RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας επιδιώκει την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) σε διεθνές επίπεδο. Για το λόγο αυτό, οι μεταρρυθμίσεις που θεσπίζονται από τη Συνθήκη στοχεύουν στη βελτίωση της συνοχής και στη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ.

Για το σκοπό αυτό, η συνθήκη της Λισσαβόνας εισάγει δύο καινοτομίες μείζονος σημασίας:

Έκτος από τις δύο αυτές καινοτομίες, η συνθήκη της Λισσαβόνας προβαίνει, επίσης, και σε άλλες αλλαγές, λιγότερο σημαντικές, κυρίως όσον αφορά τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής της ΚΕΠΠΑ.

Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ 2ου ΠΥΛΩΝΑ ΤΗΣ ΕΕ

Στο παρελθόν, η ΚΕΠΠΑ αποτελούσε τον 2ο πυλώνα στην παλαιά δομή της ΕΕ. Διέπονταν από τη διακυβερνητική συνεργασία, στην οποία οι αποφάσεις λαμβάνονταν, κυρίως, με ομοφωνία από το Συμβούλιο ή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας τροποποιεί την παλαιά δομή της ΕΕ, καταργώντας τη διάκριση μεταξύ των τριών πυλώνων (δελτίο «κατανομή αρμοδιοτήτων»). Η συγχώνευση αυτή των πυλώνων δεν επηρεάζει, ωστόσο, τους τρόπους λήψης αποφάσεων σε θέματα ΚΕΠΠΑ. Διατηρείται ο πρωταρχικός ρόλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ καθώς επίσης και η αρχή της ομοφωνίας.

Εξάλλου, η συγχώνευση των πυλώνων έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία αντικαθίσταται από την ΕΕ. Εξ αυτού του γεγονότος, η ΕΕ αποκτά νομική προσωπικότητα, ιδιότητα την οποία, μέχρι τώρα, κατείχε μόνο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η νομική αυτή προσωπικότητα προσδίδει στην ΕΕ νέα δικαιώματα σε διεθνές επίπεδο. Στο εξής, η ΕΕ έχει τη δυνατότητα, για παράδειγμα, να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες και να προσχωρεί σε διεθνείς οργανισμούς ή συμβάσεις.

ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΚΕΠΠΑ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας τροποποιεί το είδος των πράξεων που εγκρίνονται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ. Τα παλαιά μέσα, όπως οι κοινές στρατηγικές, οι κοινές θέσεις και οι κοινές δράσεις, αντικαθίστανται. Στο εξής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ υιοθετούν μόνο αποφάσεις σχετικά με:

  • τα στρατηγικά συμφέροντα και τους στόχους της Ένωσης·
  • τις δράσεις που αναλαμβάνει η Ένωση·
  • τις θέσεις που λαμβάνει η Ένωση·
  • τους λεπτομερείς κανόνες για την εφαρμογή των δράσεων και των θέσεων της Ένωσης.

Προς υπενθύμιση, καμία νομοθετική πράξη δεν θεσπίζεται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ.

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας δεν επιφέρει σημαντικές τροποποιήσεις στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στον τομέα της ΚΕΠΠΑ. Συνεπώς, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι το αρμόδιο θεσμικό όργανο που καθορίζει τους γενικούς προσανατολισμούς και τις στρατηγικές της ΕΕ. Επί αυτής της βάσης, το Συμβούλιο της ΕΕ είναι αρμόδιο να θεσπίζει και να υλοποιεί, στη συνέχεια, τα μέτρα εφαρμογής.

Όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ, τα κράτη μέλη και ο ύπατος εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας διαθέτουν δικαίωμα πρωτοβουλίας. Ο ύπατος εκπρόσωπος ασκεί το δικαίωμα αυτό με τη στήριξη της Επιτροπής. Επιπλέον, ο ύπατος εκπρόσωπος ενημερώνει και διαβουλεύεται τακτικά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς την εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ. Κυρίως, οφείλει να μεριμνά ώστε να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Εξάλλου, η ομοφωνία παραμένει ο γενικός κανόνας για την έγκριση των αποφάσεων του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ. Ωστόσο, η συνθήκη της Λισσαβόνας προβλέπει ειδική μεταβατική ρήτρα εφαρμοστέα στο σύνολο της ΚΕΠΠΑ, με εξαίρεση τις αποφάσεις που έχουν στρατιωτικές συνέπειες ή οι οποίες λαμβάνονται στον τομέα της άμυνας. Χάρη σε αυτή τη μεταβατική ρήτρα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να επιτρέπει στο Συμβούλιο να εκδώσει απόφαση με ειδική πλειοψηφία για την έγκριση ορισμένων μέτρων.

Άλλωστε, το άρθρο 31 της Συνθήκης για την ΕΕ προβλέπει τέσσερις ακόμη εξαιρέσεις, στις οποίες το Συμβούλιο αποφαίνεται με ειδική πλειοψηφία.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας διατηρεί την αναρμοδιότητα επί της αρχής του Δικαστηρίου στον τομέα της ΚΕΠΠΑ (άρθρο 24 της συνθήκης για την ΕΕ). Προβλέπει, ωστόσο, δύο εξαιρέσεις, στις οποίες το Δικαστήριο μπορεί να ασκήσει δικαστικό έλεγχο:

  • τον έλεγχο της νομιμότητας των περιοριστικών μέτρων που λαμβάνει η Ένωση κατά φυσικών ή νομικών προσώπων (άρθρο 275 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ)
  • τον έλεγχο που προβλέπεται στο άρθρο 40 της συνθήκης για την ΕΕ και αφορά την τήρηση του εύρους αρμοδιοτήτων των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων κατά την εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ.

Εξάλλου, το άρθρο 218 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ προβλέπει ότι το Δικαστήριο δύναται να γνωμοδοτήσει ως προς τη συμβατότητα μίας διεθνούς συμφωνίας με τις ιδρυτικές Συνθήκες τις ΕΕ.

Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΕΠΠΑ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας δεν επιφέρει τροποποιήσεις όσον αφορά στη χρηματοδότηση των δαπανών που σχετίζονται με την ΚΕΠΠΑ: οι δαπάνες που έχουν στρατιωτικές συνέπειες ή πραγματοποιούνται στον τομέα της άμυνας χρηματοδοτούνται από τα κράτη μέλη· όλες οι λοιπές δαπάνες χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ωστόσο, η συνθήκη της Λισσαβόνας προβλέπει δύο νέους μηχανισμούς, προκειμένου να εξασφαλίζεται ταχεία χρηματοδότηση των πιο επειγουσών δράσεων:

  • οι επείγουσες δράσεις που εξαρτώνται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης θα επωφελούνται από διαδικασίες ταχείας χρηματοδότησης, των οποίων οι λεπτομερείς κανόνες θα καθοριστούν από το Συμβούλιο·
  • οι επείγουσες δράσεις που εξαρτώνται από χρηματοδότηση των κρατών μελών θα εξυπηρετούνται από ένα ταμείο εκκίνησης, που θα τροφοδοτείται από τις εισφορές των κρατών μελών.
Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 26.04.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας