RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Klauzule pomostowe, klauzule wstrzymujące i klauzule przyśpieszające

WPROWADZENIE

Traktat lizboński rozszerzył stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej oraz głosowania większością kwalifikowaną na wiele dziedzin politycznych. Ma się to przyczynić do budowy struktury europejskiej poprzez ułatwienie podejmowania decyzji: w zwykłej procedurze ustawodawczej państwa członkowskie nie mają prawa weta i jest więcej możliwości znalezienia porozumienia.

Jednak państwa członkowskie nie są skłonne do pozbawiania się możliwości sprzeciwu w pewnych dziedzinach politycznych. Dziedzinami tymi są te uznawane za „najwrażliwsze”, w których ważna jest suwerenność narodowa. Dotyczy to na przykład polityki zagranicznej, imigracji lub wymiaru sprawiedliwości. Najczęściej w tych dziedzinach zachowana jest specjalna procedura ustawodawcza lub głosowanie jednomyślne.

Ponadto traktat lizboński łagodzi sztywność procedury poprzez wprowadzenie kilku rodzajów klauzul instytucjonalnych. Klauzule te proponują różne mechanizmy instytucjonalne, ale mają wspólny cel: ułatwienie budowy struktury europejskiej w dziedzinach wrażliwych, o ile chcą tego państwa członkowskie.

W traktacie lizbońskim wprowadzono trzy rodzaje klauzul:

  • klauzule pomostowe,
  • klauzule „hamulca bezpieczeństwa”,
  • klauzule przyspieszenia.

KLAUZULE POMOSTOWE

Klauzule pomostowe umożliwiają odstępstwa od pierwotnie przewidzianej w traktatach procedury ustawodawczej. Ściślej mówiąc, pod pewnymi warunkami, umożliwiają:

  • zmianę specjalnej procedury ustawodawczej na zwykłą procedurę ustawodawczą w celu przyjęcia aktu w danej dziedzinie,
  • zmianę głosowania jednogłośnego na głosowanie większością kwalifikowaną w celu przyjęcia aktu w danej dziedzinie.

Stosowanie klauzuli pomostowej jest zawsze uzależnione od decyzji przyjętej jednogłośnie przez Radę lub Radę Europejską. W każdym razie wszystkie państwa członkowskie muszą wyrazić zgodę na zastosowanie takiej klauzuli.

Ponadto art. 48 Traktatu o Unii Europejskiej wprowadza ogólną klauzulę pomostową stosowaną do wszystkich polityk europejskich (zob. „zmiana traktatów”). Ponadto istnieje jeszcze sześć innych szczególnych klauzul pomostowych dotyczących pewnych polityk i różniących się innymi cechami proceduralnymi (zob. „procedury ustawodawcze”).

KLAUZULE HAMULCA BEZPIECZEŃSTWA

Klauzule hamulca dotyczą następujących dziedzin:

  • środków koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego pracowników migrujących (art. 48 TFUE),
  • współpracy sądowej w sprawach cywilnych (art. 82 TFUE),
  • ustanawiania wspólnych zasad dla niektórych przestępstw (art. 83 TFUE).

Klauzule hamulca zostały utworzone, by umożliwić stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w tych trzech dziedzinach politycznych. Zwykła procedura ustawodawcza jest łagodzona dzięki mechanizmowi hamulca: państwo członkowskie może odwołać się do Rady Europejskiej, jeśli stwierdza, że podstawowe zasady bezpieczeństwa społecznego lub systemu sprawiedliwości są zagrożone przez dyskutowany projekt ustawodawczy. W takim przypadku procedura zostaje zawieszona, a Rada Europejska może:

  • albo odesłać projekt do Rady, która kontynuuje procedurę, uwzględniając przedstawione uwagi,
  • albo zakończyć procedurę i prosić o nowy wniosek Komisji.

Z tego względu zaletą klauzul hamulca bezpieczeństwa jest nie tylko ich mechanizm, ale także fakt, że umożliwiają rozszerzenie zwykłej procedury ustawodawczej na odpowiednie polityki. W efekcie wprowadzenie tego mechanizmu do procesu decyzyjnego umożliwiło przekonanie najbardziej opornych państw członkowskich do stosowania zwykłej procedury ustawodawczej do pewnych polityk, które wcześniej wymagały głosowania jednogłośnego.

KLAUZULE PRZYSPIESZENIA

Klauzule te przyspieszają budowę struktury europejskiej między niektórymi państwami członkowskimi, ułatwiając nawiązanie wzmocnionej współpracy w niektórych dziedzinach.

Klauzule te faktycznie pozwalają na odstępstwa od procedury uruchomienia wzmocnionej współpracy. Dzięki tym klauzulom wzmocniona współpraca jest zaakceptowana w momencie, gdy połączy przynajmniej dziewięć państw członkowskich. Rada, Parlament i Komisja są jedynie informowane o woli państw uczestniczących o utworzeniu wzmocnionej współpracy.

Klauzule te dotyczą czterech dziedzin:

  • współpracy sądowej w sprawach karnych (art. 82 TFUE),
  • ustanawiania wspólnych zasad dla niektórych przestępstw (art. 83 TFUE),
  • utworzenia Prokuratury Europejskiej (art. 86 TFUE),
  • współpracy policyjnej (art. 87 TFUE).

Warto zauważyć, że klauzule przyspieszenia dotyczące współpracy i przestępstw w sprawach karnych wynikają bezpośrednio z zastosowania klauzul hamulca istniejących w obu dziedzinach. Kiedy zastosowanie klauzuli hamulca kończy się niepowodzeniem, państwa członkowskie mogą skorzystać z klauzuli przyspieszenia. W ten sposób mogą kontynuować i sfinalizować procedurę ustawodawczą między sobą w ramach wzmocnionej współpracy.

Niniejsze streszczenie jest rozpowszechniane wyłącznie w celach informacyjnych i nie służy interpretacji ani nie zastępuje dokumentu odniesienia, który pozostaje jedyną wiążącą podstawą prawną.

Ostatnia aktualizacja: 19.03.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony