RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 23 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Η εδραίωση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας επανατοποθετεί τον πολίτη στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των θεσμικών της οργάνων. Στόχος της είναι να προκαλέσει εκ νέου το ενδιαφέρον των πολιτών για την ΕΕ και τα επιτεύγματά της, που μερικές φορές φαντάζουν πολύ μακρινά. Επομένως, ένας από τους στόχους της συνθήκης της Λισσαβόνας είναι να προάγει μία ευρωπαϊκή δημοκρατία, η οποία δίνει την ευκαιρία στους πολίτες να ενδιαφερθούν για και να συμμετέχουν στη λειτουργία και την ανάπτυξη της ΕΕ.

Ένας τέτοιος στόχος σχετίζεται, υποχρεωτικά, με μεγαλύτερη αναγνώριση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας στις ιδρυτικές Συνθήκες της ΕΕ. Επίσης, η συνθήκη της Λισσαβόνας προσπαθεί να απλοποιήσει και να αποσαφηνίσει τη λειτουργία της Ένωσης, ώστε αυτή να γίνει πιο κατανοητή και, συνεπώς, πιο προσβάσιμη για τους πολίτες. Τέλος, η συνθήκη της Λισσαβόνας ενισχύει την αντιπροσωπευτικότητα και τη συμμετοχή τού πολίτη στην ευρωπαϊκή διαδικασία. Η δημιουργία μίας πρωτοβουλίας πολιτών αποτελεί μία από τις βασικές καινοτομίες της.

ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας εισάγει νέο άρθρο, στο οποίο αναγνωρίζει πλήρως την ευρωπαϊκή ιθαγένεια. Έτσι, το άρθρο 10 της συνθήκης για την ΕΕ διευκρινίζει ότι οι πολίτες εκπροσωπούνται άμεσα σε θεσμικό επίπεδο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το ίδιο άρθρο προσθέτει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θεμελιώνεται στην αντιπροσωπευτική αυτή δημοκρατία. Μία τέτοιου είδους αναγνώριση δεν δημιουργεί νέα δικαιώματα για τους πολίτες, αλλά έχει μεγάλη συμβολική αξία, καθώς καθιερώνει την αρχή της ευρωπαϊκής ιθαγένειας στις ιδρυτικές Συνθήκες.

Επιπλέον, το άρθρο 10 θεσπίζει αρχή εγγύτητας, βάσει της οποίας οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες. Η εν λόγω αρχή εφαρμόζεται, κυρίως, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων στη ΕΕ. Επομένως, ο τρόπος άσκησης των αρμοδιοτήτων πρέπει να εμπλέκει με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο τις εθνικές και τοπικές διοικήσεις, ώστε να πλησιάσει η ΕΕ τους πολίτες της.

ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΠΙΟ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

Η ΕΕ αποπνέει συχνά την εικόνα ενός οικοδομήματος με περίπλοκη αρχιτεκτονική και διαδικασίες. Η συνθήκη της Λισσαβόνας αποσαφηνίζει τη λειτουργία της ΕΕ, με σκοπό την καλύτερη κατανόησή της από τους πολίτες. Η πληθώρα νομοθετικών διαδικασιών αντικαθίστανται στο εξής από μία διαδικασία κοινού δικαίου και από ειδικές νομοθετικές διαδικασίες, των οποίων οι λεπτομέρειες επεξηγούνται ανά περίπτωση. Επίσης, η παλαιά δομή σε πυλώνες καταργήθηκε υπέρ μίας σαφούς και συγκεκριμένης κατανομής αρμοδιοτήτων στην ΕΕ.

Υπό την ίδια έννοια, η συνθήκη της Λισσαβόνας βελτιώνει τη διαφάνεια των εργασιών στην ΕΕ. Έτσι, επεκτείνει και στο Συμβούλιο την αρχή της δημοσιότητας των συζητήσεων, η οποία ισχύει ήδη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εξάλλου, αυτή η αυξημένη διαφάνεια θα επιτρέπει να ενημερώνονται καλύτερα οι πολίτες ως προς το αντικείμενο των νομοθετικών συζητήσεων.

ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΘΕΣΜΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας ενισχύει σημαντικά τις εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (βλέπε δελτίο «Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο»). Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών περιλαμβάνονται:

  • ενίσχυση της νομοθετικής εξουσίας: η συνήθης νομοθετική διαδικασία, κατά την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαθέτει τις ίδιες αρμοδιότητες με το Συμβούλιο, επεκτείνεται σε νέους τομείς πολιτικών∙
  • σημαντικότερος ρόλος σε διεθνές επίπεδο: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει τις διεθνείς συμφωνίες στους τομείς που εμπίπτουν στη συνήθη νομοθετική διαδικασία·
  • ενίσχυση της δημοσιονομικής εξουσίας: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποκτά, στο εξής, ισοτιμία σε σχέση με το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ.

Εξάλλου, η συνθήκη της Λισσαβόνας ενισχύει το ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην ΕΕ (βλέπε δελτίο «εθνικά κοινοβούλια»). Πλέον, τα εθνικά κοινοβούλια είναι και αυτά σε θέση να υπερασπιστούν τη φωνή των πολιτών στην ΕΕ. Συγκεκριμένα, πρέπει, στο εξής, να ελέγχουν την ορθή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Υπό αυτή την έννοια, έχουν τη δυνατότητα να παρέμβουν στη συνήθη νομοθετική διαδικασία, και διαθέτουν δικαίωμα προσφυγής στο Δικαστήριο της ΕΕ.

ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας θεσπίζει για πρώτη φορά δικαίωμα πρωτοβουλίας των πολιτών, που προβλέπεται από το άρθρο 11 της συνθήκης για την ΕΕ: ένα εκατομμύριο Ευρωπαίοι τουλάχιστον μπορούν να καλούν την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για συγκεκριμένο θέμα. Η διάταξη αυτή αντικατοπτρίζει τη βούληση της ΕΕ να συνδέσει τους πολίτες της με τα ευρωπαϊκά σχέδια και τη λήψη αποφάσεων που τους αφορούν.

Ισχύουν αρκετές προϋποθέσεις για την άσκηση ενός τέτοιου δικαιώματος. Το κατώτερο όριο του ενός εκατομμυρίου πολιτών μπορεί αρχικά να φαντάζει εντυπωσιακό. Είναι, ωστόσο, σχετικά εύκολο να επιτευχθεί, όταν ο ευρωπαϊκός πληθυσμός είναι περίπου μισό δισεκατομμύριο κάτοικοι, καθώς και χάρη στις νέες τεχνολογίες σε θέματα επικοινωνίας. Επίσης, το άρθρο 11 διευκρινίζει ότι οι υπογράφοντες πρέπει να είναι υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών, ώστε, κυρίως, να αποφεύγεται η υπεράσπιση ουσιαστικά εθνικών συμφερόντων.

Εξάλλου, το δικαίωμα για την πρωτοβουλία πολιτών δεν αποσπά από την Επιτροπή το μονοπώλιο πρωτοβουλίας. Η Επιτροπή παραμένει ελεύθερη να δώσει συνέχεια ή όχι στην πρωτοβουλία που προτείνουν οι ευρωπαίοι πολίτες. Εάν η πρωτοβουλία αυτή οδηγήσει σε νομοθετική πρόταση, τότε η πράξη εγκρίνεται από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία ή βάσει ειδικής νομοθετικής διαδικασίας.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 26.03.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας