RSS
Alfabetische index
Deze pagina is beschikbaar in 23 talen
Nieuwe beschikbare talen:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Versterking van de Europese democratie

INLEIDING

Het Verdrag van Lissabon plaatst de burger in het hart van de Europese Unie (EU) en diens instellingen. Het heeft ten doel de belangstelling van de burgers te wekken voor de EU en diens verwezenlijkingen, waarvan zij soms menen dat deze te ver van hen afstaan. Een van de doelstellingen van het Verdrag van Lissabon bestaat erin een Europese democratie te bevorderen die burgers de kans biedt om zich te interesseren voor en actief deel te nemen aan de werking en de ontwikkeling van de EU.

Voor de verwezenlijking van een dergelijke doelstelling dient het Europese burgerschap beter erkend te worden in de oprichtingsverdragen van de EU. Het Verdrag van Lissabon strekt ook tot vereenvoudiging en verduidelijking van de werking van de Unie, zodat de burgers deze makkelijker kunnen begrijpen en de Unie zodoende toegankelijker wordt. Tot slot versterkt het Verdrag van Lissabon de representativiteit en de participatie van de burger in het Europese eenwordingsproces. De instelling van een burgerinitiatief is een van de voornaamste vernieuwingen.

EEN BETERE ERKENNING VAN DE BURGER IN DE VERDRAGEN

Het Verdrag van Lissabon bevat een nieuw artikel waarin het Europese burgerschap ten volle wordt erkend. Volgens artikel 10 van het Verdrag betreffende de EU worden de burgers op institutioneel niveau rechtstreeks vertegenwoordigd door het Europees Parlement. In hetzelfde artikel wordt ook bepaald dat deze representatieve democratie een van de fundamenten van de EU vormt. Een dergelijke erkenning verleent de burger geen nieuwe rechten, maar heeft wel een grote symbolische waarde omdat het Europese burgerschap in de oprichtingsverdragen is vastgelegd.

In artikel 10 is tevens een nabijheidsbeginsel vastgesteld volgens welk beslissingen moeten worden genomen op het niveau dat zich zo dicht mogelijk bij de burger bevindt. Dit beginsel geldt vooral voor de uitoefening van de bevoegdheden van de EU. Bij de uitoefening daarvan dienen de nationale en lokale overheden op een zo efficiënt mogelijke wijze betrokken te worden om de EU dichter bij de burger te brengen.

EEN VOOR DE BURGER TOEGANKELIJKERE EUROPESE UNIE

De EU komt vaak over als een ingewikkelde structuur met complexe procedures. Het Verdrag van Lissabon verduidelijkt de werking van de EU om burgers er meer inzicht in te verschaffen. Het grote aantal wetgevingsprocedures wordt vervangen door een gewone wetgevingsprocedure en bijzondere wetgevingsprocedures die geval per geval worden bepaald. Ook de oude pijlerstructuur is afgeschaft. Deze wordt vervangen door een duidelijke en nauwkeurige bevoegdheidsverdeling in de EU.

Met hetzelfde oogmerk maakt het Verdrag van Lissabon de werkzaamheden van de EU transparanter. Zo maakt het de beraadslagingen van de Raad openbaar, wat al het geval was in het Europees Parlement. Bovendien kunnen de burgers door deze transparantie beter geïnformeerd worden over de inhoud van de beraadslagingen over rechtsbesluiten.

EEN OP INSTITUTIONEEL NIVEAU VERSTERKTE REPRESENTATIVITEIT

Het Verdrag van Lissabon verleent het Europees Parlement heel wat meer bevoegdheden (zie de samenvatting “Europees Parlement”). De voornaamste veranderingen zijn:

  • versterking van de wetgevende bevoegdheid: het toepassingsgebied van de gewone wetgevingsprocedure, in het kader waarvan het Parlement op gelijke voet staat met de Raad, wordt uitgebreid met nieuwe beleidsdomeinen;
  • belangrijkere rol op internationaal niveau: het Parlement moet internationale overeenkomsten goedkeuren op de gebieden die onder de gewone wetgevingsprocedure vallen;
  • versterking van de begrotingsbevoegdheid: het Parlement staat voortaan op gelijke voet met de Raad in de goedkeuringsprocedure van de jaarlijkse begroting van de EU.

Bovendien versterkt het Verdrag van Lissabon de rol van de nationale parlementen in de EU (zie de samenvatting “nationale parlementen”). Ook de nationale parlementen kunnen de stem van de burger in de EU verdedigen. Zij kunnen voortaan namelijk toezien op de goede naleving van het subsidiariteitsbeginsel. In dit verband kunnen zij tussenkomen in de gewone wetgevingsprocedure en hebben zij het recht zich tot het Hof van Justitie van de EU te wenden.

MEER BURGERPARTICIPATIE IN HET BESLUITVORMINGSPROCES

Het Verdrag van Lissabon introduceert voor het eerst een burgerinitiatief, met name in artikel 11 van het Verdrag betreffende de EU: een groep van minstens één miljoen Europese ingezetenen kan de Commissie vragen om over een bepaald onderwerp een voorstel in te dienen. Deze bepaling weerspiegelt de wil van de EU om haar burgers bij de Europese projecten en de hen aanbelangende besluitvorming te betrekken.

Het burgerinitiatief is onderworpen aan meerdere voorwaarden. Het minimumaantal van één miljoen burgers kan op het eerste gezicht bijzonder veel lijken, maar op een Europese bevolking van bijna een half miljard inwoners en dankzij de nieuwe communicatietechnologieën kan dit aantal vrij vlot worden gehaald. In artikel 11 wordt tevens gespecificeerd dat de burgers die zich bij het initiatief aansluiten afkomstig moeten zijn uit een significant aantal lidstaten, met name om te vermijden dat hoofdzakelijk nationale belangen worden verdedigd.

Het burgerinitiatief doet geen afbreuk aan het exclusieve initiatiefrecht van de Europese Commissie. Het staat de Commissie vrij om al dan niet gevolg te geven aan het door de Europese burgers voorgestelde initiatief. Indien het initiatief tot een wetgevingsvoorstel leidt, wordt het besluit door de Raad en het Parlement aangenomen volgens de gewone of een bijzondere wetgevingsprocedure.

Laatste wijziging: 26.03.2010
Juridische mededeling | Over deze site | Zoeken | Contact | Naar boven