RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 23 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony

WSTĘP

Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) zastąpiła dawną europejską politykę bezpieczeństwa i obrony (EPBiO). Traktat lizboński wprowadził zmianę nazewnictwa, poświęcając tej polityce nową sekcję w traktatach założycielskich. W ten sposób traktat lizboński podkreśla szczególne znaczenie WPBiO, która wciąż stanowi nieodzowną część wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB).

Traktat lizboński nie tylko podkreśla znaczenie wspólnej polityki, ale także wprowadza nowe postanowienia, mające na celu rozwój WPBiO. Najnowsze zalecenia mają na celu stopniowe wdrażanie wspólnej polityki obrony.

Państwa członkowskie mogą uczestniczyć w misjach wojskowych i humanitarnych oraz związane są klauzulą solidarności w sprawach obronności europejskiej. Ponadto otrzymały możliwość bliższej współpracy m.in. dzięki Europejskiej Agencji Obrony czy uruchomieniu stałej współpracy strukturalnej.

Podobnie jak we wcześniejszych traktatach WPBiO pozostaje zagadnieniem rozstrzyganym na poziomie międzyrządowym. Najczęściej Rada UE podejmuje decyzje jednomyślnie. Finansowanie i środki operacyjne misji podejmowanych w ramach WPBiO są zapewniane przez państwa członkowskie.

ROZSZERZENIE ZADAŃ REALIZOWANYCH W RAMACH WPBiO

WPBiO proponuje takie zasady współpracy, dzięki którym UE może podejmować działania operacyjne w państwach trzecich. Misje te mają w szczególności na celu utrzymanie pokoju oraz wzmocnienie bezpieczeństwa międzynarodowego. Działania te opierają się na środkach cywilnych i wojskowych dostarczonych przez państwa członkowskie.

Aż do wejścia w życie traktatu lizbońskiego w ramach WPBiO można było realizować następujące misje:

  • misje humanitarne i ratunkowe,
  • misje zapobiegania konfliktom i utrzymywania pokoju,
  • misje zbrojne służące zarządzaniu kryzysowemu.

Do tej listy traktat lizboński dodaje trzy nowe zadania:

  • wspólne działania rozbrojeniowe,
  • misje wojskowego doradztwa i wsparcia,
  • operacje stabilizacji sytuacji po zakończeniu konfliktów.

Rada określa cele i ogólne zasady realizacji podejmowanych misji. Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego Rada może powierzyć przeprowadzenie misji grupie państw członkowskich, które wyrażą taką wolę i które dysponują zasobami cywilnymi i wojskowymi wymaganymi dla tej misji. Państwa członkowskie realizujące działania są zobowiązane do regularnego informowania Rady o przebiegu misji. Ponadto działają w porozumieniu z Wysokim Przedstawicielem Unii do spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa..

Traktat lizboński dopuszcza także możliwość interwencji sił wielonarodowych w celu realizacji WPBiO. Siły te są wynikiem wojskowego porozumienia między niektórymi państwami członkowskimi, które postanowiły połączyć swoje zdolności, wyposażenie i potencjał ludzki. Główne europejskie siły zbrojne to:

  • Eurofor – składający się z oddziałów wojsk lądowych z Francji, Hiszpanii, Portugalii i Włoch,
  • Eurokorpus – jednostka powołana przez Belgię, Francję, Hiszpanię, Luksemburg i Niemcy,
  • Euromarfor – morskie siły utworzone przez Francję, Hiszpanię, Portugalię i Włochy,
  • Europejska grupa lotnicza – składająca się z lotniczych sił desantowych z Belgii, Francji, Hiszpanii, Niderlandów, Niemiec, Włoch i Zjednoczonego Królestwa.

KLAUZULA WZAJEMNEJ OBRONY

Traktat lizboński po raz pierwszy wprowadza klauzulę wzajemnej obrony, która w wyjątkowy sposób łączy państwa członkowskie UE. Oznacza ona, że państwo członkowskie zaatakowane zbrojnie na swoim terytorium może liczyć na wsparcie pozostałych państw zobowiązanych do udzielenia pomocy.

Istnieją dwa odstępstwa:

  • klauzula wzajemnej obrony nie wpływa na politykę bezpieczeństwa i obrony niektórych państw członkowskich, zwłaszcza tych, które tradycyjnie zachowują neutralność,
  • klauzula wzajemnej obrony nie dotyczy zobowiązań podjętych w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) (EN) (FR).

EUROPEJSKA AGENCJA OBRONY

Traktat lizboński rozszerza i szczegółowo opisuje kompetencje Europejskiej Agencji Obrony. Jej głównym zadaniem jest poprawa zdolności wojskowych państw członkowskich. W tym celu Agencja ma za zadanie:

  • wyznaczyć państwom członkowskim wspólne cele w zakresie zdolności wojskowych,
  • wdrożyć programy i zarządzać nimi, zmierzając do osiągnięcia wyznaczonych celów,
  • wspierać harmonizację potrzeb operacyjnych państw członkowskich, a tym samym poprawić metody dokonywania zamówień na wyposażenie wojskowe,
  • zarządzać badaniami nad technologiami obronnymi,
  • przyczyniać się do wzmocnienia bazy przemysłowej i technologicznej sektora obrony oraz do zwiększania efektywności wydatków wojskowych.

STAŁA WSPÓŁPRACA STRUKTURALNA

Stała współpraca strukturalna oznacza jeszcze ściślejszą formę współpracy między niektórymi państwami członkowskimi w zakresie obronności. Zdefiniowana jest w protokole załączonym do traktatu lizbońskiego.

Te państwa członkowskie zobowiązują się jeszcze intensywniej rozwijać zdolności obronne oraz przygotowywać jednostki zbrojne gotowe do przeprowadzenia misji. Wkład uczestniczących państw członkowskich jest systematycznie oceniany przez Europejską Agencję Obrony.

Stała współpraca strukturalna musi być zatwierdzona przez Radę, która podejmuje decyzję większością kwalifikowaną, na wniosek państw uczestniczących. Nie obowiązuje minimalny próg ilości państw, aby ustanowić stałą współpracę strukturalną. Każde państwo członkowskie ma prawo zrezygnować ze stałej współpracy lub przystąpić do niej, o ile spełnia odpowiednie warunki.

Ostatnia aktualizacja: 07.05.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony