RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Οι αναθεωρήσεις των Συνθηκών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η αναθεώρηση των ιδρυτικών Συνθηκών είναι ουσιαστικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Επιτρέπει την προσαρμογή της νομοθεσίας και των ευρωπαϊκών πολιτικών στις νέες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ΕΕ. Προτού τεθεί σε ισχύ η συνθήκη της Λισσαβόνας, υπήρχε μόνο μία διαδικασία για την αναθεώρηση των Συνθηκών. Η διαδικασία αυτή απαιτούσε τη σύγκληση Διακυβερνητικής Διάσκεψης (ΔΚΔ).

Η συνθήκη της Λισσαβόνας καθιστά πιο ευέλικτη τη διαδικασία αναθεώρησης, αναβαθμίζοντας παράλληλα το δημοκρατικό της χαρακτήρα. Τροποποιεί ελαφρώς τη συνήθη διαδικασία αναθεώρησης, ενισχύοντας τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εθνικών κοινοβουλίων. Η συνθήκη της Λισσαβόνας θεσπίζει κυρίως δύο ειδών απλοποιημένες διαδικασίες προκειμένου να διευκολύνει την αναθεώρηση ορισμένων διατάξεων των Συνθηκών.

Ωστόσο, η ευελιξία αναθεώρησης των Συνθηκών πρέπει να συνδυάζεται με τη διατήρηση του κανόνα της ομόφωνης ψήφου. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγκρίνουν ομόφωνα την αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων, όποια διαδικασία και αν ακολουθείται.

Οι διαδικασίες αναθεώρησης παρατίθενται στο άρθρο 48 της συνθήκης για την ΕΕ.

ΣΥΝΗΘΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ

Η συνήθης διαδικασία αναθεώρησης αφορά τις σημαντικότερες τροποποιήσεις των Συνθηκών, όπως είναι η αύξηση ή η μείωση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ. Απαιτεί μεταξύ άλλων τη σύγκληση ΔΚΔ, η οποία εγκρίνει συναινετικά τα σχέδια αναθεώρησης. Οι τροποποιήσεις που έχουν επέλθει στις Συνθήκες τίθενται σε ισχύ μόνον εφόσον επικυρωθούν από το σύνολο των κρατών μελών.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας κατοχυρώνει τη σημερινή πρακτική που αποσκοπεί στη σύγκληση Ευρωπαϊκής Συνέλευσης πριν τη ΔΚΔ. Στόχος αυτής της Συνέλευσης είναι να εξετάζει τα σχέδια αναθεώρησης και στη συνέχεια να εκδίδει σύσταση προς τη ΔΚΔ. Αποτελείται από εκπροσώπους των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, της Επιτροπής, αλλά και από εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η συνθήκη της Λισσαβόνας επιδιώκει κατ’ αυτόν τον τρόπο να εκδημοκρατίσει τη διαδικασία αναθεώρησης των Συνθηκών. Μία άλλη πολύ σημαντική καινοτομία είναι ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποκτά δικαίωμα πρωτοβουλίας. Στο εξής, μπορεί να προτείνει σχέδια αναθεώρησης σε ισότιμη βάση με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και την Επιτροπή.

Επίσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει, κατόπιν εγκρίσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να μην συγκαλέσει Συνέλευση, όταν οι τροποποιήσεις είναι περιορισμένης έκτασης. Σε αυτή την περίπτωση, δίνει κατ’ ευθείαν εντολή για την ΔΚΔ.

ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας θεσπίζει μία απλοποιημένη διαδικασία για την αναθεώρηση των πολιτικών και των εσωτερικών δράσεων της ΕΕ. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η ευρωπαϊκή οικοδόμηση στους τομείς αυτούς. Πράγματι, μία τέτοια διαδικασία επιτρέπει την αποφυγή σύγκλησης Ευρωπαϊκής Συνέλευσης και Διακυβερνητικής Διάσκεψης. Ωστόσο, οι αρμοδιότητες της ΕΕ δεν δύνανται να διευρυνθούν μέσω απλοποιημένης διαδικασίας αναθεώρησης.

Όπως ισχύει και για τη συνήθη διαδικασία, η κυβέρνηση ενός κράτους μέλους, η Επιτροπή ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχέδιο αναθεώρησης. Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκδίδει απόφαση στην οποία αναφέρει τις τροποποιήσεις που έχουν επέλθει στις Συνθήκες. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα, κατόπιν διαβουλεύσεως με την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εάν η αναθεώρηση αφορά τον χρηματοοικονομικό τομέα. Οι νέες διατάξεις των Συνθηκών τίθενται σε ισχύ μόνον εφόσον επικυρωθούν από το σύνολο των κρατών μελών, σε εφαρμογή των αντίστοιχων συνταγματικών κανόνων τους.

Η ΓΕΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΡΗΤΡΑ

Η μεταβατική ρήτρα που θεσπίστηκε με τη συνθήκη της Λισσαβόνας αποτελεί μία δεύτερη απλοποιημένη διαδικασία αναθεώρησης. Η ρήτρα αυτή επιτρέπει την έγκριση μίας πράξης βάσει διαδικασιών διαφορετικών από εκείνες που προβλέπουν οι ιδρυτικές Συνθήκες, χωρίς ωστόσο αυτό να επιφέρει επίσημη τροποποίηση των Συνθηκών. Η γενική μεταβατική ρήτρα αφορά δύο περιπτώσεις:

  • όταν οι Συνθήκες προβλέπουν ότι μία πράξη εγκρίνεται ομόφωνα από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει απόφαση που να επιτρέπει στο Συμβούλιο να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία·
  • όταν οι Συνθήκες προβλέπουν ότι ορισμένες πράξεις εγκρίνονται βάσει ειδικής νομοθετικής διαδικασίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει απόφαση που να επιτρέπει την έγκριση των εν λόγω πράξεων βάσει της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

Και στις δύο περιπτώσεις, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα και πρέπει να λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επιπλέον, κάθε εθνικό κοινοβούλιο διαθέτει δικαίωμα ένστασης, και έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει την ενεργοποίηση της γενικής μεταβατικής ρήτρας.

Η μεταβατική ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 48 της συνθήκης για την ΕΕ, ισχύει για το σύνολο των ευρωπαϊκών πολιτικών, με εξαίρεση την άμυνα και τις αποφάσεις με επιπτώσεις στο στρατιωτικό τομέα. Ωστόσο, η συνθήκη για την ΕΕ και η συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ προβλέπουν την εφαρμογή μεταβατικών ρητρών σε ορισμένους συγκεκριμένους τομείς (δελτίο « νομοθετικές διαδικασίες »). Η προστιθέμενη αξία των ρητρών αυτών σε σχέση με τη γενική ρήτρα έγκειται σε ορισμένες δικονομικές ιδιαιτερότητες. Συγκεκριμένα, τα εθνικά κοινοβούλια δεν διαθέτουν, σε γενικές γραμμές, δικαίωμα ένστασης.

Το παρόν δελτίο διανέμεται ενημερωτικά. Δεν έχει ως στόχο να ερμηνεύσει ή να αντικαταστήσει το έγγραφο αναφοράς, που παραμένει η μόνη δεσμευτική νομική βάση.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 29.01.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας