RSS
Innéacs A - Z
Tá an leathanach seo ar fáil i 23 theanga
Teangacha nua atá ar fáil:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Tús eolais ar an gConradh Liospóin

Freagraíonn Conradh Liospóin don ghá atá le struchtúr agus le modh oibre an Aontais Eorpaigh (AE) a leasú. Tá méadú tagtha ar líon na mBallstát go dtí 27 mar gheall ar mhéaduithe comhleanúnacha ar an AE. Ba ghá, mar sin, oibriú na n-institiúidí agus nósanna imeachta cinnteoireachta na hEorpa a chur in oiriúint.

Lena chois sin, cheadaigh Conradh Liospóin beartais ar leith de chuid an AE a leasú. Ar an dóigh sin, d’athchóirigh agus dhaingnigh sé na gníomhaíochtaí arna nglacadh ar leibhéal Eorpach.

STAIR

Ba í an chéad iarracht athchóirithe a rinneadh ná dréachtú an chonartha ag bunú Bunreachta don Eoraip. Ba í an sprioc sa chás sin Bunreacht Eorpach a chur in ionad Chonarthaí bunaidh an AE.

Is amhlaidh a síníodh an Bunreacht sa Róimh an 29 Deireadh Fómhair 2004. Roimh theacht i bhfeidhm dó, áfach, bhí ar na Ballstáit ar fad é a dhaingniú. Theip ar an bpróiseas daingniúcháin i mBallstáit éagsúla, áfach.

Rinneadh comhdháil idir-rialtasach nua a chomóradh i Liospóin an 23 Iúil 2007 d’fhonn malairt ar an gConradh Bunreachtúil a aimsiú agus d’fhonn leanúint ar aghaidh leis na hathchóirithe. Tréigeadh smaoineamh an Bhunreachta Eorpaigh ansin agus chuathas i gcaibidlíocht arís chun conradh leasaithe a dhréachtú.

An 13 Nollaig 2007, shínigh Eannairí Stáit nó Rialtais de chuid 27 mBallstát an AE an conradh leasaithe nua i Liospóin. Tháinig an Conradh Liospóin i bhfeidhm an 1ú Nollaig 2009, tar éis do na Ballstáit ar fad é a dhaingniú de réir a gcuid rialacha bunreachtúla faoi seach.

NA DIFRÍOCHTAÍ IDIR CONRADH LIOSPÓIN AGUS AN CONRADH AG BUNÚ BUNREACHTA DON EORAIP

Is faoi spreagadh an Chonartha Bhunreachtúil atá Conradh Liospóin don chuid is mó. Glactar arís i gConradh Liospóin le formhór na n-athchóirithe institiúideacha agus polaitiúla a cuireadh san Aireamh sa Bhunreacht, ach go gcuirtear in iúl faoi fhoirm dhifriúiliad.

Déanta na fírinne, bhí sé beartaithe go n-aisghairfear Conarthaí bunaidh an AE leis an gConradh Bunreachtúil agus téacs simplí amháin a chur ina n-áit: Bunreacht don Eoraip. I gcodarsnacht leis sin, ní chuirtear Conradh Liospóin in áit na gConarthaí bunaidh, ní dhéanann sé ach iad sin a mhionathrú, mar a rinne Conarthaí Amstardam agus Nice roimhe seo. Is mar shraith leasaithe ar na Conarthaí bunaidh a chuirtear an Conradh Liospóin i láthair mar sin.

Níl iarmhairt ar bith ag baint leis an athrú foirmiúil sin ar an leibhéal dlíthiúil ach tá iarmhairtí tromchúiseacha ag baint leis ar an leibhéal siombalach agus ar an leibhéal polaitiúil. Tréigeadh an smaoineamh maidir le Bunreacht na hEorpa agus fanann an dlí Eorpach mar atá sé, agus é bunaithe ar Chonarthaí idirnáisiúnta.

Is amhlaidh, mar sin, go bhfuil an AE bunaithe ar dhá Chonradh bunaidh: an Conradh ar an AE agus an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh. Glaoitear “An Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh” ar an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, áfach.

TAIRBHÍ CHONRADH LIOSPÓIN

Conradh Liospóin:

  • athchóiríonn sé na hinstitiúidí agus feabhsaíonn sé nós imeachta cinnteoireachta an AE;
  • daingníonn sé gné dhaonlathach an AE;
  • athchóiríonn sé beartais inmheánacha an AE;
  • daingníonn sé beartais eachtracha an AE.

Saincheisteanna institiúideacha

Ba ghá institiúidí an AE a athchóiriú de bharr an mhéadaithe a tháinig ar líon na mBallstát. Is amhlaidh a leasaíonn Conradh Liospóin na rialacha maidir le comhdhéanamh an Choimisiúin, Pharlaimint na hEorpa, Choiste na Réigiún agus Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa.

Thairis sin, athchóiríonn Conradh Liospóin nós imeachta cinnteoireachta na Comhairle. Is é sin go gcuireann sé deireadh le hualú vótaí agus go dtionscnaíonn sé sainiú nua de thromlach cáilithe i gcomhair vótáil na gcinntí.

Thairis sin, cruthaíonn Conradh Liospóin dhá fheidhm nua i struchtúr institiúideach an AE:

Lena chois sin, féachann Conradh Liospóin le hoibriú an AE a shoiléiriú agus a fheabhsú. Cuireann sé deireadh le seanstruchtúr na gcolún agus tionscnaíonn sé comhroinnt na gcumhachtaí idir an AE agus na Ballstáit. Déanann Conradh Liospóin nósanna imeachta reachtacha agus tíopeolaíocht na ngníomhartha dlíthiúla arna nglacadh san AE a shimpliú freisin.

Thairis sin, tugann Conradh Liospóin tuilleadh solúbthachta d’oibriú an AE. Bunaíonn sé a lán forálacha institiúideacha a bhfuil mar aidhm acu lánpháirtiú na hEorpa i réimsí áirithe polaitíochta a éascú. Déantar cur i bhfeidhm an chomhair dhaingnithe idir na Ballstáit a éascú freisin.

Daingniú an daonlathais Eorpaigh

Ceann de spriocanna Chonradh Liospóin is ea daingniú an daonlathais Eorpaigh, d’fhonn, ach go háirithe, dlisteanacht na gcinntí a fheabhsú agus an AE agus a shaoránaigh a thabhairt le chéile. Dá bhrí sin, déantar cumhachtaí Pharlaimint na hEorpa a dhaingniú go mór. Ar an dóigh chéanna, tugann Conradh Liospóin ról níos tábhachtaí do na parlaimintí náisiúnta san AE.

Ina theannta sin, bunaíonn Conradh Liospóin tionscnamh na saoránach, rud a ligeann do shaoránaigh páirt níos gníomhaí a ghlacadh i dtógáil na hEorpa.

Bearta inmheánacha an AE

Baineann ceann de na hathruithe is tábhachtaí le limistéar saoirse, slándála agus ceartais na hEorpa. Daingníonn Conradh Liospóin cumhachtaí an AE maidir leis na nithe seo a leanas:

  • an rialú teorann, an tearmann agus an inimirce;
  • an comhar breithiúnach in ábhair shibhialta;
  • an comhar breithiúnach in ábhair choiriúla;
  • an comhar póilíneachta.

Lena chois sin, déanann Conradh Liospóin cumhachtaí an AE a shoiléiriú maidir le beartais eacnamaíocha, shóisialta agus fuinnimh. Leagan sé síos mar sprioc nua freisin limistéar Eorpach taighde a bhunú.

Beartas eachtrach an AE

Daingnítear gníomhaíocht an AE ar an leibhéal idirnáisiúnta Thar gach uile ní, tugann Conradh Liospóin a thuilleadh comhsheasmhachta agus infheictheachta do Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála an AE. Ar an dóigh sin a ghnóthaíonn an AE pearsantacht dhlítheanach a ligeann dó caibidliú a dhéanamh agus a bheith mar pháirtí conarthach i gconarthaí idirnáisiúnta. Lena chois sin, ar an stáitse domhanda, feidhmíonn Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála thar cheann an AE.

Lena chois sin, luaitear an Comhbheartas Eorpach Slándála agus Cosanta in alt de chuid na gconarthaí bunaidh. Is iad na spriocanna fadtéarmacha ná comhbheartas Eorpach cosanta a chur i bhfeidhm.

Nuashonrú is déanaí: 14.07.2010
Fógra dlíthiúil | Maidir leis an láithreán seo | Cuardaigh | Teagmháil | Barr an leathanaigh