RSS
Innéacs A - Z
Tá an leathanach seo ar fáil i 23 theanga
Teangacha nua atá ar fáil:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Neartú an daonlathais Eorpaigh

RÉAMHRÁ

Cuireann Conradh Liospóin an saoránach ar ais i gceartlár an Aontais Eorpaigh (AE) agus a chuid institiúidí. Féachann sé le suim na saoránach san AE agus ina chuid éachtaí a mhúscailt, cé go bhfeictear dóibh uaireanta gur coimhthíoch leo iad. Cuspóir de chuid Chonradh Liospóin is ea daonlathas Eorpach a chur chun cinn a thairgeann do shaoránaigh an deis chun suim a chur i bhfeidhmiú agus i bhforbairt an AE agus chun páirt a ghlacadh iontu.

Ní mór go n-aithnítear an tsaoránacht Eorpach níos fearr i gConarthaí bunaidh an AE chun a leithéid de chuspóir a bhaint amach. Féachann Conradh Liospóin le feidhmiú an Aontais a shimpliú agus a shoiléiriú fosta chun é a dhéanamh níos sothuigthe, agus mar sin chun go mbeidh rochtain níos fearr ag na saoránaigh air. Ar deireadh, neartaíonn Conradh Liospóin ionadaíocht agus rannpháirtíocht an tsaoránaigh sa nós imeachta Eorpach. Is príomhnuálaíocht dá chuid tionscnamh na saoránach a chruthú.

NA SAORÁNAIGH A AITHINT NÍOS FEARR SNA CONARTHAÍ

Tugann Conradh Liospóin airteagal nua isteach ina n-aithnítear go hiomlán an tsaoránacht Eorpach. De réir Airteagal 10 den Chonradh ar an AE, déanann Parlaimint na hEorpa ionadaíocht go díreach do na saoránaigh ag leibhéal institiúideach. Deirtear san airteagal céanna go bhfuil an daonlathas ionadaíochta ar cheann de phrionsabail bunaidh an AE. Ní thugann a leithéid d’aithint cearta nua do shaoránaigh, ach is mór an luach siombalach a bhaineann le prionsabal na saoránachta Eorpaí a chumhdach sna Conarthaí bunaidh.

Lena chois sin, cuireann Airteagal 10 ar bun prionsabal na gaireachta, mar atá, gur gá cinntí a dhéanamh chomh gar do na saoránaigh agus is féidir. Baineann an prionsabal seo go háirithe le cur i bhfeidhm cúraimí taobh istigh den AE. Caithfidh rialtais náisiúnta agus áitiúla páirt a ghlacadh sa tslí is éifeachtaí agus is féidir i gcur i bhfeidhm na gcúraimí sin, chun an AE a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach.

AONTAS EORPACH NÍOS INSROICHTE AG SAORÁNAIGH

Is minic a fheictear do dhaoine gur achrannach crua struchtúr agus nósanna imeachta an AE. Soiléiríonn Conradh Liospóin feidhmiú an AE chun go dtuige na saoránaigh níos fearr é. Tugann na nósanna imeachta reachtacha iomadúla a n-ionad uathu do chomhnós imeachta dlí agus do nósanna imeachta reachtacha speisialta de réir an cháis. Mar an gcéanna, cuireadh seanstruchtúr na gcolún ar ceal i bhfabhar dháileadh na gcúraimí atá soiléir beacht taobh istigh den AE.

Ar an dóigh chéanna, feabhsaíonn Conradh Liospóin trédhearcacht na n-oibreacha taobh istigh den AE. Leathnaíonn sé an prionsabal go ndéantar díospóireachtaí go poiblí, atá i bhfeidhm cheana i bParlaimint na hEorpa. Thairis sin, de bharr na trédhearcachta méadaithe seo, beidh níos mó eolais ag saoránaigh ar ábhar na ndíospóireachtaí reachtacha.

IONADAÍOCHT ATÁ NEARTAITHE GO hINSTITIÚIDEACH

Neartaíonn Conradh Liospóin go mór cumhachtaí Pharlaimint na hEorpa (féach “Parlaimint na hEorpa”). I measc na n-athruithe is tábhachtaí:

  • neartaítear an chumhacht reachtach: leathnaítear an gnáthnós imeachta reachtach, a bhfuil na cumhachtaí céanna ag an Pharlaimint agus atá ag an Chomhairle, go réimsí beartais nua;
  • glactar ról méadaithe go hidirnáisiúnta: caithfidh an Pharlaimint na comhaontuithe idirnáisiúnta a fhormheas sna réimsí a chumhdaíonn an gnáthnós imeachta reachtach;
  • neartaítear an chumhacht bhuiséadach: as seo amach, beidh cothromaíocht ann idir an Pharlaimint agus an Chomhairle maidir leis an nós imeachta chun glacadh le buiséad bliantúil an AE;

Ina theannta sin, méadaíonn Conradh Liospóin ról na bparlaimintí náisiúnta san AE (féach “parlaimintí náisiúnta”). Tá na parlaimintí sin in ann guth na saoránach a chosaint taobh istigh den AE fosta. Go háirithe, caithfidh na parlaimintí náisiúnta féachaint chuige as seo amach go gcuirfear i bhfeidhm go maith prionsabal na coimhdeachta. Ar an chuma seo, tá ar a gcumas cur isteach ar an ghnáthnós imeachta reachtach agus tá ceart tarchurtha chun Chúirt Bhreithiúnais an AE acu.

MÉADÚ RANNPHÁIRTÍOCHT NA SAORÁNACH I NÓS IMEACHTA NA CINNTEOIREACHTA

Cuireann Conradh Liospóin ar bun den chéad uair ceart thionscnamh na saoránach, a thugtha isteach ag Airteagal 11 den Chonradh ar an AE: féadann milliún de shaoránaigh Eorpacha ar a laghad iarraidh ar an Choimisiún togra a chur isteach faoi ábhar sainiúil. Léiríonn seo toil an AE chun a chuid saoránach a tharraingt isteach i dtionscadail Eorpacha agus i bpróisis cinnteoireachta a bhaineann leo.

Tá roinnt coinníollacha ag gabháil leis an cheart seo. B’fhéidir gur ard leat íoslíon na milliún de shaoránaigh ar an chéad dul síos. Tá sé réasúnta furasta áfach, ós rud é go bhfuil beagnach leathmhíle milliún de dhaoine ina gcónaí san Eoraip agus buíochas le teicneolaíochtaí nua na cumarsáide. Lena chois sin, deirtear in airteagal 11 nach mór gurb as uimhir éifeachtach de Bhallstáit do na saoránaigh a shínigh, chun a sheachaint go ndéanann tíortha a leas féin.

Ina theannta sin, ní bhaineann ceart thionscnamh na saoránach a mhonaplacht tionscnaimh den Choimisiún Eorpach. Féadann an Coimisiún an tionscnamh a mholann na saoránaigh Eorpacha a chur i ngníomh nó gan é a chur i ngníomh, de réir mar is mian leis. Má thagann togra reachtach as an tionscnamh, ansin glacfaidh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa leis an acht de réir an ghnáthnóis imeachta reachtaigh nó nóis imeachta reachtaigh speisialta.

Nuashonrú is déanaí: 26.03.2010
Fógra dlíthiúil | Maidir leis an láithreán seo | Cuardaigh | Teagmháil | Barr an leathanaigh