RSS
Innéacs A - Z
Tá an leathanach seo ar fáil i 23 theanga
Teangacha nua atá ar fáil:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Parlaimint na hEorpa

RÉAMHRÁ

Is minic a bhíodh dáileadh na suíochán idir na Ballstáit agus cumhacht na Parlaiminte sa nós imeachta dlí faoi chaibidil nuair a athbhreithníodh conarthaí roimhe seo.

Agus an tAontas Eorpach (AE) á mhéadú, tá líon na bhfeisirí sa Pharlaimint ag dul i méad i gcónaí, rud a bhí ina chúis le caibidlíocht fhada idir na Ballstáit. Ina theannta sin, cuireadh go mór le cumhachtaí na bhfeisirí Eorpacha, buíochas le leathadh nós imeachta na comhchinnteoireachta go háirithe.

Molann Conradh Liospóin nós imeachta nua maidir le dáileadh na suíochán sa Pharlaimint agus cuireann sé go mór lena cuid cumhachtaí dlíthiúla agus buiséid trí mheán nósanna imeachta cinnteoireachta an AE a athrú.

COMHDHÉANAMH

Is casta an t-ábhar é dáileadh na suíochán sa Pharlaimint idir Ballstáit. I dtús báire, caithfidh go gcaomhnaíonn an dáileadh seo comhréireacht shásúil idir na suíocháin dá ndáiltear do na Ballstáit agus líon daonra na mBallstát sin. Ina theannta sin, ní thig le líon iomlán na bhfeisirí a bheith níos mó ná uimhir áirithe ar mhodh is nach gcuirtear isteach ar éifeachtacht obair na Parlaiminte.

Mar sin, tá líon na suíochán sa Pharlaimint faoi chaibidil le fada agus de réir an traidisiúin leagadh amach go mion dáileadh na suíochán de réir Stáit sna Conarthaí leasaitheacha éagsúla. Tar éis do Chonradh Liospóin teacht i bhfeidhm, níl dáileadh na suíochán ann sna Conarthaí a thuilleadh. As seo amach, caithfidh sé a bheith ina thogra ón Pharlaimint sula nglacfaidh an Chomhairle Eorpach leis d’aonghuth.

Mar sin, ligeann Conradh Liospóin do Pharlaimint na hEorpa dáileadh a suíochán féin a thogradh, ach cuireann sé ar bun na bunrialacha a chaithfear an dáileadh seo a dhéanamh dá réir:

  • tá uaslíon na bhfeisirí socraithe ag 751 duine, Uachtarán na Parlaiminte san áireamh;
  • tá íoslíon na suíochán in aghaidh an Bhallstáit socraithe ag seisear feisire, ar mhodh is go bhfuil deis ionadaíochta ag gach príomhghluaiseacht pholaitíoch, go fiú sna Ballstáit is lú daoine;
  • tá uaslíon na suíochán in aghaidh an Stáit socraithe ag 96;
  • caithfear dáileadh na suíochán a bhunadh ar phrionsabal na “comhréireachta ar bhonn céimlaghdaitheach”. Is ionann é sin agus a rá, dá mhéad daonra Stáit, is amhlaidh is mó feisirí atá aige agus is amhlaidh is mó daoine atá ionadaithe ag feisire amháin.

BEARTA SEALADACHA

Tá 736 feisire i bParlaimint na hEorpa, a toghadh i Meitheamh 2009, mar a leagadh amach i gConradh Nice. Mar sin féin, luathaigh an Chomhairle Eorpach teacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin trí mheán bearta sealadacha a dhéanamh maidir le comhdhéanamh na Parlaiminte. De réir a chuid conclúidí (DE ) (EN ) (FR ) an 11 agus an 12 Nollaig 2008, beidh 754 feisire ann sa Pharlaimint ag deireadh an téarma parlaimintigh 2009–2014. Caithfidh iomlán na mBallstát an t-athrú seo a dhaingniú. Go dtí go nglacfar go cinntitheach leis an mhéadú seo, ní bheidh ach stádas breathnadóra ag na 18 bhfeisire Eorpacha breise.

CÚRAIMÍ

Neartaíonn Conradh Liospóin daonlathacht an AE trí mheán cumhachtaí Pharlaimint na hEorpa a leathadh. Tugtar ainm nua ar nós imeachta na comhchinnteoireachta a deir go bhfuil cothromaíocht ann idir an Pharlaimint agus an Chomhairle, “gnáthnós imeachta reachtach”. Leathadh an nós imeachta seo go réimsí polaitíochta nua, amhail an talmhaíocht, an ceartas agus an inimirce (féach “nósanna imeachta reachtacha”). Fágtar ag an Pharlaimint an ceart formheasta maidir le hachtanna a nglactar leo de réir na nósanna imeachta comhairliúcháin agus aontaithe, a dtugtar “nósanna imeachta reachtacha speisialta” orthu anois.

Go hidirnáisiúnta, tá sraith iomlán comhaontuithe le formheas ag an Pharlaimint, mar na comhaontuithe comhlachais agus na comhaontuithe i réimsí a chuimsíonn an gnáthnós imeachta reachtach nó an nós imeachta reachtach speisialta, nuair a bhíonn formheas na Parlaiminte ag teastáil. Lena chois sin, caithfear cur in iúl di agus dul i Chomhairle léi maidir le gach cineál eile de chomhaontuithe idirnáisiúnta.

Neartaíodh cumhachtaí buiséadacha na Parlaiminte fosta. Tá cothromaíocht ann anois, idir an Pharlaimint agus an Chomhairle, maidir leis an nós imeachta chun glacadh le buiséad bliantúil an AE. Mar atá, cuireadh ar ceal an difríocht idir an “caiteachas neamhéigeantach”, a mbíodh an focal scoir ag an Pharlaimint faoi, agus an “caiteachas éigeantach”, nach bhféadadh sí ach mionathruithe a mholadh ina leith. Tá an nós imeachta simplithe fosta agus as seo amach, léifear uair amháin é sa Pharlaimint agus sa Chomhairle, agus ina dhiaidh sin ag coiste idir-réitigh más gá (Airteagal 314 den Chonradh ar an AE).

Fágtar ag an Pharlaimint smacht polaitíochta láidir ar an Choimisiún Eorpach. Ise a thoghann Uachtarán an Choimisiúin, agus a cheadaíonn insealbhú an Choimisiúin ina iomlán. I gcomhréir le hAirteagal 234 den Chonradh ar an AE, féadann sí an Coimisiún a aisiompar trí mheán tairiscint cáinte a thabhairt ina éadan.

Ar deireadh, bíonn cúraimí níos mó ag an Pharlaimint maidir le hathbhreithniú Chonarthaí bunaidh an AE. Tá ceart tionscnaimh aici agus, mar sin, féadann sí athbhreithniú Conarthaí a mholadh don Chomhairle. Is ball den Choinbhinsiún í a scrúdaíonn na tionscadail a cuireadh isteach faoin ghnáthnós imeachta um athbhreithniú na gConarthaí. De réir an nóis imeachta simplithe um athbhreithniú, nach gá idirghabháil coinbhinsiúin ann, ní mór dul i gcomhairle fós leis an Pharlaimint chun na Conarthaí a mhionathrú.

TÁBLA ACHOMAIR

AirteagailÁbhar
Conradh ar an AE

14

Ról agus comhdhéanamh na Parlaiminte
Conradh ar fheidhmiú an AE

223 go 234

Feidhmiú agus cúraimí na Parlaiminte
Nuashonrú is déanaí: 07.01.2010
Fógra dlíthiúil | Maidir leis an láithreán seo | Cuardaigh | Teagmháil | Barr an leathanaigh