RSS
Alfabetische index
Deze pagina is beschikbaar in 15 talen
Nieuwe beschikbare talen:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Wetgevingsprocedures

INLEIDING

Het Verdrag van Lissabon beoogt een versteviging van de slagkracht inzake besluitname en optreden van de Europese Unie (EU) waarbij de legitimiteit van de aangenomen besluiten volledig gegarandeerd blijft. Door met name de geldende wetgevingsprocedures te wijzigen hervormt het Verdrag eveneens het besluitvormingsproces van de EU.

Artikel 289 van het Verdrag betreffende de werking van EU verwijst voortaan slechts naar twee soorten wetgevingsprocedures:

  • de gewone wetgevingsprocedure;
  • de bijzondere wetgevingsprocedures.

Bovendien heeft het Verdrag van Lissabon “overbruggingsclausules” ingevoerd waardoor de gewone wetgevingsprocedure onder bepaalde omstandigheden kan uitgebreid worden tot domeinen die aanvankelijk buiten zijn toepassingsveld lagen.

GEWONE WETGEVINGSPROCEDURE

De gewone wetgevingsprocedure vervangt de vroegere medebeslissingsprocedure. Vanuit democratisch standpunt is deze procedure de meest legitieme omdat ze de tussenkomst van het Europees Parlement als medewetgever naast de Raad betrekt. Mettertijd werd deze procedure dan ook de meest toegepaste wetgevingsprocedure. Het Verdrag van Lissabon bevestigt deze tendens door de benaming ervan te wijzigen en de procedure in te voeren als gemeenrechtelijke procedure. In de lijn van de vorige verdragen breidt het Verdrag van Lissabon ook de gewone wetgevingsprocedure uit naar nieuwe beleidsdomeinen (zie fiche “uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheid van stemmen en de gewone wetgevingsprocedure”).

De modaliteiten van de gewone wetgevingsprocedure zijn identiek aan deze die werden bepaald in de vroegere medebeslissingsprocedure. Ze worden in detail beschreven in artikel 294 van het Verdrag betreffende de werking van EU. De Raad en het Parlement komen op voet van gelijkheid te staan en voeren beide wetgevingshandelingen in zowel in eerste als in tweede lezing. Indien de twee instellingen na de tweede lezing nog steeds niet tot een consensus zijn gekomen wordt een bemiddelingscomité bijeengeroepen.

Bovendien geldt het principe van gekwalificeerde meerderheid van stemmen in het kader van de gewone wetgevingsprocedure. Om de besluitvorming te bevorderen en de doeltreffendheid van de procedure te verstevigen heeft het Verdrag van Lissabon eveneens een nieuwe bepaling van de gekwalificeerde meerderheid voorzien (zie fiche “Raad van de Europese Unie”).

BIJZONDERE WETGEVINGSPROCEDURES

De bijzondere wetgevingsprocedure vervangen de vroegere raadplegingprocedure, samenwerkingsprocedure en instemmingprocedure. Het doel is door transparantie en doeltreffendheid een vereenvoudiging van de EU-besluitvorming te bekomen. Zoals aangegeven in hun benaming wijken deze procedures af van de gewone wetgevingsprocedure en kunnen dus als uitzonderingen beschouwd worden.

Binnen de bijzondere wetgevingsprocedures geldt de Raad van de EU in de praktijk als enige wetgever. Het Europees Parlement wordt enkel geassocieerd met de procedure, waarbij zijn rol zicht beperkt tot de raadpleging of goedkeuring ervan.

In tegenstelling tot de gewone wetgevingsprocedure voorziet het Verdrag betreffende de werking van de EU geen precieze beschrijving van de bijzonder wetgevingsprocedures. Hun modaliteiten worden zo geval per geval omschreven in de artikels betreffende de Verdragen van de EU en de werking van de EU die hun toepassing voorzien.

OVERBRUGGINGSCLAUSULES

Het Verdrag van Lissabon heeft overbruggingsclausules voorzien met het oog op de toepassing van de gewone wetgevingsprocedure op domeinen waarvoor de Verdragen een bijzonder wetgevingsprocedure hadden voorzien. Daardoor kan de gekwalificeerde meerderheid van stemmen toegepast worden op besluiten die moeten aangenomen worden met eenparigheid van stemmen.

Er bestaan twee soorten overbruggingsclausules:

  • de algemene overbruggingsclausule die kan toegepast worden op alle Europese beleidslijnen: de inwerkingstelling van deze clausule moet goedgekeurd worden door Europese Raad met eenparigheid van stemmen (zie fiche “hervorming van de Verdragen”);
  • overbruggingsclausules die specifiek zijn voor bepaalde Europese beleidslijnen.

De specifieke overbruggingsclausules vertonen enkele bijzonderheden wat hun procedure betreft in vergelijking met de algemene overbruggingsclausule. De nationale parlementen beschikken bijvoorbeeld niet over het oppositierecht dat hen door de algemene clausule wel wordt toegekend. In andere gevallen kan de toepassing van bepaalde specifieke clausules toegestaan worden door een beslissing van de Raad en niet door de Europese Raad zoals het geval is voor de algemene clausule. De toepassingsmodaliteiten van de specifieke clausule verschillen dus van geval tot geval en worden beschreven in de artikels van de Verdragen die hun toepassing regelen.

Zes specifieke overbruggingsclausules zijn van toepassing, met name:

  • op het meerjarig financieel beleid (artikel 312 van het Verdrag betreffende de werking van EU);
  • op het buitenlands beleid en de algemene veiligheid (artikel 31 van het Verdrag betreffende de EU);
  • op de rechterlijke samenwerking op het vlak van familierecht (artikel 81 van het Verdrag betreffende de werking van de EU). De specifieke clausule is de enige waarvoor de nationale parlementen hun oppositierecht behouden;
  • op de sterkere samenwerkingsverbanden in domeinen die geregeld worden door eenparigheid van stemmen of door een bijzonder wetgevingsprocedure (artikel 333 van het Verdrag betreffende de werking van de EU);
  • op het vlak van de sociale beleidsvoering (artikel 153 van het verdrag betreffende de werking van de EU);
  • op het vlak van milieubeleid (artikel 192 van het Verdrag betreffende de werking van EU).

Deze samenvatting heeft een louter informatief karakter en is niet bedoeld als interpretatie of ter vervanging van het referentiedocument.

Laatste wijziging: 26.02.2010
Juridische mededeling | Over deze site | Zoeken | Contact | Naar boven