RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 23 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Η συνθήκη της Λισσαβόνας: εισαγωγή

Η συνθήκη της Λισσαβόνας ανταποκρίνεται στην ανάγκη αλλαγής της δομής και του τρόπου λειτουργίας της ΕΕ. Οι διαδοχικές διευρύνσεις της ΕΕ έφτασαν σε 27 τον αριθμό των κρατών μελών της. Ήταν, λοιπόν, αναγκαίο να προσαρμοστεί αναλόγως και η λειτουργία των θεσμικών οργάνων και οι τρόποι λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Επίσης, η συνθήκη της Λισσαβόνας έδωσε τη δυνατότητα μεταρρύθμισης πολλών πολιτικών της ΕΕ. Έτσι, επαναπροσδιόρισε και ενίσχυσε τις δράσεις που πραγματοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Μία πρώτη προσπάθεια μεταρρύθμισης έγινε με τη σύνταξη συνθήκης που προέβλεπε Σύνταγμα της Ευρώπης. Στόχος ήταν να αντικατασταθούν οι ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ από ένα ευρωπαϊκό Σύνταγμα.

Έτσι, το Σύνταγμα υπεγράφη στη Ρώμη στις 29 Οκτωβρίου 2004. Ωστόσο, πριν τεθεί σε ισχύ, έπρεπε να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη. Όμως, η διαδικασία επικύρωσης στέφθηκε με αποτυχία σε πολλά κράτη μέλη.

Στις 23 Ιουλίου 2007, συγκλήθηκε στη Λισσαβόνα νέα διακυβερνητική διάσκεψη με σκοπό να βρεθεί εναλλακτική λύση στη συνταγματική συνθήκη και να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις. Τότε, εγκαταλείφθηκε η ιδέα για ένα ευρωπαϊκό Σύνταγμα και ξεκίνησαν νέες διαπραγματεύσεις ώστε να συνταχθεί μεταρρυθμιστική συνθήκη.

Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι 27 αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ υπέγραψαν στη Λισσαβόνα τη νέα μεταρρυθμιστική συνθήκη. Η συνθήκη της Λισσαβόνας τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009, αφού επικυρώθηκε από όλα τα κράτη μέλη σύμφωνα με τους αντίστοιχους συνταγματικούς τους κανόνες.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας είναι σε μεγάλο βαθμό εμπνευσμένη από τη συνταγματική συνθήκη. Οι περισσότερες θεσμικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις που προβλέπονταν στο Σύνταγμα περιέχονται στη συνθήκη της Λισσαβόνας, όμως παρουσιάζονται με διαφορετική μορφή.

Πράγματι, η συνταγματική συνθήκη έπρεπε να καταργήσει τις ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ για να τις αντικαταστήσει από ένα μόνο και το ίδιο κείμενο: το Σύνταγμα της Ευρώπης. Αντίθετα, η συνθήκη της Λισσαβόνας δεν αντικαθιστά τις ιδρυτικές συνθήκες, απλώς τις τροποποιεί, πράγμα που είχε συμβεί στο παρελθόν με τις συνθήκες του Άμστερνταμ και της Νίκαιας. Η συνθήκη της Λισσαβόνας παρουσιάζεται έτσι ως μία σειρά τροποποιήσεων επί των ιδρυτικών συνθηκών.

Αυτή η αλλαγή μορφής δεν έχει επιπτώσεις σε νομικό επίπεδο, αλλά έχει μεγάλο αντίκτυπο σε συμβολικό και πολιτικό επίπεδο. Η ιδέα μίας συνταγματοποίησης της Ευρώπης έχει εγκαταλειφθεί και το ευρωπαϊκό δίκαιο εξακολουθεί να βασίζεται σε διεθνείς συνθήκες.

Έτσι, η ΕΕ στηρίζεται όπως πάντα σε δύο ιδρυτικές συνθήκες: τη συνθήκη για την ΕΕ και τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ωστόσο, η συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι γνωστή ως «συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ».

ΤΙ ΣΥΝΕΙΣΦΕΡΕΙ Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας:

  • μεταρρυθμίζει τα θεσμικά όργανα και βελτιώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ·
  • ενισχύει τη δημοκρατική διάσταση της ΕΕ·
  • μεταρρυθμίζει τις εσωτερικές πολιτικές της ΕΕ·
  • ενισχύει την εξωτερική πολιτική της ΕΕ.

Θεσμικά ζητήματα

Η μεταρρύθμιση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ήταν αναγκαία λόγω της αύξησης του αριθμού των κρατών μελών. Η συνθήκη της Λισσαβόνας αλλάζει συνεπώς τους κανόνες όσον αφορά τη σύνθεση της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

Επιπλέον, η συνθήκη της Λισσαβόνας αλλάζει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός του Συμβούλιου. Πράγματι, καταργεί το παλαιό σύστημα στάθμισης των ψήφων και προβαίνει σε νέο ορισμό της ειδικής πλειοψηφίας για την ψήφιση των αποφάσεων.

Επίσης, η συνθήκη της Λισσαβόνας δημιουργεί δύο νέα αξιώματα στα πλαίσια της θεσμικής αρχιτεκτονικής της ΕΕ:

Εξάλλου, η Συνθήκη της Λισσαβώνας επιδιώκει να αποσαφηνίσει και να βελτιώσει τη λειτουργία της ΕΕ. Καταργεί την παλαιά δομή σε πυλώνες και προβαίνει σε νέα κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών. Επίσης, η συνθήκη της Λισσαβόνας απλουστεύει τις νομοθετικές διαδικασίες και την τυπολογία των νομικών πράξεων που εγκρίνονται στην ΕΕ.

Εξάλλου, η συνθήκη της Λισσαβόνας προσδίδει μεγαλύτερη ευελιξία στη λειτουργία της ΕΕ. Καθιερώνει πολλές θεσμικές ρήτρες που στόχο έχουν να διευκολύνουν την ευρωπαϊκή οικοδόμηση σε ορισμένους πολιτικούς τομείς. Διευκολύνεται επίσης η δημιουργία ενισχυμένων συνεργασιών μεταξύ των κρατών μελών.

Η εδραίωση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας

Ένας από τους στόχους της συνθήκης της Λισσαβόνας είναι να ενισχύσει την ευρωπαϊκή δημοκρατία, προκειμένου να βελτιωθεί κυρίως το επίπεδο νομιμότητας των αποφάσεων και να πλησιάσει η ΕΕ τους πολίτες της. Κατά συνέπεια, ενισχύονται σημαντικά οι αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Εξάλλου, η συνθήκη της Λισσαβόνας προσδίδει σημαντικότερο ρόλο στα εθνικά κοινοβούλια της ΕΕ.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας δημιουργεί εξάλλου την πρωτοβουλία των πολιτών, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να συμμετέχουν πιο ενεργά στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση.

Οι εσωτερικές πολιτικές της ΕΕ

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον ευρωπαϊκό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Πράγματι, η συνθήκη της Λισσαβόνας ενισχύει τις αρμοδιότητες της ΕΕ όσον αφορά:

  • τον έλεγχο στα σύνορα, το άσυλο και τη μετανάστευση·
  • τη δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις·
  • τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις·
  • την αστυνομική συνεργασία.

Εξάλλου, η συνθήκη της Λισσαβόνας αποσαφηνίζει τις αρμοδιότητες της ΕΕ όσον αφορά την οικονομική, κοινωνική και ενεργειακή πολιτική. Επίσης, ορίζει ως νέο στόχο τη δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.

Η εξωτερική πολιτική της ΕΕ

Ενισχύεται η δράση της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο. Η συνθήκη της Λισσαβόνας προσδίδει, πάνω από όλα, περισσότερη συνοχή και αναγνωρισιμότητα στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της ΕΕ. Η ΕΕ αποκτά έτσι τη νομική προσωπικότητα που της επιτρέπει να διαπραγματεύεται και να συμμετέχει ως συμβαλλόμενο μέρος σε διεθνείς συμφωνίες. Επίσης, η ΕΕ εκπροσωπείται στο εξής στο διεθνές προσκήνιο από τον ύπατο εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.

Εξάλλου, η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας αποτελεί στο εξής αντικείμενο ένος τμήματος των ιδρυτικών συνθηκών. Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι προσβλέπουν στη δημιουργία μία κοινής ευρωπαϊκής άμυνας.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 14.07.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας