RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

WPROWADZENIE

Traktat lizboński stara się wzmocnić rolę Unii Europejskiej (UE) na scenie międzynarodowej. Wprowadzone reformy mają na celu poprawę spójności i przejrzystości wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) UE.

W tym celu traktat lizboński wprowadza dwa nowe rozwiązania:

Obok tych dwóch nowości traktat lizboński wprowadza także inne zmiany o mniejszym znaczeniu np. w kwestii sposobów wdrażania WPZiB.

LIKWIDACJA 2. FILARU UE

WPZiB tworzyła 2. filar w dawnej strukturze UE. W filarze tym obowiązywała współpraca międzyrządowa, a decyzje podejmowane były przede wszystkim jednomyślnie przez Radę lub Radę Europejską.

Traktat lizboński zmienia stary podział UE, likwidując podział na trzy filary (zob. „podział kompetencji”). Połączenie filarów nie wpłynęło na sposób podejmowania decyzji w dziedzinie WPZiB. Rada Europejska i Rada UE nadal pełnią nadrzędną rolę. Zachowana zostaje także zasada jednomyślnego stanowienia.

Połączenie filarów doprowadziło także do zniknięcia Wspólnoty Europejskiej, zastępując ją Unią Europejską. W rezultacie UE otrzymała osobowość prawną, która dotychczas była atrybutem wyłącznie Wspólnoty Europejskiej. Osobowość prawna daje UE nowe prawa na scenie międzynarodowej. Teraz UE może zawierać umowy międzynarodowe i wstępować do organizacji lub konwencji międzynarodowych.

INSTRUMENTY WPZiB

Traktat lizboński zmienia rodzaje aktów podejmowanych w dziedzinie WPZiB. Dawne instrumenty, takie jak wspólne strategie, stanowiska i działania, zostają zastąpione. Obecnie Rada Europejska i Rade UE podejmują wyłącznie decyzje dotyczące:

  • interesów i celów strategicznych Unii,
  • działań, które Unia powinna podjąć,
  • stanowisk, które Unia powinna przyjąć,
  • warunków wdrożenia działań i stanowisk Unii.

Przypomnijmy, że w dziedzinie WPZiB nie można podejmować żadnych aktów ustawodawczych.

PROCES DECYZYJNY

Traktat lizboński nie wnosi istotnych zmian do procesu decyzyjnego w zakresie WPZiB. Rada Europejska jest wciąż instytucją odpowiedzialną za określanie ogólnych wytycznych i strategii UE. Na tej podstawie Rada UE jest zobowiązana do opracowania i zastosowania środków wykonawczych.

W dziedzinie WPZiB państwa członkowskie i Wysoki Przedstawiciel Unii do spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa mają prawo inicjatywy. Wysoki przedstawiciel wykonuje to prawo przy wsparciu Komisji. Wysoki przedstawiciel regularnie informuje Parlament Europejski o realizacji WPZiB i konsultuje się z nim w tej sprawie. Musi w szczególności czuwać nad tym, aby koncepcje Parlamentu były należycie uwzględniane.

Poza tym jednogłośność pozostaje ogólną zasadą podejmowania decyzji w Radzie i Radzie Europejskiej w kwestiach WPZiB. Niemniej jednak traktat lizboński wprowadza specjalną klauzulę pomostową stosowaną do WPZiB, z wyjątkiem decyzji w kwestiach wojskowych lub obronnych. Dzięki takiemu zapisowi Rada Europejska może upoważnić Radę do stanowienia większością kwalifikowaną przy podejmowaniu pewnych środków.

Również art. 31 Traktatu o UE zawiera cztery inne odstępstwa, kiedy to Rada stanowi większością kwalifikowaną.

ROLA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI

Traktat lizboński utrzymuje zasadę, że Trybunał Sprawiedliwości UE nie jest właściwy w zakresie WPZiB (art. 24 Traktatu o UE), z tym że zakłada dwa wyjątki, kiedy Trybunał Sprawiedliwości może wykonać kontrolę sądową:

  • kontrola legalności środków ograniczających przyjętych przez Unię wobec osób fizycznych lub prawnych (art. 275 Traktatu o funkcjonowaniu UE),
  • kontrola przestrzegania art. 40 Traktatu o UE dotyczącego przestrzegania zakresu uprawnień instytucji europejskich przy realizacji WPZiB.

Ponadto art. 218 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje, że można wnosić o opinię Trybunału Sprawiedliwości w sprawie zgodności umowy międzynarodowej z traktatami założycielskimi UE.

FINANSOWANIE WPZiB

Traktat lizboński nie wnosi zmian dotyczących finansowania wydatków związanych z WPZiB: wydatki związane z kwestiami wojskowymi lub podjęte w dziedzinie obronności są finansowane przez państwa członkowskie; pozostałe wydatki finansowane są z budżetu UE.

Za to traktat lizboński wprowadza dwa nowe mechanizmy, mające gwarantować szybkie finansowanie najpilniejszych działań:

  • działania pilne, które podlegają budżetowi Unii, realizowane są zgodnie z procedurami szybkiego finansowania, których warunki będą określone przez Radę,
  • działania pilne, które podlegają finansowaniu państw członkowskich, będą dysponowały funduszem początkowym zasilanym przez składki państw członkowskich.
Ostatnia aktualizacja: 26.04.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony