RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Επέκταση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία και της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Σε μία Ένωση που έχει διευρυνθεί σε 27 κράτη μέλη, η επίτευξη ομόφωνων αποφάσεων είναι πια δυσκολότερη και αυξάνεται ο κίνδυνος αδιεξόδου. Έτσι, με τη συνθήκη της Λισσαβόνας, η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία επεκτείνεται σε μεγάλο αριθμό νέων πολιτικών τομέων. Στόχος της είναι να συμβάλλει στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση, διευκολύνοντας τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο θεσμικών οργάνων.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας επεκτείνει την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε πολλές διατάξεις της συνθήκης για την ΕΕ (ΣΕΕ) και της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ):

  • με άμεσο τρόπο, διευκρινίζοντας τις περιπτώσεις όπου το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ή το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία·
  • με έμμεσο τρόπο, επεκτείνοντας τη συνήθη νομοθετική διαδικασία σε νέους τομείς.

Με γνώμονα πάντα τη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, η συνθήκη της Λισσαβόνας επιφέρει επίσης αλλαγές στον ίδιο τον ορισμό της ειδικής πλειοψηφίας.

ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Ως συνέπεια της θεσμικής μεταρρύθμισης της συνθήκης της Λισσαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει στο εξής με ειδική πλειοψηφία σχετικά με:

  • την εκλογή του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (άρθρο 15 της ΣΕΕ)·
  • την έκδοση της απόφασης με την οποία καθορίζεται ο κατάλογος των συνθέσεων του Συμβουλίου (άρθρο 16 της ΣΕΕ)·
  • το διορισμό του ύπατου εκπροσώπου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (άρθρο 18 της ΣΕΕ)·
  • την έκδοση της απόφασης σχετικά με την προεδρία του Συμβουλίου (άρθρο 236 της ΣΛΕΕ)·
  • το διορισμό του προέδρου, του αντιπροέδρου και των μελών της εκτελεστικής επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (άρθρο 283 της ΣΛΕΕ).

Στο εξής, το Συμβούλιο θα λαμβάνει επίσης με ειδική πλειοψηφία αποφάσεις που αφορούν:

  • την τροποποίηση του Οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΕ και τη σύσταση ειδικευμένων δικαστηρίων (άρθρο 257 και 281 της ΣΛΕΕ)·
  • την έγκριση συμφωνίας αποχώρησης που συνήφθη μεταξύ ενός κράτους μέλους και της ΕΕ (άρθρο 50 της ΣΕΕ)·
  • τον ορισμό των κανόνων και των αρχών που σχετίζονται με τις εκτελεστικές αρμοδιότητες της Επιτροπής (άρθρο 291 της ΣΛΕΕ).

ΧΩΡΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας ενισχύει σημαντικά το χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης της ΕΕ. Σε γενικές γραμμές, τα μέτρα που λαμβάνονταν στον τομέα αυτό εγκρίνονταν ομόφωνα από το Συμβούλιο. Στο εξής, η συνήθης νομοθετική διαδικασία είναι αυτή που ισχύει για πολλά από τα μέτρα αυτά. Στόχος είναι ο εκδημοκρατισμός και η ενίσχυση της νομιμότητας της δράσης της ΕΕ στον εν λόγω τομέα, με την παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την επέκταση της ψήφου με ειδική πλειοψηφία. Στο εξής, η συνήθης νομοθετική διαδικασία θα ισχύει για τα μέτρα που αφορούν:

  • πολιτικές σχετικά με τους ελέγχους στα σύνορα και τη μετανάστευση (άρθρο 77, 78 και 79 της ΣΛΕΕ)·
  • τη δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις (άρθρο 81 της ΣΛΕΕ)·
  • την αστυνομική συνεργασία (άρθρο 87 και 88 της ΣΛΕΕ)·
  • τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις (άρθρο 82, 83, 84 και 85 της ΣΛΕΕ)· η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία μπόρεσε να επεκταθεί στα άρθρα 82 και 83 χάρη σε δύο ρήτρες γνωστές ως «συγκράτησης»: ένα κράτος μέλος μπορεί να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εφόσον θεωρεί ότι θίγονται θεμελιώδεις αρχές του νομικού του συστήματος. Σε αυτή την περίπτωση, η νομοθετική διαδικασία αναστέλλεται ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητάει από την Επιτροπή νέα πρόταση ή αποφασίζει να συνεχίσει τη διαδικασία, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις.

ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΚΕΠΠΑ)

Οι αποφάσεις στον τομέα της ΚΕΠΠΑ εξακολουθούν να λαμβάνονται σύμφωνα με το βασικό κανόνα αρχής της ομόφωνης ψήφου. Ωστόσο, το άρθρο 31 της ΣΕΕ προβλέπει τέσσερις εξαιρέσεις αυτού του κανόνα: το Συμβούλιο εγκρίνει με ειδική πλειοψηφία:

  • τις αποφάσεις οι οποίες καθορίζουν δράση ή θέση της Ένωσης βάσει απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου·
  • τις αποφάσεις οι οποίες καθορίζουν δράση ή θέση της Ένωσης μετά από πρόταση του ύπατου εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας·
  • τις αποφάσεις που προβλέπουν την εφαρμογή απόφασης που καθορίζει δράση ή θέση της Ένωσης στον τομέα της ΚΕΠΠΑ·
  • το διορισμό ειδικού εντεταλμένου μετά από πρόταση του ύπατου εκπροσώπου.

Επίσης, εισάγεται ειδική μεταβατική ρήτρα προκειμένου να επιτρέψει στο Συμβούλιο να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία για άλλων ειδών αποφάσεις. Προηγουμένως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πρέπει να έχει εγκρίνει ομόφωνα απόφαση που να επιτρέπει αυτή την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της ειδικής πλειοψηφίας.

Εξάλλου, η συνθήκη της Λισσαβόνας θεσπίζει δύο νέους θεσμούς, οι πρακτικές ρυθμίσεις των οποίων ορίζονται από το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία:

  • το Ταμείο Εκκίνησης ΚΕΠΠΑ (άρθρο 41 της ΣΕΕ)·
  • τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας (άρθρο 45 της ΣΕΕ).

Επίσης, μπορεί να διοργανωθεί μία μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών που διαθέτουν ισχυρές στρατιωτικές δυνατότητες. Στην περίπτωση αυτή, το Συμβούλιο εγκρίνει με ειδική πλειοψηφία απόφαση που καθορίζει τις λεπτομέρειες μιας τέτοιας συνεργασίας (άρθρο 46 της ΣΕΕ).

ΑΛΛΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η επέκταση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία αφορά τις περισσότερες ευρωπαϊκές πολιτικές. Κατά συνέπεια, η συνήθης νομοθετική διαδικασία θα εφαρμόζεται στο εξής στους ακόλουθους τομείς:

  • στην ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων (άρθρο 48 της ΣΛΕΕ)· δημιουργήθηκε ρήτρα συγκράτησης με στόχο την επέκταση της ειδικής πλειοψηφίας σε αυτόν τον τομέα. Η αρχή παραμένει η ίδια με αυτή των δύο ρητρών συγκράτησης στο χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης: η νομοθετική διαδικασία μπορεί να ανασταλεί εφόσον ένα κράτος μέλος θεωρεί ότι θίγεται το σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεών του·
  • στις μεταφορές (άρθρο 91 της ΣΛΕΕ)·
  • στην προσέγγιση των νομοθεσιών (άρθρο 118 της ΣΛΕΕ)·
  • στη νομισματική πολιτική (άρθρο 129 και 133 της ΣΛΕΕ)·
  • στην παιδεία, την επαγγελματική εκπαίδευση και τον αθλητισμό (άρθρο 165 της ΣΛΕΕ)·
  • στον πολιτισμό (άρθρο 167 της ΣΛΕΕ)·
  • στην έρευνα (άρθρο 182 και 189 της ΣΛΕΕ)·
  • στην ενέργεια (άρθρο 194 της ΣΛΕΕ)·
  • στον τουρισμό (άρθρο 195 της ΣΛΕΕ)·
  • στην πολιτική προστασία (άρθρο 196 της ΣΛΕΕ)·
  • στη διοικητική συνεργασία (άρθρο 197 της ΣΛΕΕ)·
  • στην κοινή εμπορική πολιτική (άρθρο 207 της ΣΛΕΕ)·
  • στην χρηματοοικονομική συνεργασία με τρίτες χώρες (άρθρο 213 της ΣΛΕΕ)·
  • στην ανθρωπιστική βοήθεια (άρθρο 214 της ΣΛΕΕ).

Το παρόν δελτίο διανέμεται ενημερωτικά. Δεν έχει ως στόχο να ερμηνεύσει ή να αντικαταστήσει το έγγραφο αναφοράς, που παραμένει η μόνη δεσμευτική νομική βάση.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 19.02.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας