμονεί πραγματικούς κινδύνους για τον καταναλωτή, κινδύνους που είναι δυνατόν να απειλήσουν την υγεία του (παραποίηση/απομίμηση φαρμάκων) ή την ασφάλειά του (παραποίηση/απομίμηση παιχνιδιών ή ανταλλακτικών αυτοκινήτων ή αεροπλάνων)·
  • η διασφάλιση της δημόσιας τάξης. Η παραποίηση/απομίμηση και η πειρατεία παραβιάζουν την εργατική νομοθεσία (λαθραία εργασία), τη φορολογική νομοθεσία (απώλειες εσόδων για το κράτος), την υγειονομική νομοθεσία και τη νομοθεσία περί ασφάλειας των προϊόντων.

Πεδίο εφαρμογής

Τα μέτρα που προβλέπει η παρούσα οδηγία εφαρμόζονται σε κάθε παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που προβλέπεται από την κοινοτική νομοθεσία ή/και την εθνική νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους. Απεναντίας, η οδηγία δεν θίγει τις διατάξεις σχετικά με το σεβασμό των δικαιωμάτων και τις εξαιρέσεις που προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία για τα δικαιώματα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα.

Επιπλέον, η οδηγία δεν θίγει:

  • τις κοινοτικές διατάξεις που διέπουν το ουσιαστικό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας·
  • τις υποχρεώσεις των κρατών μελών, οι οποίες απορρέουν από διεθνείς συμβάσεις και, ιδίως, από τη συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου («συμφωνία TRIPS»)·
  • τις εθνικές διατάξεις των κρατών μελών σχετικά με τις ποινικές διαδικασίες ή τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε περίπτωσης προσβολής των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Γενική υποχρέωση

Τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέπουν τις αναγκαίες διαδικασίες για να διασφαλίζουν το σεβασμό των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και να εφαρμόζουν κατάλληλα μέτρα κατά των παραποιητών/απομιμητών και των πειρατών. Τα εν λόγω μέτρα και διαδικασίες πρέπει να είναι αρκούντως αποτρεπτικά, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία εμποδίων στο νόμιμο εμπόριο, και να προβλέπουν εγγυήσεις κατά της κατάχρησής τους.

Πρόσωπα που νομιμοποιούνται να ζητούν την εφαρμογή των μέτρων και διαδικασιών

Τα πρόσωπα που δύνανται να ζητήσουν την εφαρμογή μέτρων προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι οι δικαιούχοι των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, οι αντιπρόσωποί τους, καθώς και κάθε άλλο πρόσωπο το οποίο επιτρέπεται να χρησιμοποιεί τα εν λόγω δικαιώματα σύμφωνα με το εφαρμοστέο δίκαιο. Οι οργανισμοί διαχείρισης επαγγελματικών δικαιωμάτων και προάσπισης επαγγελματικών συμφερόντων, εφόσον εκπροσωπούν δικαιούχους δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, νομιμοποιούνται επίσης να ζητούν την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων.

Αποδείξεις

Τα μέρη μπορούν να υποχρεωθούν, υπό ορισμένους όρους, να προσκομίσουν τα αποδεικτικά στοιχεία που έχουν υπό τον έλεγχό τους. Εξάλλου, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να έχουν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές τη δυνατότητα, κατόπιν αιτήσεως ενός διαδίκου, να διατάσσουν την κοινοποίηση τραπεζικών, χρηματοοικονομικών ή εμπορικών εγγράφων ευρισκόμενων υπό τον έλεγχο του αντιδίκου.

Όταν υπάρχει αποδεδειγμένος κίνδυνος προσβολής δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, ακόμη και πριν από την εξέταση της αγωγής επί της ουσίας, οι δικαστικές αρχές δύνανται να διατάσσουν την άμεση λήψη προσωρινών μέτρων για την προστασία των αποδεικτικών στοιχείων.

Δικαίωμα ενημέρωσης

Αιτήσει του δικαιούχου του δικαιώματος, οι δικαστικές αρχές μπορούν να διατάσσουν κάθε πρόσωπο να παράσχει πληροφορίες για την καταγωγή και τα δίκτυα διανομής εμπορευμάτων ή παροχής υπηρεσιών που είναι ύποπτα προσβολής δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται σε περίπτωση που το εν λόγω πρόσωπο:

  • βρέθηκε να κατέχει, για εμπορικούς σκοπούς, παράνομα εμπορεύματα·
  • βρέθηκε να χρησιμοποιεί, για εμπορικούς σκοπούς, παράνομες υπηρεσίες·
  • διαπιστώθηκε ότι παρείχε, για εμπορικούς σκοπούς, υπηρεσίες χρησιμοποιούμενες σε παράνομες δραστηριότητες·
  • υποδείχθηκε ως εμπλεκόμενο στην παραγωγή, κατασκευή ή διανομή παράνομων εμπορευμάτων ή στην παροχή παράνομων υπηρεσιών.

Προσωρινά και συντηρητικά μέτρα

Κατόπιν αιτήσεως του ενάγοντος, οι δικαστικές αρχές δύνανται να εκδίδουν κατά του φερόμενου παραβάτη προσωρινή διαταγή, με σκοπό:

  • την πρόληψη κάθε επικείμενης παραβίασης δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας·
  • την προσωρινή απαγόρευση της συνέχισης των εικαζόμενων προσβολών δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας·
  • την εξάρτηση της συνέχισης των εν λόγω ενεργειών από τη σύσταση εγγύησης, με σκοπό να διασφαλιστεί η αποζημίωση του δικαιούχου του δικαιώματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δικαστικές αρχές δύνανται να επιτρέψουν τη συντηρητική κατάσχεση των κινητών και ακινήτων του υποτιθέμενου παραβάτη, περιλαμβανομένης της δέσμευσης των τραπεζικών λογαριασμών του και των λοιπών περιουσιακών στοιχείων του.

Μέτρα που απορρέουν από απόφαση επί της ουσίας

Κατόπιν αιτήσεως του ενάγοντος, οι αρμόδιες δικαστικές αρχές δύνανται να διατάσσουν την απόσυρση των εμπορευμάτων για τα οποία διαπιστώθηκε ότι παραβιάζουν δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Τα επίμαχα εμπορεύματα, καθώς και τα υλικά και μέσα που χρησίμευσαν για τη δημιουργία τους, μπορούν επίσης να αποσυρθούν από τα εμπορικά δίκτυα. Τέλος, οι δικαστικές αρχές δύνανται να διατάσσουν την καταστροφή των εμπορευμάτων που είναι προϊόντα παραποίησης/απομίμησης ή πειρατείας.

Όταν έχει εκδοθεί δικαστική απόφαση με την οποία διαπιστώνεται προσβολή δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, οι αρμόδιες δικαστικές αρχές δύνανται να απευθύνουν στον παραβάτη εντολή απαγόρευσης της συνέχισης της εν λόγω προσβολής στο μέλλον. Η μη συμμόρφωση προς την εντολή απαγόρευσης υπόκειται, εφόσον απαιτείται, στην επιβολή επαναληπτικής χρηματικής ποινής, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωση.

Οι αρμόδιες δικαστικές αρχές μπορούν επίσης να διατάσσουν την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης στον ζημιωθέντα αντί των μέτρων απόσυρσης ή καταστροφής των εμπορευμάτων. Η δυνατότητα αυτή ισχύει εφόσον ο εναγόμενος ενήργησε χωρίς δόλο και εφόσον η εκτέλεση των εν λόγω μέτρων θα του προκαλούσε δυσανάλογη ζημία.

Αποζημίωση και δικαστικά έξοδα

Κατόπιν αιτήσεως του ζημιωθέντος, οι αρμόδιες δικαστικές αρχές δύνανται να διατάσσουν τον παραβάτη να καταβάλει κατάλληλη αποζημίωση στον δικαιούχο του δικαιώματος για την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη.

Τα δικαστικά έξοδα, οι δικηγορικές αμοιβές, καθώς και οι λοιπές δαπάνες στις οποίες ενδεχομένως υποβάλλεται ο δικαιωθείς διάδικος, κανονικά βαρύνουν τον παραβάτη.

Επιβολή κυρώσεων από τα κράτη μέλη

Εν αντιθέσει με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, η οδηγία, όπως εκδόθηκε, δεν περιέχει διατάξεις σχετικά με τις ποινικές κυρώσεις κατά των παραβατών. Η οδηγία απλώς ορίζει ότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιβάλλουν άλλες κυρώσεις, οι οποίες υπερβαίνουν τις προβλεπόμενες διατάξεις, για τη δίωξη των παραβατών.

Πλαίσιο

Τον Οκτώβριο του 1998, η Επιτροπή υπέβαλε την Πράσινη Βίβλο για την καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας στην εσωτερική αγορά, με στόχο να δώσει το έναυσμα για να αρχίσει διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με το θέμα αυτό. Η διαβούλευση αυτή επιβεβαίωσε το γεγονός ότι οι διαφορές μεταξύ των εθνικών καθεστώτων προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Κατόπιν της εν λόγω διαβούλευσης, η Επιτροπή υπέβαλε, στις 30 Νοεμβρίου 2000, ανακοίνωση σχετικά με τη συνέχεια που έπρεπε να δοθεί στην Πράσινη Βίβλο, προτείνοντας ένα σχέδιο δράσης με σκοπό τη βελτίωση και την ενίσχυση της καταπολέμησης της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας. Μεταξύ των πρωτοβουλιών που προβλέπονταν στο σχέδιο δράσης, περιλαμβανόταν η υποβολή οδηγίας για την εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων των σχετικών με τα μέσα επιβολής του σεβασμού των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Πράξη Έναρξη ισχύος Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών Επίσημη Εφημερίδα
Οδηγία 2004/48/ΕΚ

22.6.2004

29.4.2006

ΕΕ L 195 της 2.6.2004

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Δήλωση 2005/295/ΕΚ της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 2 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας [Επίσημη Εφημερίδα L 94 της 13.4.2005].
Η εν λόγω δήλωση της Επιτροπής προσδιορίζει τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.
Πρόκειται για τα ακόλουθα δικαιώματα:

  • τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας·
  • τα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαιώματα·
  • το δικαίωμα ειδικής φύσεως του κατασκευαστή βάσης δεδομένων·
  • τα δικαιώματα του δημιουργού τοπογραφιών προϊόντων ημιαγωγών·
  • τα δικαιώματα κατόχων εμπορικών σημάτων·
  • τα δικαιώματα επί σχεδίων και υποδειγμάτων·
  • τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που απορρέουν από συμπληρωματικά πιστοποιητικά προστασίας·
  • οι γεωγραφικές ενδείξεις·
  • τα δικαιώματα επί υποδειγμάτων χρησιμότητας·
  • τα δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών·
  • οι εμπορικές επωνυμίες, εφόσον προστατεύονται ως αποκλειστικά δικαιώματα κυριότητας δυνάμει του οικείου εθνικού δικαίου.
Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 17.05.2011
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας