RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 23 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Parlament Europejski

WPROWADZENIE

Podział miejsc między państwami członkowskimi i uprawnienia Parlamentu w procesie ustawodawczym często były głównym tematem debat w toku wcześniejszych zmian traktatów.

Wraz z kolejnymi rozszerzeniami Unii Europejskiej (UE) liczba członków Parlamentu stale wzrastała, co prowadziło do przedłużonych negocjacji między państwami członkowskimi. Uprawnienia europosłów znacznie się powiększyły zwłaszcza dzięki upowszechnieniu procedury współdecyzji.

W traktacie lizbońskim zaproponowano nową procedurę podziału miejsc w Parlamencie i zwiększono jego uprawnienia ustawodawcze oraz budżetowe przez zmianę procedur decyzyjnych UE.

SKŁAD

Podział miejsc między państwami członkowskimi w Parlamencie jest zagadnieniem złożonym. Oznacza to przede wszystkim, że zachowana być musi proporcja między ilością przyznawanych państwom członkowskim w Parlamencie miejsc i ich liczbą ludności. Aby ograniczyć niekorzystny wpływ na prace Parlamentu, liczba posłów nie może przekroczyć określonej granicy.

Liczba miejsc w Parlamencie była przedmiotem długich dyskusji. W poprzednich traktatach zmieniających zawarty był szczegółowy podział miejsc w Parlamencie dla każdego państwa członkowskiego. Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego podział miejsc nie stanowi już części traktatów. Ma on od tej chwili wynikać z propozycji Parlamentu przyjętej jednogłośnie przez Radę Europejską.

Na mocy traktatu lizbońskiego zadaniem Parlamentu Europejskiego jest więc zaproponowanie własnego podziału miejsc, które podlega pewnym podstawowym zasadom:

  • maksymalna liczba posłów, wraz z przewodniczącym Parlamentu, wynosi 751,
  • minimalna liczba miejsc przypisana państwu członkowskiemu wynosi sześć, co, nawet w przypadku mniej zaludnionych krajów członkowskich, pozwala reprezentować każdą większą partię polityczną,
  • maksymalna ilość miejsc przypisana państwu członkowskiemu wynosi 96,
  • podział miejsc odbywać się musi na zasadzie „proporcjonalności degresywnej”; innymi słowy, im państwo członkowskie jest bardziej zaludnione, tym więcej ma europosłów i tym większa liczba mieszkańców, których taki europoseł reprezentuje.

POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE

Zgodnie z postanowieniami traktatu z Nicei Parlament Europejski wybrany w czerwcu 2009 r. składa się z 736 członków. Rada Europejska uprzedziła wejście w życie traktatu lizbońskiego, wprowadzając środki tymczasowe dotyczące składu Parlamentu. Tym samym w swoich konkluzjach z dnia 11 i 12 grudnia 2008 r. określa, że do końca kadencji 2009–2014 liczba posłów do Parlamentu Europejskiego wzrośnie do 754. Zmiana ta będzie musiała być poddana ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie. Do czasu ostatecznego jej przyjęcia 18 dodatkowych posłów posiadać będzie jedynie status obserwatora.

ZAKRES UPRAWNIEŃ

Na mocy traktatu lizbońskiego demokratyczny charakter UE staje się poprzez rozszerzenie uprawnień Parlamentu Europejskiego wyraźniejszy. Procedura współdecyzji, w ramach której Parlament traktowany jest na zasadzie równości z Radą, nazwana została „zwykłą procedurą ustawodawczą”. Zakres stosowania tej procedury poszerzony jest o nowe dziedziny polityki, takie jak rolnictwo, sprawiedliwość czy imigracja (zob. „procedury ustawodawcze”). Parlament ma prawo do wyrażenia zgody na akty przyjęte w ramach procedury konsultacji i procedury zgody, zwanych od tego czasu „specjalnymi procedurami ustawodawczymi”.

Na poziomie międzynarodowym Parlament musi przyjmować szereg układów, takich jak układy o stowarzyszeniu czy układy w dziedzinach objętych zwykłą lub specjalną procedurą ustawodawczą, jeżeli w jej ramach wymagana jest zgoda ze strony Parlamentu. W zakresie wszystkich innych umów międzynarodowych Parlament Europejski musi być informowany i konsultowany.

Uprawnienia budżetowe Parlamentu zostały zwiększone. Od tego czasu ma w ramach procedury przyjmowania budżetu rocznego UE ten sam status co Rada. Zniesione zostało rozróżnienie na „wydatki nieobowiązkowe”, w ramach których to Parlament podejmował ostateczną decyzję, i „wydatki obowiązkowe”, w ramach których mógł jedynie przedstawiać propozycje zmian. Procedura została ponadto uproszczona i podlega jednemu czytaniu w Parlamencie i Radzie, a następnie przedstawiana jest, jeżeli zachodzi taka potrzeba, komitetowi pojednawczemu (art. 314 Traktatu o UE).

Parlament nadal sprawuje ścisły nadzór polityczny nad Komisją Europejską. Do jego zadań należy wybór przewodniczącego Komisji i wyrażenie zgody lub nie na skład kolegium. Zgodnie z art. 234 Traktatu o UE może również odwołać Komisję, głosując w sprawie wniosku o wotum nieufności.

Parlament ma większe uprawnienia w zakresie procedury zmiany traktatów ustanawiających UE. Mając prawo inicjatywy ustawodawczej, może przedkładać Radzie propozycje zmian traktatów. Jest członkiem konwentu, który analizuje propozycje przedłożone w ramach zwykłej procedury zmiany traktatów. W ramach uproszczonej procedury zmiany, kiedy w celu zmiany traktatu interwencja konwentu nie jest konieczna, konsultacja z Parlamentem nadal musi mieć miejsce.

TABELA ZBIORCZA

ArtykułyTemat
Traktat o Unii Europejskiej

14

Rola i skład Parlamentu
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

223 do 234

Zasady funkcjonowania i zadania Parlamentu Europejskiego
Ostatnia aktualizacja: 07.01.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony