RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Κατανομή των αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας αποσαφηνίζει την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των κρατών μέλων. Έτσι, εισάγει για πρώτη φορά στις ιδρυτικές Συνθήκες μία σαφή ταξινόμηση, κάνοντας διάκριση ανάμεσα σε τρεις κύριες αρμοδιότητες: τις αποκλειστικές αρμοδιότητες, τις συντρέχουσες αρμοδιότητες και τις αρμοδιότητες στήριξης.

Το εγχείρημα αυτό αποσαφήνισης δεν συνεπάγεται σημαντική μεταφορά αρμοδιοτήτων. Ωστόσο, η εν λόγω μεταρρύθμιση είναι σημαντική και αναγκαία για την καλή λειτουργία της ΕΕ. Στο παρελθον, είχαν διαπιστωθεί πολλές συγκρούσεις αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών. Τα όρια των αρμοδιοτήτων τού κάθε μέρους είναι, στο εξής, σαφώς προσδιορισμένα. Επιπλέον, η διαφάνεια αυτή διευκολύνει την εφαρμογή των θεμελιωδών αρχών που αφορούν στον έλεγχο και την άσκηση των εν λόγω αρμοδιοτήτων.

ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που προέκυψαν από τη συνθήκη της Λισσαβόνας αφορά την κατάργηση της δομής της ΕΕ σε τρεις πυλώνες. Προς υπενθύμιση, οι πυλώνες αυτοί ήταν:

  • η Ευρωπαϊκή Κοινότητα∙
  • η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ)∙
  • η αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις.

Στα πλαίσια της δομής αυτής, πολλά είδη αρμοδιοτήτων αλληλοεπικαλύπτονταν. Οι πράξεις που εγκρίνονταν στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, εγκρίνονταν σύμφωνα με τις νομοθετικές διαδικασίες της ΕΕ. Αντίθετα, οι δύο άλλοι πυλώνες στηρίζονταν σε διακυβερνητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας βάζει τέλος σε αυτή την περίπλοκη αρχιτεκτονική. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εξαφανίζεται. Αντικαθίσταται από την ΕΕ, η οποία διαθέτει νομοθετικές διαδικασίες που της επιτρέπουν να ασκεί πλήρως τις αρμοδιότητες που της έχουν απονεμηθεί. Εξάλλου, η ΕΕ αποκτά, επίσης, τη νομική προσωπικότητα που μέχρι τώρα διέθετε αποκλειστικά η πρώην Κοινότητα. Επομένως, μπορεί, στο εξής, να συνάπτει συνθήκες στους τομείς της αρμοδιότητάς της.

ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΕΙΔΗ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ

Η συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ) κάνει διάκριση ανάμεσα σε τρία είδη αρμοδιοτήτων και καταρτίζει έναν μη εξαντλητικό κατάλογο για το κάθε είδος, με τους εμπεριεχόμενους τομείς:

  • αποκλειστικές αρμοδιότητες (άρθρο 3 της ΣΛΕΕ): η ΕΕ είναι η μόνη που μπορεί να νομοθετήσει και να εγκρίνει δεσμευτικές πράξεις στους εν λόγω τομείς. Επομένως, ο ρόλος των κρατών μελών περιορίζεται μόνο στην εφαρμογή των εν λόγω πράξεων, εκτός εάν η Ένωση τους επιτρέπει να εγκρίνουν τα ίδια ορισμένες πράξεις∙
  • συντρέχουσες αρμοδιότητες (άρθρο 4 της ΣΛΕΕ): η ΕΕ και τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να εγκρίνουν δεσμευτικές πράξεις στους εν λόγω τομείς. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να ασκήσουν την αρμοδιότητά τους κατά το μέτρο που η ΕΕ δεν έχει ή έχει αποφασίσει να μην ασκήσει τη δική της αρμοδιότητα∙
  • υποστηρικτικές αρμοδιότητες (άρθρο 6 της ΣΛΕΕ): η ΕΕ μπορεί να παρέμβει μόνο για να να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών. Επομένως, δεν διαθέτει νομοθετική εξουσία στους εν λόγω τομείς και δεν μπορεί να παρεμβάλλεται στην άσκηση των αρμοδιοτήτων αυτών, οι οποίες ανήκουν αποκλειστικά στα κράτη μέλη.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ

Η ΕΕ διαθέτει ειδικές αρμοδιότητες σε ορισμένους τομείς:

  • στο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και των πολιτικών απασχόλησης (άρθρο 5 της ΣΛΕΕ): η ΕΕ διαθέτει αρμοδιότητα προκειμένου να διασφαλίζει τους όρους του εν λόγω συντονισμού. Επομένως, καθορίζει τους γενικούς προσανατολισμούς και τις κατευθυντήριες γραμμές για τα κράτη μέλη∙
  • στην ΚΕΠΠΑ (άρθρο 24 της Συνθήκης για την ΕΕ): η ΕΕ διαθέτει αρμοδιότητα σε όλους τους τομείς που συνδέονται με την ΚΕΠΠΑ. Καθορίζει και εφαρμόζει την πολιτική αυτή διαμέσου, μεταξύ άλλων, του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, των οποίων οι ρόλοι και το καθεστώς αναγνωρίζονται από τη συνθήκη της Λισσαβόνας. Ωστόσο, σε καμία περίπτωση η ΕΕ δεν μπορεί να εγκρίνει νομοθετικές πράξεις στον εν λόγω τομέα. Εξάλλου, το Δικαστήριο της ΕΕ δεν έχει αρμοδιότητα να εκδίδει αποφάσεις στον τομέα αυτόν∙
  • στη «ρήτρα ευελιξίας» (άρθρο 352 της ΣΛΕΕ): η εν λόγω ρήτρα επιτρέπει στην ΕΕ να ενεργεί πέραν της δυνατότητας δράσης που της απονέμεται από τις Συνθήκες, εφόσον αυτό είναι αναγκαίο για τον προς επίτευξη στόχο. Η ρήτρα αυτή πλαισιώνεται, ωστόσο, από μία αυστηρή διαδικασία και από ορισμένους περιορισμούς όσον αφορά την εφαρμογή της.

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Η άσκηση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης υπόκειται σε τρεις θεμελιώδεις αρχές που εγγράφονται στο άρθρο 5 της συνθήκης για την ΕΕ. Η οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την ορθή εφαρμογή των αρχών αυτών:

  • η αρχή της δοτής αρμοδιότητας: η Ένωση διαθέτει μόνο τις αρμοδιότητες που της απονέμονται από τις Συνθήκες∙
  • η αρχή της αναλογικότητας: η άσκηση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών∙
  • η αρχή της επικουρικότητας: για τις συντρέχουσες αρμοδιότητες, η ΕΕ παρεμβαίνει μόνο εφόσον είναι σε θέση να ενεργήσει πιο αποτελεσματικά από τα κράτη μέλη∙

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Η παρούσα κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών δεν είναι αμετάκλητη. Ωστόσο, η συρρίκνωση ή η επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ είναι ένα ευαίσθητο θέμα που απαιτεί τη συμφωνία όλων των κρατών μέλων και για την οποία είναι αναγκαία μία αναθεώρηση των Συνθηκών.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 23.03.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας